Ad Valvas 2004-2005 - pagina 439

t^m

" ^ AD VALVAS 14 APRIL 2005

C U L T U U R

PAGINA 1 5

Oude oorlog is knap actueel TRAGEDIE De nasleep van de Trojaanse oorlog krijgt in 'Beest' een hedendaags jasje aangemeten. Dankzij kleine aanpassingen en goedgedoseerde humor zijn de parallellen met de oorlog in Irak nergens te nadrukkelijk of te zwaar. Annemieke Bosman

Jean van Lingen

ledere oorlog braakt beschadigde soldaten uit. Ze keren naar huis terug met a soldier's heart, of, zoals dat nu bij de Amerikaanse Irak-veteranen prozaïsch heet, een posttraumatische stressstoornis. In de tijd van de oude Gneken moet dat niet anders zijn geweest, dacht toneelschrijfster Shirley Gast (1978). Zo zien we in Beest, haar versie van de thuiskomst van koning Agamemnon uit de strijd om Troje, een versleten ijzervreter het paleis binnenkomen. Als oorlogsbuit heeft hij de jonge Trojaanse zieneres Kassandra meegenomen. Verliefdheid op häär moet de demonen van tien jaar vechten eronder houden. Maar hij heeft buiten zijn vrouw Klytaimnestra gerekend: ze wil bloed zien voor het verlies van haar dochter Iphigeneia, door Agamemnon destijds geofferd om de goden wind in de zeilen richting Troje af te smeken. De vorst kan Kassandra minnen wat hij wil, ook thuis zal hij de gruwelen van het slachtveld niet ondopen. Het verhaal van Agamemnon is oud, bijna drieduizend jaar, maar bij het zien van Beest wordt weer duidelijk dat de menselijke oergegevens liefde, wreedheid, angst voor de dood, de wil om te leven - van alle tijden zijn. Zonder de klassieke tragedie hinderlijk te moderniseren, brengt Gast ons eigen tijdsgewricht onder de aandacht. Ze laat één van de spelers bijvoorbeeld spreken over

Spontaan uitgaan. Ken je dat? Eigenlijk heb je geen plannen voor de avond, je zit te chillen met vrienden en dan ineens: " H é , wie heeft zin o m naar O P S te gaan? Ik heb vnjkaartjes." Zo zo, toe maar, vrijkaarten voor de hele groep. De kaarten worden uitgedeeld: Pree entrance... till 00:00. Niet helemaal onvoorwaardelijk vrije toegang dus. Bij LIPS in Hotel Arena draaien ze 'eclectic'. Alles kan en alles mag, alle stijlen kunnen worden gedraaid. Is dat niet gewoon de top 40? Nee, volgens mij is de bedoeling dat het een stuk minder commercieel is. Eerst had je 'urban' en

dan n u 'eclectic'. N u staat dat nog voor een vette mix van verschillende soorten muziek, maar ik ben benieuwd wanneer dit ook overgaat in een holle term die bedoeld is om zo veel mogelijk mensen te trekken. We spreken om half twaalf af voor Hotel Arena. Ik weet ruim van tevoren hoe laat ik er moet zijn en tóch duik ik veel te laat de douche in. D u s ben ik weer eens een kwartier te laat. Op de valreep nog gratis naar binnen. Dat scheelt weer € 10,-. In de grote zaal van Hotel Arena staan een stuk of vijftien mensen. Alleen deze ruimte is open. In de aansluitende zaal is een afstudeerfeestje of iets dergelijks. Kan me weinig andere gelegenheden bedenken waarbij iedereen verkleed is als misluk-

Posttraumatische stressstoornis

Los in LIPS

"de oorlog van het westen tegen het oosten" (Troje ligt in wat nu Turkije is), Kassandra draagt bij opkomst een burqa, de minnaar van Klytaimnestra vraagt zich af of oorlog voeren wel past bij de beschaafde Grieken, grondleggers van 'de democratie'. Deze vondsten, oimadrukkelijk gebracht, voorkomen enerzijds het gevoel van vervreemding dat een stuk van zo lang geleden al te gemakkelijk oproept, anderzijds laten ze de waarde van het oude verhaal intact. Petje af voor Shirley Gast! Dat ze voor Beest in 2003 de Hollandse Nieuwe Toneelschrijfprijs in ontvangst mocht nemen, die het mogelijk maakte dat haar tragedie nu wordt opgevoerd door professionele acteurs (met Porgy Franssen als Agamemnon bijvoorbeeld), is terecht. Het stuk is intens en aangrijpend, maar door goedgetimede komische momenten nergens opdringerig. Ook dat is knap. Voor de half-Amerikaanse Gast is 'de oorlog m het oosten' meer dan een actualiteit uit de krant. Haar neef, met wie ze sinds haar vroege jeugd veel contact heeft, werd door de VS naar Irak gestuurd, precies in de tijd dat zij zich met de Grieken en hiin oorlog ging bezighouden. Bezorgdheid om zijn welzijn en onbegrip voor zijn fascinatie met het leger streden bij haar om voorrang al die maanden dat hij in Mosul zat. Ze verafschuwt Amerika met alles waar het land op dit moment voor staat, zegt ze, maar voelt zich er via haar neef tegelijkertijd ten diepste mee verbonden. D a t is verwarrend, maar het heeft haar bij het schrijven van Beest ook geïnspireerd: de dubbelzinnige figuur Kassandra, geliefde van de man die ze eigenlijk zou moeten haten, kon ze bijvoorbeeld des te beter vormgeven. H o e haar neef zijn tijd in Irak heeft ervaren, vindt Gast moeilijk te peilen. Hij wil er niet over praten, noemt de oorlog bullshit. Hij probeert zich, als Agamemnon, naar het leven te keren. Beest IS nog tot en met zaterdag 16 april te zien in theater Frascati, Nes 63 Tel 020-6266866. Aanvang 20 30 uur, toegang € 11

te dokter of verlepte verpleegster. Ondanks de bijna lege zaal gaat mijn groepje weer helemaal los, tot groot vermaak van de dokters en verpleegsters die zich in de loop van de avond mengen met het publiek van LIPS. Dit is van alles wat. D e omschrijving van het feest is ook wat vaag, trekt niet een bepaald soort mensen en dat is eigenlijk wel leuk. Er zijn twee dj's die om en om draaien en bij de deur de kaartjes verkopen. Het ene uurtje voel ik ze niet helemaal en het volgende uurtje zijn ze weer helemaal 'eclectic'. Nog even wennen maar toch een lekker feestje. Jumoke Vreden Hotel Arena, 's Gravesandestraat 51

Kitty Jong op boekenjacht j

Elke week laat Ad Valvas iemand voor vijftig euro winkelen bij de VU-boekhandel. Deze week is de beurt aan de organisator van de VU-secretaressedag.

Fic

Non-fictie

In de VU-boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht: 1) Jan, Jan en Bas Blokker, Het vooroudergevoel 2) Stephen Covey, De achtste eigenschap 3) Huub Oosterhuis, Ogen die mij zoei<en: Afscheid en uitvaart (+cd) 4) Anna Polikovskaja, Poetins

F oor Ba Elk jaar organiseren Kitty Jong, secretaresse van de secretaris van de umversiteit, en Helma van den Ancker de VU-secretaressedag. Vorige week was het weer zo ver. Het eerste boek dat Kitty uitzoekt is daarom voor Helma. "We hebben die dag samen bedacht, het is echt een kmdje van ons tweeen." Het wordt Het verwende nest van Liza van Sambeek (€ 18,95). "Het eerste deel hebben we allebei gelezen. Dat ging over een groep vrouwen die een wielrentocht gingen maken. N u hebben ze blijkbaar een grachtenpand gekocht. Het is een echt vrouwenhoek over sterke vrouwen die allemaal problemen hebben." Vervolgens twijfelt ze even over De taal der engelen: 1250 jaar klassiek Arabische proza van A m o u d Vrolijk. "Ik ben van huis uit arabist. Maar dit vind ik toch erg zwaar, iets voor in de boekenkast. Ik

zoek meer een boek dat ik op een regenachtige dag op de bank kan lezen." Dat wordt Eline Vere van Louis Couperus (€ 10,-). "Dat is toch literair verantwoord en het leest prettig weg. Ik heb het ooit gelezen voor mijn leeslijst, maar toen kon ik het nog niet zo waarderen." Vervolgens kiest ze The Olive Harvest van Carol Drinkwater (€ 12,95). "Ik ben weg van Engelse romans en ik houd erg van de Provence. En dit is een Engelse roman die over de Provence gaat, dus het is echt iets voor mij. Misschien neem ik 'm wel mee als ik in augustus naar de Provence ga. Dat is echt de juiste sfeer." Als laatste neemt ze We blazen uw auto even op van Eva Ludemann ( € 7,-), over het leven van een jonge journaliste in de Gazastrook. "Dit boek gaat over de mensen en het leven in de Gazastrook zelf, in plaats van dat het van buitenaf bekeken wordt."

Rusland 5) Herman Philipse, Verllchtingsfundamentalisme

INGEZONDEN MEDEDELING

Marekvan der Jagt / Arnon Grunberg

Otto Weininger of Bestaat de jood? Essay voor de Maand van de Filosofie, april 2005 €3,50

VU Soe/c/7onde/ Amsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen