Ad Valvas 2004-2005 - pagina 335

N I E U W S

AD VALVAS 24 FEBRUARI 2005

Ontslagyolgorde ter discussie

'Universiteiten moeten bij reorganisatie op kwaliteit selecteren' Het aloude 'last in, first out'­begin­ sel staat onder druk. Een toene­ mend aantal universiteiten wil deze ontslagvolgorde loslaten om jong en talentvol personeel in dienst te kunnen houden. Rob Voorwinden/HOP De tien universiteiten die momenteel moeten reorganiseren, willen hun beste personeel graag in dienst houden ­ en dat zijn niet per definitie degenen met het langste dienstverband. H e t voornemen van het kabinet om de best preste­ rende universiteiten meer geld te geven, maakt die wens alleen maar sterker. De daaruit voort­ vloeiende concurrentieslag veronderstelt immers een kwalitatief sterk personeelsbestand met top­ docenten, toponderzoekers en zo goed mogehjk ondersteunend personeel. Voor uitgebluste oudere werknemers is in dat beeld geen plaats.

Punten scoren De Technische Universiteit Delft is in een forse reorganisatie gewikkeld. Bij haar 2300 man ondersteunend personeel moeten 450 voltijdba­ nen verdwijnen. D e universiteit wil dat nu eens niet doen volgens het last in, first o«f­principe. "Dat principe houdt geen rekening met wat de universiteit nodig heeft, en doet geen recht aan de kwaliteit van mensen", vindt Wendy Sutherland, projectleider van de taskforce Personeel van de reorganisatie. Daarom stelt de T U Delft een nieuw systeem voor, waarin alle medewerkers punten krijgen toegekend voor zaken als opleidingsniveau, erva­ ring, leeftijd en competenties. Van alle functies in de nieuwe organisatie wordt in kaart gebracht wat de medewerkers ervoor moeten kennen en kunnen. T e n slotte worden de lijsten van fianc­ ties en medewerkers naast elkaar gelegd. Een waterdicht systeem, zo lijkt het. "Veel van de punten die worden toegekend heb­ ben betrekking op pure feiten, zoals opleidings­ niveau en ervaring", zegt Sutherland. "Dat zijn objectieve gegevens waar weinig over valt te dis­ cussiëren. H e t gevoelige zit hem in de compe­ tenties, zoals 'resultaatgericht werken'. D a t soort zaken is te meten, maar hoe overtuig je iedere medewerker ervan dat dit objectief en rechtvaardig gebeurt? Daar hebben de vakbon­ den veel moeite mee, maar we gaan daar op korte termijn met hen over praten." Vergelijkbaar overleg vindt plaats in Utrecht, waar de faculteit Sociale Wetenschappen bij de komende reorganisatie het last in, first oMf­princi­ pe wil loslaten. D e faculteit raakt zo'n twintig voltijdbanen kwijt doordat een aantal onder­ zoeksprogramma's afloopt. De voor de hand lig­ gende oplossing zou zijn dat Utrecht de boven­ tallige onderzoekers in vaste dienst herplaatst in het onderwijs. Daar lopen de komende tijd namelijk veel tijdelijke contracten af van jonge docenten die zonder omhaal de laan uit kunnen. De faculteit wil hen echter niet kwijt en kiest ervoor de onderzoekers te ontslaan. Leuk is dat natuuriijk niet, zegt faculteitsdirec­ teur Wim Dirksen. "Maar aan de andere kant, we hebben een goed sociaal plan. En het is voor veel oudere onderzoekers ook niet zo'n aantrek­ kelijk perspectief om weer voor de collegezaal te gaan staan."

Oud is opgebrand? De economische faculteit van de Rotterdamse Erasmusuniversiteit heeft net een grote reorga­ nisatie achter de rug, waarbij 122 van de 270

medewerkers het veld moesten ruimen. Daarbij heeft het last in, first OMï­principe een belangrijke rol gespeeld. Een te belangrijke, vindt plaatsvervangend decaan Justus Veenman. "A lleen in de tweede ontslagronde, waarin boventallige medewerkers konden solliciteren op nieuwe functies, kon er worden geselecteerd op kwaliteit. Maar als twee of meer sollicitanten gelijk geschikt werden geacht, won toch weer degene met de meeste dienstjaren." Let wel. Veenman vindt dat een faculteit zorg­ vuldig moet omgaan met haar oudere medewer­ kers. En 'oud' betekent dus niet per definitie 'uitgeblust en opgebrand'. "Toch zou je als uni­ versiteit moeten zoeken naar een objectief systeem waarbij je medewerkers, jong én oud, kunt selecteren op hun kwaliteit. Die selectie is vaak moeilijk, maar aan de andere kant is het verschil tussen twee medewerkers soms zó evi­ dent dat je wel blind moet zijn om het niet te zien." Maar de meeste vakbonden houden hardnekkig vast aan last in, first out. Ze zijn eventueel nog wel te porren voor een afspiegelingsbeginsel, waarbij de ontslagen worden verdeeld over een aantal leeftijdscategorieën ­ waarna er binnen elke categorie gekeken wordt naar anciënniteit. Maar selecteren op kwaliteit is uit den boze, zegt A rno Lammeretz, onderhandelaar van AbvaKabo. "Werkgevers hebben veel mogelijk­ heden om aan de kwaliteit van hun personeel te werken. Bijvoorbeeld met beoordelings­ en functioneringsgesprekken. Daar wordt echter weinig gebruik van gemaakt. D a t is een keuze, maar dan moet je als werkgever bij een reorga­ nisatie niet ineens zeggen dat je eigenlijk al een aantal jaren niet tevreden bent over een bepaal­ de medewerker. Dat had je dan eerder moeten doen: een reorganisatie is niet het moment om iemand daarop af te rekenen."

PAGINA 1 1

Van ba naar ma: hoe hard moet de knip? M o g e n s t u d e n t e n die h u n b a c h e l o r o p l e i ­ d i n g n o g niet h e b b e n a f g e r o n d a a n h u n masteropleiding beginnen? D e tegenstan­ d e r s h e b b e n sterke a r g u m e n t e n , m a a r vin­ d e n e e n liberale staatssecretaris e n c a l c u l e ­ r e n d e universiteiten o p h u n p a d . De Bologna­verklaring, waarin tot invoering van het bachelor­mastermodel werd besloten, is dui­ delijk genoeg: de masterfase is pas toegankelijk na de succesvolle afronding van een driejarige bacheloropleiding. Maar de meeste Nederlandse universiteiten lijken zich daar weinig van aan te trekken. Zij willen de overgang tussen bachelor en master zo zacht mogelijk maken. Bij de Rijksuniversiteit Groningen ging daar heel wat discussie aan vooraf De letterenfacul­ teit was fel tegen een zachte knip en ging pas akkoord op voorwaarde dat studenten hooguit tien Europese studiepunten mogen inhalen en dan alleen in geval van overmacht. D e faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen staat ook niet te springen. Haar decaan Douwe Wiersma heeft zijn principiële verzet nog altijd niet opgegeven. Hij begrijpt best dat universitei­ ten hun studenten met een zachte knip meer aan zich willen binden om 'het risico' van een overstap naar een andere instelling kleiner te maken. Maar: "Hierdoor komt wel de studen­ tenmobiliteit in gevaar, een van de belangrijke doelstellingen van de Bologna­verklaring", betoogde hij onlangs in de universiteitskrant. De Utrechtse universiteit is voor zover nu bekend de enige die instellingsbreed een harde knip wil doorvoeren. Omwille van de studenten­

mobiliteit, maar ook in de verwachting dat stu­ denten dan sneller gaan studeren. Met oneindig veel herkansingsmogelijkheden schieten ze wei­ nig op, is de achterliggende redenering. Maar daar is lang niet iedereen van overtuigd. De studentenvakbonden niet, het ministerie van Onderwijs evenmin. Studenten die nét dat ene bachelorvak missen, dreigen volgens hen node­ loos tijd te verliezen als ze moeten wachten op een nieuw instroommoment in de master. Staatssecretaris Rutte vertrouwt op het vrije spel der krachten. In de nieuwe Wet op het Hoger Onderwijs zal, als het aan hem ligt, geen centra­ le regeling worden opgenomen. Ook moeten de instellingen zelf helderheid verschaffen over het aantal studiepunten dat mag worden meegeno­ men naar de master. En ook dit kan het best in de afzonderlijke opleidingsreglementen worden vastgelegd. In de Tweede Kamer is regeringspartij C D A voorstander van een zachte knip. Maar Kamerlid Cisca Joldersma waarschuwt instellin­ gen die het er vooral om te doen is zo veel mogelijk studenten binnen hun poorten te hou­ den: "A ls aan een bepaalde universiteit een heleboel studenten met een onafgeronde bache­ loropleiding doorstromen naar de masterfase, is er kennelijk iets mis met het studieprogramma. Dat levert een minpunt op bij accreditatie." Universiteitenkoepel VSNU is in principe voor een duidelijke scheiding tussen de bachelor­ en de masteropleiding. "Maar het zou ons veel te ver gaan om de doorstroom bij wet te regelen", zegt een woordvoerder. Wel denkt hij dat het moet lukken om meer uniforme doorstroomaf­ spraken te maken. (H OP/TdO)

CAO­onderhandelingen opgeschort D e CA O­onderhandelingen tussen de uni­ versiteiten e n d e v a k b o n d e n zijn v o o r e e n m a a n d i n d e koelkast b e l a n d . D e b o n d e n v i n d e n h e t o n a c c e p t a b e l d a t d e universitei­ ten geen loonsverhoging bieden. De universiteitenkoepel V S N U verdedigt de nullijn met het argument dat het kabinet geen enkele ruimte biedt voor loonstijging. Mocht daartoe toch worden besloten in de CAO, dan moeten instellingen die uit eigen zak betalen. De V S N U heeft de bonden toegezegd dat ze haar leden zal vragen of ze daartoe bereid zijn. Op 11 maart worden de onderhandelingen her­ vat. De bonden zijn niet blind voor de slechte finan­

ciële positie van de universiteiten, maar kunnen niet akkoord gaan met een akkoord zonder bescheiden loonstijging. "Een nullijn zou bete­ kenen dat het universiteitspersoneel er op achteruit gaat. Iemand die in 2004 een inciden­ tele eindejaarsuitkering heeft gekregen, gaat in 2005 zelfs minder verdienen", aldus onderhan­ delaar A rno Lammeretz van vakcentrale A bva­ kabo­FNV. Het kabinet ging dit najaar onder grote maat­ schappehjke druk akkoord met het Museum­ pleinakkoord. Daarin ging de deur voor loonstij­ gingen op een kier. De VSNU betreurt het daarom dat de universiteiten op dit punt geen extra ruimte van de overheid hebben gekregen, temeer omdat de loonkosten door de pensioen­ premies fors zijn gestegen. {H OP/TdO)

Selecteren op kwaliteit De Vawo, de kleine maar strijdbare vakbond voor wetenschappelijk personeel die zich sterk maakt voor onderzoekers met een tijdelijk contract, denkt daar heel anders over. "Wij zijn principieel tegen last in, first out omdat dit niet verenigbaar is met het streven naar kwaliteit in het wetenschappelijk onderwijs", zegt Vawo­ voorzitter Helen de Hoop. Daarmee wil ze overigens niet gezegd hebben dat jongeren per definitie meer kwaliteit hebben dan ouderen. "Wij zouden dus ook geen voor­ stander zijn van een principe als last in, last out. We vinden alleen dat er geselecteerd moet wor­ den op kwaliteit. Die zou je meetbaar moeten zien te maken, aan de hand van bijvoorbeeld citatiescores en onderwijsevaluaties." Zo krijg je bij reorganisaties, stelt De Hoop zich voor, een best in, worst oMï­principe. "Dat voorkomt discri­ minatie op leeftijd en vergrijzing, en biedt meer kansen voor talent en voor innovatie in het onderzoek." Een argument vóór last in, first out zou kunnen zijn dat die ontslagvolgorde eerlijk en objectief is. Maar Sutherland van de T U Delft bestrijdt ook dat. "Bij een reorganisatie verdwijnen bijna altijd functies en worden er nieuwe opgesteld. En dat systeem is subjectief. Zo kunnen nieuwe functies in theorie naar personen worden toege­ schreven, of juist niet." Als bijvoorbeeld wordt gezegd: deze functie is meer resultaatgericht en dus is de functie nieuw, dan kan de oude medewerker worden ontslagen. Terwijl de nieuwe medewerker vervolgens pre­ cies dezelfde taken uitvoert als de oude. Sutherland: "Een helder puntensysteem, waarbij medewerkers aan de hand van meetbare criteria worden gekoppeld aan functies, is veel objectie­ ver en eerlijker."

Maastricht Graduate School of Governance Master Programmes in: Public Policy^ | Social Protection and Public Health Visit our w e f a s i t e T ^ ^ W www.governance.unimaas.nl

e^-x^^

4 u n e 200«,

Ben jij handig met \ ^ of PC's: student, gesjeesd of afgestudeerd? Voor uitdagende automatiseringsprojecten is GGD op zoele naar p a r t ­ t i m e en f u l l ­ t i m e medewerkers OPERATOR

In In In In

GROEP

Delft: Eindhoven: Amsterdam: Utrecht:

Mail: info@ ogd.nl

lOGD

015 040 020 030

DELFT

2628636 2464055 4287126 2445355

Internet: www.ogd.nl

Na(ast) je studie een baan? Geen kunst aan!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen