Ad Valvas 2004-2005 - pagina 197

AP VALVAS 25 NOVEMBER 2004

W E T E N S C H A P

PAGINA 5

Weetjes

Foto Christiaan Krouwels Tekst Weimoed Visser

V I D I B E U R S B E R I C H T E N (1) Naam Leeftijd Onderzoeksgebied Functie Subsidiebedrag

Andreas Daffertshofer 39 bewegingswetenschappen universitair docent 599.000 euro

Software Binnen één maand promoveren drie onderzoekers van het Centrum voor Wiskunde en Informatica op het verbeteren van de softwarekwaliteit. Zij onderzochten technieken om automatisch alle mogelijke situaties te schetsen waarin een computersysteem zich kan bevinden. Zo kunnen alle fouten in een systeem opgespoord worden. Nataliya Yustinova, die op 4 november promoveerde, onderzocht hoe miljarden schetsen teruggebracht kunnen worden tot een beperkt aantal. Simona Orzan, die vandaag promoveert, ontwikkelde een programma dat over een netwerk van computers bruikbaar is zodat grotere problemen sneller aangepakt kunnen worden. Jun Pang, die als eerste op 26 oktober promoveerde, onderzocht of de toegepaste technieken bruikbaar zijn voor de industriële ontwikkelprocessen. (NB)

Zwarte spiegel

^W

De VU heeft negen jaar geleden een 'schakelbare' spiegel ontdekt. Deze bevatte een laag van yttnum en lanthaan, die doorzichtig wordt als hij waterstof opneemt. Inmiddels is ontdekt dat ook een spiegel met een laag van magnesium en nikkel met waterstof 'aan- en uitgezet' kan worden. Deze laatste spiegel bleek nog een derde 'stand' te hebben: bij een lage concentratie waterstof kleurde hij op onverklaarbare manier zwart. Wiebke Lohstroh heeft het raadsel van die zwarte toestand opgelost: na blootstelling aan een beetje waterstofgas bleek zich tegen de verwachtingen in spontaan een extra laag te vormen tussen de spiegellaag en de ondergrond. Deze laag is sterk lichtabsorberend. Daardoor lijkt het spiegeloppervlak zwart. Lohstroh publiceerde haar bevindingen op 5 november in Physical Review Letters. (NB)

Vitamine D

De vidi-subsidie wordt door

Een geboren Willy Wortel

De Nobelprijs

NWO uitgekeerd aan excellente

"Als kind was ik altijd dingen aan het uitzoeken. Op mijn achtste knutselde ik een stereoset in elkaar, met buizen en een transistor. Ik speelde veel met techniek. Pas later kwam ik erachter dat ik eigenlijk een pure theoreticus ben. In het laboratorium aan knopjes draaien en met apparaten werken is niets voor mij. Dus ben ik Theoretische Natuurkunde gaan studeren, in Stuttgart. Laat mij maar nadenken en rekenen, met de computer, of het liefst nog op een kladblaadje."

"Dé wetenschappelijke ontdekking op mijn vakgebied zou een algemeen algoritme zijn over hoe de spieren worden aangestuurd vanuit het brein. Ik ben er trouwens van overtuigd dat een echt algemene regel niet bestaat. De hersenwerking is daarvoor te complex. Ik schat dat we de komende dertig jaar nog wel bezig zijn om dat probleem stukje voor stukje in kaart te brengen. Ik denk dat we langzamerhand gaan ontdekken dat zenuwcellen in spieren eigenlijk een onderdeel zijn van ons brein."

onderzoekers, om ze de mogelijkheid te geven een eigen onderzoekslijn op te zetten. In 2004 kregen zeven VU-wetenschappers de subsidie. Dit is het eerste deel in een serie portretten van hen.

Wat doe je hier eigenlijk? "Ik maak wiskundige modellen. Dat betekent nadenken en rekenen. Ik ben bezig met een model voor het coördinatieprobleem van de drummer. Als je iemand een ritme laat tikken met één vinger en je geeft deze persoon vervolgens de opdracht om met de andere hand een ander ritme te tikken, wordt het ineens moeilijk om dat eerste ritme vol te houden. Waarom is een onopgeloste vraag. Blijkbaar staan die twee motorische acties niet los van elkaar, maar reageert de ene vinger via de hersenen op de andere. "Ons vidi-onderzoek gaat over deze communicatie tussen hersenen en spieren. Van het geld kan ik twee promovendi aanstellen. Die gaan de experimenten met proefpersonen doen. Ik maak een wiskundig neuraal model, dat ik voortdurend bijstel aan de hand van de experimenten. "Daarnaast heb ik het deze periode heel druk met onderwijs geven. Ik geef soms vier dagen per week zeven uur per dag Onderzoeksvaardigheden. Maar in ruil daarvoor ben ik vanaf januari vrijgesteld van onderwijs."

Slimmer dan de rest "Een collega van me zei: 'Als je nu geen aanvraag indient, komt het er niet meer van.' Dat was twee weken voor de deadline. Toen ben ik een weekend heel hard gaan zitten schrijven. Inhoudelijk had ik natuurlijk al veel over het onderzoek nagedacht. De synchronisatie tussen spieren en de cortex is momenteel een hot topic in de wetenschap. "Daarnaast speelde mijn publicatielijst mee. Ik publiceer veel, dit jaar ben ik betrokken geweest bij achttien publicaties. Dat telt zwaar voor NWO."

Managementzorgen "Ik begeleidde al twee promovendi en daarvan krijg ik er nu twee bij. Als je steeds meer een eigen onderzoekslijn krijgt, moetje ook allerlei vergaderingen bijwonen en andere managementtaken doen. Dat vind ik zonde van mijn tijd. Dus ben ik blij dat de faculteit de praktische kanten van het personeelsbeleid voor me regelt. Maar inhoudelijk promovendi begeleiden vind ik juist weer wel één van de leukste dingen die er zijn."

Botsende belangen "Ik hoef niets te laten omdat Ik als onderzoeker te hard zou moeten werken. Natuurlijk ben ik 's avonds en in het weekend wel bezig met mijn werk, maar ik houd genoeg tijd over om andere dingen te doen: uitgaan, naar het Concertgebouw of Paradiso, dertig kilometer hardlopen per week. "Met fanatiek hardlopen ben ik drie maanden geleden begonnen. Je moet toch wat als je niet meer rookt. Ik ben aan het trainen voor een marathon. Ik heb geen kinderen, maar niet omdat ik daar geen tijd voor zou hebben. Voor mijn werk heb je alleen pen en papier nodig en af en toe een computer. Dat geeft je veel vrijheid."

Bij bloedcontroles in Nederland wordt voor ouderen een te lage vitamine-Dnorm gehanteerd. Dit zei hoogleraar Endocrinologie Paul Lips op 18 november in zijn oratie. Vitamine D houdt het mineraalgehalte in het bot op peil. Ouderen en mensen met een donkere huid produceren minder vitamine D dan anderen en riskeren daardoor een tekort aan mineralen in het bloed. Dit beïnvloedt de botdichtheid nadelig, wat osteoporose en Engelse ziekte kan veroorzaken. De gehanteerde norm moet volgens Lips worden verdubbeld. Ook de regelgeving over het toevoegen van vitamine D aan voedingstoffen is volgens hem te strikt; Lips vindt dat vitamine D aan melk moet worden toegevoegd. (NB)

Bloedplaatjes Bloedplaatjes zijn twee dagen langer houdbaar dan tot nu toe werd aangenomen. Dit bewees Margriet DijkstraTiekstra in het onderzoek v^faarop zij 17 november promoveerde. Bloedplaatjes helpen de bloedstolling en zijn onder meer nodig bij patiënten die te weinig of slecht werkende bloedplaatjes hebben. Dijkstra toonde ook aan dat bloedplaatjes ingevroren kunnen worden zonder kwaliteitsvedies. Na ontdooien zijn ze nog 24 uur houdbaar. Deze resultaten betekenen dat bloedbanken zeldzame bloedplaatjes voortaan op voorraad kunnen houden. Dit is vooral tijdens de zon- en feestdagen een groot voordeel. (NB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen