Ad Valvas 2004-2005 - pagina 115

AP VALVAS 1 4 OKTOBER 2004

W E T E N S C H A P

PAGINA 7

VU kiest best communicerende wetenschapper

Blikvangers Universiteiten hebben niet meer automatisch draagvlak in de samenleving. "Je moet er iets voor doen", weet rector Taede Sminia. Bijvoorbeeld regelmatig in de media komen. Om dat te stimuleren heeft de VU een prijs voor wetenschapscommunicatie in het leven geroepen. Alle faculteiten mochten een wetenschapper nomineren die het grote publiek goed weet te bereiken. Een jury koos drie finalisten en komende woensdag, op de dies natalis van de VU, wordt bekend wie van hen de

hoofdprijs krijgt: vijfduizend euro. Sminia: "Creativiteit en een verscheidenheid aan media-uitingen waren belangrijk, evenals het belang van iemands bijdrage aan actuele maatschappelijke discussies." De prijs is bedoeld ais aanmoediging. Sminia: "We willen als universiteit laten zien dat communicatie net zo'n belangrijk aspect van je werk als wetenschapper is als onderzoek en onderwijs."

Weetjes Kindermisbruik Tien procent van alle kinderen die aan wedstrijdsport doen is slachtoffer van schending van hun mensenrechten. Twintig procent loopt het risico slachtoffer te worden. Daarom moeten overheden en sportorganisaties maatregelen nemen om wetgeving, regelingen, verordeningen, programma's en sportbeleid volledig af te stemmen op internationale mensenrechtenverdragen. Dat stelt jurist Paulo Erik David in zijn proefschrift Human Rights in Youthi Sport, waarop hij 12 oktober is gepromoveerd. Winnen is alles in de wedstrijdsport en menig coach schrikt er niet voor terug kinderen voor dat ene doel te misbruiken en te exploiteren. De beroemde Amerikaans-Roemeense turntrainer Bela Karolyi vergeleek zijn pupillen met schorpioenen: "Je stopt ze in een fles en één van hen komt er levend uit. Die wordt kampioen." "Uitmuntendheid moet worden nagestreefd", zegt David, "maar winnen ten koste van alles is juist het tegenovergestelde van uitmuntendheid." (PB)

IVIenopauze

Hijme Stoffels, hoogleraar Sociologie van Kerk en Godsdienst, wordt door de jury geprezen voor de manier waarop hij media-aandacht weet te genereren voor zijn onderzoel<. Zoeirt de publiciteit met een breed scala aan onderwerpen.

Edien Bartels, universitair docent Culturele Antropologie, eindigde bij de genomineerden vanwege haar bijdragen in het debat over de vrouwenbesnijdenis. Volgens de jury leverde ze daarin verhelderende antropologische inzichten.

'Mijn grens 'Ik word ligt bij soms wel Kopspijkers' droevig van de media'

"Ik heb er altijd veel plezier in om in de krant of op televisie te komen. Ik vind het belangrijk en leuk om te doen. Rond mijn oratie over wonderen heb ik zo'n vijftig interviews gegeven. Dat was wel een beetje idioot. Het onderwerp werd een hype. Ik heb toen ook geleerd dat je ergens een grens moet trekken. Bij mij lag die bij Kopspijkers. Ik mocht daar een minuutje komen vertellen over mijn onderzoek. Je bent er alleen maar voor de sensatie. Dat heb ik geweigerd, hoewel ik het een leuk programma vind. "Over het algemeen heb ik goede ervaringen met journalisten. Natuurlijk formuleren ze sommige dingen wat korter door de bocht dan je als wetenschapper zou doen. Maar je hebt dan ook een andere rol. Het lukt me meestal aardig om mijn boodschap over te brengen via de media.

"Soms gebeuren er natuurlijk wel gekke dingen. Zo was RTL Boulevard eens een ochtend bij mij op bezoek om me te interviewen over het Efraïmgenootschap (een sekte die dactit dat de aarde een paar Jaar geleden zou vergaan - WV). 's Avonds zijn die beelden niet uitgezonden, omdat ze de sekteleider zelf voor de camera hadden gekregen. Dat is begrijpelijk. Maar een hele poos later werd ik ineens in een totaal ander verband als deskundige gebruikt. Ze hadden die beelden nog liggen. Tsja, dat soort dingen gebeuren. "Als je eenmaal in de kaartenbakjes van journalisten zit, word je trouwens over de gekste dingen gebeld. Ik heb geleerd daarin grenzen te trekken en alleen commentaar te geven als ik ergens verstand van heb."

"Mijn nominatie was een grote verrassing. Het afgelopen jaar ben ik inderdaad veel in de media geweest, in de discussie over vrouwenbesnijdenis, over hoofddoeken en nu weer over jongensbesnijdenis. "Ik vind het erg belangrijk om wetenschappelijke kennis in te brengen in het maatschappelijke debat, maar soms word ik wel een beetje droevig als ik zie wat ermee gebeurt. Als een onderwerp een politiek issue wordt, heb je er geen enkele zeggenschap meer over. Ons rapport over vrouwenbesnijdenis was al een paar maanden oud, maar het kwam ineens in de belangstelling toen Ayaan Hirsi Ali zei dat ze vond dat allochtone meisjes op besnijdenis moeten worden gecontroleerd. Een systeem waar ik niet voor ben overigens, maar ze beriep zich wel onder meer op ons rapport. "Een winstpunt van al die media-aandacht vind ik dat er nu op het gebied van meisjesbesnijdenis alertheid ontstaat in het onderwijs, bij jeugdhulpverleners en bij huisartsen. Die zullen signalen eerder goed kunnen interpreteren. Dat is goed, hoewel het dan natuurlijk vaak al te laat is."

Henk TIjms, professor Econometrie, is genomineerd vanwege zijn populair-wetenschappelijl<e boeiden over wisi<unde en het computerprogramma Orstat, dat middelbare scholieren enthousiast moet mal<en voor wisltunde. Tijms wordt door de jury geprezen om zijn jarenlange inzet voor het val(.

'Ik wil laten zien hoe boeiend wiskunde is' "Ik ben blij dat ik genomineerd ben, maar niet verbaasd. Ik heb erg veel energie gestoken in het ontwikkelen van lesmateriaal, al sinds 1988. Orstat was een van de eerste computerprogramma's voor leerlingen. "Mijn doel is om een breed publiek te laten zien hoe leuk wiskunde kan zijn. Spelen met kansen is vanuit die gedachte geschreven. De wiskunde wordt vaak gebruikt, door andere wetenschappen als de sociologie en de natuurkunde, maar ik wilde juist laten zien hoe boeiend en creatief wiskunde van zichzelf is. "Orstat is een programma waarmee je zelfstandig steeds een stapje verder kunt gaan. Ik denk dat het programma een aantal scholieren wel heeft aangezet om later wiskunde te gaan studeren, maar dat effect kan ik niet meten."

IVF, ofwel kunstmatige bevruchting, veroorzaakt geen voortijdige menopauze. Wel is het aantal verkregen eicellen tijdens een eerste IVF-behandeling een belangrijke voorspeller voor een vroeg begin van de menopauze. Dat blijkt uit het proefschrift van biogeneeskundige Evelien de Boer, die op 13 oktober promoveerde. Bij IVF worden de eierstokken gestimuleerd om rijpe eieren te produceren. Uit eerdere studies bleek dat het aantal verkregen rijpe eicellen bij IVF waarschijnlijk is gerelateerd aan het aantal nog beschikbare follikels in de eierstokken (de ovarièle reserve). Het aantal verkregen eicellen neemt bij opeenvolgende IVFbehandelingen echter niet af, ontdekte De Boer. Vrouwen met een hoger aantal IVF-cycli lopen dus niet meer risico op een vervroegde menopauze. Ook de oorzaken van verminderde vruchtbaarheid zijn volgens De Boer niet van invloed op het begin van de menopauze. (PB)

Zorgstaat Inwoners van de EU krijgen steeds meer rechten op tijd om te zorgen (zoals deeltijdwerk en ouderschapsverlof) en zorgvoorzieningen als kinderopvang. Dat blijkt uit een onderzoek van sociologe Inge Bleijenbergh, die vandaag, 14 oktober, promoveert. Bleijenbergh onderzocht debatten over kinderopvang en deeltijdwerk in de EU aan de hand van archiefonderzoek, interviews met sleutelfiguren en analyse van beleidsdocumenten. Sinds de jaren negentig blijken nationale regeringen bereid om de Europese Unie zeggenschap te geven op deze beleidsterreinen, omdat ze de arbeidsparticipatie van vrouwen willen stimuleren en de EU een socialer gezicht willen geven. Europese sociale zorgrechten blijken geen letterlijke kopie van het beleid in afzonderlijke lidstaten, maar verenigen elementen uit verschillende tradities. (PB)

Borstkanker Een PET-scan kan helpen om het effect van chemotherapie bij vrouwen met borstkanker in een vroeg stadium te beoordelen. Dat heeft geneeskundige J. van der Hoeven, die op 8 oktober promoveerde, aangetoond. PET maakt stofwisselingsprocessen in het lichaam zichtbaar en kan duidelijk maken hoe ver de ziekte zich heeft uitgebreid. Daardoor zou het kunnen bijdragen aan een betere selectie van patiënten die een 'schildwachtklierprocedure' moeten ondergaan. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen