Ad Valvas 2004-2005 - pagina 581

AD VALVAS 3 0 JUNI 2005

T U R K I J E - N E D E R L A N D

PAGINA 5

Om in de sfeer te blijven haalt Stine Jensen Turks fruit bij Kismet aan de Albert Cuypstraat

Christiaan Krouwels

Romance aan de Bosporus 'Het waait wei weer over' dachten vrienden en famiiie toen Stine Jensen veriiefd werd op een Turk. IVIaar in de tijd van sms, e-maii en goedl<ope viiegtickets is een reiatie in istanbui goed vol te houden. We moed Visser Smoorverliefd worden op een Turkse m a n met wie je nauwelijks een woord kunt wisselen. Dat overkwam VU-literatuurwetenschapster en freelance journaliste Stine Jensen. Drie jaar lang al reist ze op en neer naar Istanbul. Ze ontdekte dat ze beslist niet de enige is. Honderden westerse vrouwen hebben een relatie met een Turkse man en een kleiner aantal - meest hoogopgeleide - Turkse vrouwen heeft een westerse man. "Dat aantal zal alleen maar toenemen", voorspelt Jensen; "er gaan jaarlijks negenhonderdduizend Nederlanders op vakantie naar Turkije en een deel van hen wordt onvermijdelijk verliefd." Over dit soort 'interculturele hefdesrelaties' schreef Jensen een boek: Turkse vlinders: Liefde tussen twee culturen. Natuurlijk werden mensen twintig jaar geleden ook wel eens verliefd tijdens hun vakantie: op de Oostenrijkse skileraar bijvoorbeeld, of de Spaanse barkeeper. Maar Jensen registreert dat vakantieliefdes definitief veranderden door email, sms en goedkope vliegtickets. "Liefde is grenzelozer geworden. Je kunt makkelijk contact houden en af en toe bij elkaar langsgaan, waardoor het niet meer nodig is om je buitenlandse liefde na de vakantie uit je hoofd te zetten."

Onderling onbegrip Daarmee is niet gezegd dat de relaties ook gemakkelijker werden. Integendeel. In haar boek beschrijft Jensen het getob en getwijfel dat onlosmakelijk hoort bij een interculturele relatie: de angst dat hij iemand anders heeft als jij in Nederland zit, dat zijn familie jou niet accepteert, dat hij je van je vrijheid zal beroven zodra je met hem trouwt. Jensen schrijft over haar eigen angsten en die van de vele gemengde stellen die ze sprak voor

haar boek. Vaak blijkt het onderlinge onbegrip toch zo groot, dat de relaties spaak lopen. "Wat garandeert m e dat het in mijn geval anders zal lopen?", vraagt Jensen zich voortdurend af In de liefde begmt de angstgrens bij Turkije, is Jensens stelling, net als bij de uitbreiding van de Europese Unie. "Vroeger stonden Italiaanse, Spaanse en Franse mannen bekend als latin lovers, niet-monogame vrouwenversierders. N u ligt die grens bij Turkije." Ze heeft zich vaak afgevraagd of ze ook zo aan haar relatie met Ozan zou hebben getwijfeld als hij een Fransman was geweest, bekent ze. "Maar ik denk niet dat dat zo is." Dat Turkije een islamitisch land is, op de grens van Azië en Europa, maakt de liefde spannend, maar ook gevaarlijker. Horrorscenario's van opsluiting in een Turks bergdorp en eerwraak dnngen zich onvermijdelijk af en toe op. Jensen vindt het interessant om te zien dat in de discussie over de Turkse toetreding tot de Europese Unie dezelfde thema's spelen als bij interculturele liefde in het klein. Bij beide is de positie van de vrouw een belangrijk breekpunt. "Het wel of niet dragen van een hoofddoek, de bewegingsvrijheid van vrouwen, de rol die vrouwen spelen in het veiligstellen van de familie-eer - uit al die onderwerpen blijkt dat vrouwen een veel belangrijker rol spelen als cultuurdraagsters dan de mannen", zegt ze.

'Turkse mannen staan bekend als latin lovers'

De auteur

den en laten je vrij. Maar het zijn ook weinig galante horken, die in restaurants ongegeneerd de rekenmg in tweeen delen. Radeloos vraagt een Turkse vnendin aan Jensen of ze denkt dat haar Nederlandse vriend wel van haar houdt. Hij vraagt nooit na waar zij is geweest. Zo weinig jaloezie, dat kan toch niet goed zijn in een relatie?

Stine Jensen (1972) studeerde Literatuurwetenscliappen en Filosofie in Groningen. Ze promoveerde in Maastricht op een onderzoek naar de relatie tussen vrouwen en apen in de literatuur. Jensen is aan de VU verbonden ais docent Litera-tuurwetenschap en ze schrijft artikelen voor NRC Handelsblad. Turkse Vlinders is haar Prachtige stad vierde boek. Maar er is natuurlijk niet alleen maar wederzijds Ook in het taalgebruik over Turkije en de E U worden veel liefdesmetaforen gebruikt, stelt Jensen: "Turkije houdt de E U aan het lijntje", "Turkije is geen betrouwbare partner", "Europa wil alleen democratische vrijers". Westerse mannen met een Turkse vrouw tobben heel wat minder af dan westerse vrouwen met een Turkse man, viel Jensen op. "Dat is natuurlijk ook logisch: voor vrouwen is het een groot risico om met een Turkse man te trouwen, omdat ze zich daarmee binden aan een cultuur waarm vrouwen veel minder vrijheid hebben dan in hun eigen cultuur. Voor mannen speelt dat probleem veel minder."

Haremdame In haar boek analyseert Jensen de bestaande cultuurbeelden die Turken en westerlingen van elkaar hebben. Aan de hand van voorbeelden uit boeken, soaps en films laat ze zien hoe we over en weer over elkaar denken. In het westen overheersen twee beelden van de oosterse vrouw: ze is een schaars geklede haremdame óf een in burka gehulde sloof. Westerse vrouwen worden in de Turkse cultuur daarentegen nog altijd gezien als ontrouw en (te) zelfstandig. "Je kunt Ijeter een Russische trouwen. Voor haar ben je een levensverzekering, dus zal zij bij je blijven, in tegenstelling tot een westerse vrouw", zegt een van de Turkse mannen in het boek. Ook over maimen bestaan veel cultureel bepaalde beelden. Turkse mannen zijn warm en romantisch, goed m bed, maar bezitterig. Ze sluiten hun vrouwen het liefst op. Westerse mannen zijn opener en toleranter dan Turken, vinden Jensens Turkse vriendinnen met een Nederlands vriendje. Ze helpen in het huishou-

onbegrip en angst. Jensen beschrijft in haar boek veel westerse vrouwen die zich nog nooit zo gelukkig hebben gevoeld. T o t over hun oren verliefd op hun Turkse man, maar ook op het land, het eten, de warmte en de gastvrijheid. "Istanbul is zo'n prachtige, romantische stad natuuriijk is mijn liefde voor Ozan vermengd met een liefde voor het leven daar", zegt Jensen. Haar leven in Istanbul bestaat voornamelijk uit op terrasjes zitten, een taalcursus volgen, met mensen praten en verliefd zijn. In Nederland mist Jensen regelmatig de Turkse warmte en gastvrijheid. Ze kan er dan ook met bij dat Nederlandse studenten niet in de nj staan om in Istanbul te studeren. "Ik heb voor de VU een uitwisseling opgezet met de Bosporus-universiteit. Het is de beste, meest prestigieuze universiteit van Turkije, prachtig gelegen aan de Bosporus. Toch moeten we trekken om daar studenten naar toe te knjgen."

Open einde En hoe reageert je omgeving als je tot over je oren verliefd wordt op een Turk? "De meeste van mijn vrienden dachten aanvankelijk: Dat waait vanzelf wel weer over" vertelt Jensen. "Als dat niet het geval blijkt, verwachten veel mensen in elk geval dat je een keuze maakt: of voor Turkije en je Turkse geliefde of voor Nederland. Want je kunt toch niet voor altijd heen en weer blijven pendelen? Maakt Jensen een keuze? Ze laat het in haar boek met opzet m het midden. "Ik wil dat mensen zelf invullen hoe het afloopt tussen Ozan en mij. Het scenano dat je kiest, zegt veel over je eigen opvattingen", besluit ze. Turkse vlinders: Liefde tussen twee culturen. Uitgeverij Prometheus, € 16,95

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen