Ad Valvas 2004-2005 - pagina 232

PAGINA 8

Apocalyptische weetjes

HET

K W A A D

IN

DE

CEL

AD VALVAS 20 DECEMBER 2004

Foto Christiaan Krouwels Tekst Floor Bal

Dood Koppige leukemlecellen De hoeveelheid anti-apoptose-eiwitten in leukemiecellen bepaalt of de kwaadaardige cellen al dan niet door chemotherapie sterven. Dat toont Amber van Stijn aan in het proefschrift waarmee ze op 15 december bij het VUmc promoveerde. Apoptose, ook wel 'geprogrammeerde celdood' genoemd, is een proces waarbij het lichaam bepaalde cellen gecontroleerd laat afsterven; anti-apoptose-eiwitten kunnen dit proces tegenwerken. Van Stijn onderzocht hoe leukemiecellen chemotherapie overleven en welke rol anti-apoptose-eiwitten daarbij spelen. Ze ontdekte dat grote hoeveelheden apoptose-eiwitten in een leukemiecel het afsterven ervan afremmen. Patiënten met veel van deze eiwitten hadden dus meer kans op 'minimale restziekte', een terugkeer van de ziekte. (NB)

V I D I B E U R S B E R I C H T E N (2) Naam Tanja de Gruijl Leeftijd Onderzoeksgebied Functie Subsidiebedrag

36 tumorlmmunologle wetenschappelijk onderzoeker 600.000 euro

Honger Anorectische vlooien Dat het Noord-Hollandse Amstelmeer in de jaren negentig permanent groen zag van de algen, is te wijten aan de afnemende eetlust van de watervlooien in dat meer. En die afnemende eetlust kwam weer door vervuiling, want een watervlo heeft minder honger bij verminderde waterkwaliteit. Dat toont Martin Scholten aan in het proefschrift waarmee hij op 20 december bij Aard- en Levenswetenschappen promoveert. Hij laat ook zien dat tien watervlooien per liter al meer dan genoeg zijn om algenbloei in toom te houden, zolang de beestjes niet aan 'toxische anorexia' ten gevolge van vervuiling lijden. (NB)

Ziekte IVIoeil!jl< ademen Patiënten met chronische longziekten hebben veel baat bij trainingen die hun uithoudingsvermogen vergroten, maar tegelijkertijd bemoeilijkt hun longaandoening die training vaak. Bewegingswetenschapper Alex van 't Hul heeft een effectieve uitweg uit die vicieuze cirkel gevonden; ademhalingsondersteuning. Door de patiënten tijdens de training extra luchtdruk toe te dienen, ademen ze makkelijker en kunnen ze hun oefeningen langer volhouden. Het uithoudingsvermogen van de patiënten nam daardoor gemiddeld met vijftig procent toe. Vooral bij patiënten met zwakke inademspieren was het effect goed. (NB)

Oorlog IVIoslim-femlnlsten De komst van internet en satelliet-tv heeft het vrouwen in moslimlanden een stuk makkelijker gemaakt zich te verdiepen in de verschillende manieren waarop de koran wordt uitgelegd. Dat is een van de verklaringen die Nelly van Doorn-Harder, de nieuwe bijzonder hoogleraar christen-moslimrelaties aan de VU, in haar oratie op 16 december heeft gegeven voor het groeiende aantal vrouwen dat medezeggenschap eist in de uitleg van de koran. Volgens Van Doorn-Harder is deze vrouwelijke, 'feministische' uitleg van de koran van groot belang voor democratie en mensenrechten, omdat de vrouwen ingaan tegen extremisten die eropuit zijn allerlei fundamentele rechten van vrouwen en religieuze minderheden in te perken. De nieuwe hoogleraar heeft in Indonesië gezien dat lekengelovigen vaak veel meer openstaan voor de nieuwe ideeën dan algemeen gedacht wordt. Ze verwacht dan ook dat deze strijd van woorden moslimmaatschappijen op den lange duur diepgaand zal veranderen. (NB)

De vidi-subsidie wordt door NWO uitgekeerd aan excellente onderzoekers om ze de mogelijkheid te geven een eigen onderzoekslijn op te zetten. In 2004 kregen zeven VU-wetenschappers de subsidie. Dit is het tweede deel in een serie portretten van hen. Deel 1 stond in de Ad Valvas van 25 november.

Een geboren Willy Wortel?

De Nobelprijs

"Het begon allemaal met de serie Cosmos van Carl Sagan, die op televisie kwam toen ik een Jaar of veertien was. Met animaties liet hij zien hoe ons lichaam er vanbinnen uitziet. Dat sprak tot mijn verbeelding. Op school begon ik ook affiniteit te krijgen met scheikunde. Toen ik zestien was, ging ik naar een open dag op de universiteit. Ik twijfelde tussen scheikunde en biologie, maar ik had geen zin in plantjes. Toen zag ik een folder van medische biologie en dat leek me wel wat. En zo is het gekomen."

"Daarvoor m o e t j e toch minstens een universeel werkzaam vaccin tegen kanker uitvinden. IVIaar ik ga niet voor de Nobelprijs. Het belangrijkste bij ons soort onderzoek is dat je w a t j e in het lab vindt, naar de kliniek kunt vertalen. Het zou een bekroning zijn wanneer iets wat je bedacht hebt kan worden toegepast bij patiënten en dat het werkt. Daar doe Je het voor."

Wat doe je hier eigenlijk?

"Leiding geven vind ik leuk, hoewel ik de verantwoordelijkheid nu wel begin te voelen. In deze tijd van zogenaamde 'gerichte groei' oftewel bezuinigingen vergt het veel planning om geld binnen te halen. Dat zorgt voor een constante druk. Daarom is het een prettig gevoel dat ik met deze beurs voor continuïteit kan zorgen. Ik begeleid drie promovendi en twee analisten. Soms denk ik met weemoed terug aan mijn aiotijd. Toen was ik alleen maar met mijn eigen onderzoek bezig. Dat leek veel, maar nu ik meerdere lijnen moet begeleiden, besef ik hoe makkelijk het was om me alleen om mijn eigen werk te concentreren."

"We doen onderzoek naar interacties tussen tumoren en het immuunsysteem. Vaak maken tumoren stofjes aan die dat systeem onderdrukken. We onderzoeken hoe je kunt zorgen dat dat niet gebeurt. En zelfs hoe Je ervoor kan zorgen dat tumoren door ontstekingscellen opgeruimd worden in plaats van dat die cellen lamgelegd worden. Ik doe veel labwerk, zoals cellen kweken en meten. Daarna komt het leukste stuk, wanneer je aan de hand van gegevens nieuwe hypothesen gaat formuleren. Tegenwoordig zit ik minder in het lab, maar ben ik vooral bezig met het schrijven van artikelen en het overleggen met andere onderzoekers."

Slimmer dan de rest? "Binnen de medische faculteit en het ziekenhuis was er eerst een ronde om te kijken wie een aanvraag mochten doen. Dat waren er vier, van wie twee een beurs hebben gekregen. Ik denk dat het belangrijk is d a t j e een goed verhaal houdt en dat ze de indruk krijgen d a t j e een heldere denker bent. Ik heb ook een goede track record: in de tien jaar dat ik bezig ben, heb ik iets van veertig artikelen geschreven. Geen overdreven getal, maar ze stonden wel in goede tijdschriften. Ook had ik een aantal 'laatste-auteursschappen'. Daar zoeken ze wel naar bij het NWO, naar een bewijs d a t j e kunt leidinggeven. Ik had het geluk dat de mensen met wie ik samenwerkte me dat gunden."

IVIanagementzorgen

Botsende belangen "ik ben een genotsbeest, een collega grapt vaak dat ik graag 'zwelg in vermaak'. Ontspanning is belangrijk voor me. Ik maak tijd om elke week naar de film te gaan en om boeken te lezen. Gemiddeld werk ik negen tot tien uur op een dag, soms ook na middernacht. Ook in het weekend werk ik wel een paar uur. Maar ik ga ook op zondag met vrienden lunchen. Ik heb geen kinderen en ben alleenstaand, dan is het makkelijk om werk en privé-leven te combineren."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen