Ad Valvas 2004-2005 - pagina 129

AD VALVAS 28 OKTOBER 2004

Artsen moeten niet aiieen goede medici zijn, ze moeten ook leren omgaan met collega's en patiënten. Daarvoor moet de medische oplei­ ding wel op z'n kop. Gynaecoloog Fedde Scheele gaat zich daar hard voor maken aan de VU.

W E T E N S C H A P / N I E U V y S

wegliep en haar behandeling in een ander zie­ kenhuis liet voortzetten vanwege de gebrekkige communicatie en organisatie op de afdeling waar ze werd behandeld. Moraal van het verhaal: artsen moeten behalve de "competenties van het hoofd en de handen" (medische expertise) ook de "competenties van het hart" (communicatie, samenwerking, organi­ satie en professioneel gedrag) bijgebracht krijgen.

Valkuü Peter Breedveld Zeven jaar geleden begon gynaecoloog Fedde Scheele met het opzetten van een vruchtbaar­ heidscentrum in het Sint Lucas A ndreas Ziekenhuis, waar hij werkt. "Toen merkte ik dat ik in zekere mate 'overschoold' was voor het typisch medische werk dat ik doe, maar dat ik veel minder vaardigheden had op het gebied van orga­ nisatie, leiding geven aan professionals en motive­ ren van personeel", vertelt hij. "Daar ben ik toen nogal tegenaan gelopen. Ik heb wel een hele zwik management­ en communicatiecursussen gevolgd, maar als je dat soort dingen niet vroeg meekrijgt, word je er nooit meer heel erg goed in." Daar gaat Scheele de komende jaar in het V U Medisch Centrum als teaching professor aan wer­ ken: aan de vorming van artsen als communica­ tors, samenwerkers, organisators en professione­ le beroepsbeoefenaars. "Dat zijn aspecten van ons beroep waarop artsen in toenemende mate worden afgerekend, maar waar in de opleiding nog steeds onvoldoende aandacht voor is." In de oratie die Scheele vorige maand hield ter aanvaarding van zijn aanstelling, haalde hij een "tamelijk gebruikelijk voorval" uit de medische praktijk aan: een patiënte die in handen was van een echte expert, maar die uiteindelijk toch boos

Je zou zeggen: haal communicatie­ en organisa­ tiedeskundigen in huis en laat die een serie ver­ phchte managementcolleges voor studentartsen verzorgen. Maar zo makkelijk werkt dat volgens Scheele niet. "De belevingswereld van zo'n des­ kundige blijkt toch met voldoende aan te sluiten bij die van de medische beroepsgroep. Er zit een valkuil waar het de medische context betreft. Die vraagt een heel specifieke aanpak van heel specifieke problemen: het doen van een slecht­ nieuwsgesprek, het stellen van open vragen aan patiënten, patiëntgericht organiseren, leiding geven aan medische professionals." Er moeten dus wel organisatiedeskundigen van buiten in de arm worden genomen om te helpen een gedegen opleiding op te zetten voor artsen, met aandacht voor communicatie, samenwer­ king, organisatie en professioneel gedrag. " D e medische wetenschap is een mooi voorbeeld van toegepaste wetenschap, waarbij allerlei verschil­ lende disciplines zoals genetica, celbiologie, ana­ tomie, fysiologie en psychologie worden binnen­ gehaald. Maar een organisatiedeskundige, dat lijkt een brug te ver. Het ligt een beetje in de aard van onze beroepsgroep. A rtsen willen men­ sen beter maken en op medisch biologisch ter­ rein wetenschap bedrijven." Universitair onderwijs moet echter zijn ingebed

in wetenschappelijk onderzoek, vindt Scheele. Dat geldt dus ook waar het de aspecten van communicatie, samenwerking, organisatie en professioneel gedrag betreft. Een voorbeeld van onderzoek naar samenwerking is de analyse van de medische overdracht. In het Sint Lucas Andreas zijn overdrachtsgesprekken op band opgenomen en geanalyseerd, waarna aan de hand van metingen bleek of die gesprekken effectief veriiepen. Dit soort onderzoek is weer goed naar de opleiding van artsen te vertalen.

Verspilling Het andere onderwerp dat Scheele zich aantrekt, is docentprofessionalisering. Het leren leraar te zijn. Hoewel in feite iedere arts andere artsen opleidt, wordt het denken over opleiding vaak als een verspilling van tijd en mankracht gezien. "Het is erg lastig om artsen ervan te overtuigen dat het ondenvijs binnen de geneeskundige opleiding een duidelijke status moet krijgen en dat de docent­dokter moet professionaliseren." Scheele haalt de Groningse hoogleraar Chirurgie Zwierstra aan, die er graag op wijst dat kleuter­ onderwijzers een gedegen didactische opleiding van vier jaar moeten hebben gevolgd en middel­ bare schoolleraren twee jaar. O m artsen op te leiden is echter helemaal geen didactische scho­ ling vereist. Het VUmc speelt volgens Scheele momenteel bij onderwijsontwikkeling in zekere zin een voortrekkersrol. "In Nederland wordt een hoog­ leraar voomamehjk benoemd omdat hij een goede wetenschapper is", legt hij uit, "en niet, zoals in sommige A merikaanse medical schools, omdat hij een gedreven en kundig onderwijs­ mens is. Onderzoek en onderwijs horen in mijn visie hand in hand te gaan." Ronduit spectaculair vindt Scheele het hoe het

PAGINA 9

VUmc bij onderwijsontwikkeling de samenwer­ king met regionale ziekenhuizen zoekt. "Dat is helemaal niet vanzelfsprekend voor academische ziekenhuizen."

Jargon De teaching professor zal zich aan de VU speci­ fiek bezighouden met de toetsing van studenten. "Er zijn tientallen toetsvormen waarmee je de groei van studenten in kaart kunt brengen. M e t behulp van onderwijskundigen bekijken we welke vormen het best m het geneeskundig onderwijs te implementeren zijn." Hij begeleidt bovendien drie promovendi. "Eén van hen doet onderzoek naar de effecten van onderwijsprofessionalisenng m de klinische praktijk, de ander onderzoekt toetsing van groei van bekwaamheden van gynaecologen in oplei­ ding en de derde de manier waarop artsen elkaar op de werkvloer instrueren als ze een ope­ ratie doen." Ook in het Sint Lucas A ndreas wordt met behulp van vragenlijsten bij de co­assistenten consumenttevredenheid gemeten wat betreft de medische opleiding. "A ls je kijkt naar de huidige praktijk, moet je onder meer concluderen dat studenten nog steeds maar magertjes van feed­ back worden voorzien en dat ze daardoor onno­ dig veel twijfels hebben over hun eigen functio­ neren. Goede leergesprekken hebben een enor­ me impact op het leren van de arts." 'Impact', 'consument' ­ Scheele lijkt zichzelf het jargon uit de management­ en organisatiewereld al aardig te hebben toegeëigend. "Grappig dat je dat opmerkt", zegt hij. "Het is waar, ik spreek soms in marketingtermen. Ik denk ook dat we voor de gezondheidszorg veel van mensen uit de marketmg en het bedrijfsleven kunnen leren. Patiënten en zorgverzekeraars wülen dat ook."

mCEZONDEK MEDEDELIMG

100 miljoen voor internationale beurzen' Staatssecretaris R u t t e wil h o n d e r d miljoen e u r o ste­ ken i n e e n i n t e r n a t i o n a a l b e u r z e n s y s t e e m . B o v e n d i e n wil hij e e n w e r e l d w i j d e c a m p a g n e o p z e t t e n o m N e d e r l a n d te p r o m o t e n als k e n n i s l a n d . Dat staat althans in een concept­versie van de Intematio­ nahsenngsbrief, die in het bezit is van Het Financteele Dagblad. Het ministerie van Onderwijs wil niet op het bericht reageren en maakt in november de officiële versie van het document openbaar. Het beurzensysteem zou zijn plek moeten krijgen in het Huygens Scholarship Program, waar de honderd miljoen m vier jaar tijd in gepompt wordt. De beurzen moeten toptalenten hierheen halen, maar ook mensen lokken die een studie willen volgen waaraan in Nederland grote

behoefte is. Ook studenten die door opleidingen zelf zijn geselecteerd, kunnen voor een beurs in aanmerking komen. De campagne van Rutte zou volgens het F£)­bericht het Nederlandse hoger onderwijs behalve in China, Indonesië en Taiwan ook in onder meer Brazilië, Rusland en India aan de man moeten brengen. Ook in grote innovatielan­ den als de VS, Finland en Zwitserland wil de staatssecreta­ ris Nederland neerzetten als een 'aantrekkelijk kennisland'. Overigens moeten buitenlandse studenten volgens de con­ cept­nota van Rutte ieder jaar een nieuwe verblijfsvergun­ ning aanvragen, om eventuele fraude te vermijden. Afgestudeerde buitenlanders moeten binnen drie maanden aan de slag als kenniswerker om m aanmerking te komen voor een vijfjarige verblijfsvergunning. Ze moeten dan minstens 45.000 euro per jaar verdienen. (TdO/H OP)

Hogeronderwijsdag VU en Windesheim Elli latent telt Op woensdag 3 n o v e m b e r vindt de derde gezamenlijke hoger­ onderwijsdag plaats op Hogeschool Windeshelm in Zwolle. Welke onderwijsvisie schuilt er achter het uitgangspunt 'Elk talent telt' van beide instellingen?

Lezingen van James Kennedy en Hans Adriaansens Workshops Rondetafelgesprek met buitenlandse en Nederlandse studenten Videonieuwsbrief gemaakt door studenten van Windesheim

Kijk voor meer informatie en aanmelding op: www.vu.nl in Nieuws en Agenda onder Publieksactiviteiten. De dag is bedoeld voor mede­ werkers en studenten van de VU en Windeshelm. Het programma begint om 10.00 uur. Busvervoer naar Zwolle en terug is geregeld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen