Ad Valvas 2005-2006 - pagina 457

AP VALVAS 27 APRIL 2006

W E T E N S C H A P

PAGINA

Palliatieve zorg kan effectiever

Zachter naar het einde 'Laatste hulp bij slopende ziekten', dat is de titel van de oratie die hoogleraar palliatieve zorg en pijnbestrijding Wouter Zuurmond onlangs hield. Hij wil voorkomen dat terminale patiënten een behandeling krijgen die averechts werkt. TEKST: WIN CASTERMANS ILLUSTRATIE TJEERD ROYAARDS

Een huisarts ziet gemiddeld vijf terminale patiënten per jaar Die leveren te weinig vergelijkingsmate­ riaal om te kunnen weten welke be­ handelmg het best werkt Op basis daarvan kan een huisarts dus geen (wetenschappelijk) verantwoorde conclusies trekken "Doet­ie dat toch, dan is dat pure anecdoticaF, beweert Wouter Zuurmond Juist tegen dat ad hoe­handelen van art­ sen verzet Zuurmond zich Palliatieve zorg is aan de orde als de ziekte waaraan de patient lijdt, ongeneeslijk blijkt te zijn Er is met alleen aandacht voor de lichamelijke klachten, maar ook voor de psychi­ sche, sociale en spintuele proble­ men die zich bij de patient en zijn naasten kunnen voordoen Liever denken we met aan die laat­ ste levensfase Wij gaan immers nog lang niet dood, denkt de struisvogel m ons Sterven wordt vaak geas­ socieerd met pijn, ontluistenng en angst voor de dood Geen mens die die gevoelens vnjwillig opzoekt Maar ook geen mens die daaraan zal ontkomen

Minder pijn Zuurmond wil allereerst de veelheid van symptomen, waaronder pijn, bij terminale patiënten deskundig be­ strijden "Die concrete persoon die daar ligt, heeft last van obstipatie Wat is daar nu aan gedaan om hem te helpen' Als iemand benauwd is, wat IS dan de beste methode' Je vader is misselijk en braakt Wat gebeurt daaraan' De symptoombe­ handelmg moet centraal staan " Wil je symptomen en pijn effectief kunnen bestnjden, dan moet je die eerst m kaart brengen Zuurmond maakt daarvoor gebruik van een tel­ raam Wanneer de patient een kraal op het telraam naar links schuift betekent dat 'amper pijn' Tien kralen naar links geven aan dat de pijn ondraaglijk is Een zeer eenvou­ dige methode De werkelijkheid is complexer omdat somatische, psy­ chologische en sociale factoren pijn en pijngedrag bepalen Veel meet­ methodes zijn echter met toepasbaar bij patiënten in de laatste fase van het leven omdat de vraaglijsten te uitputtend zijn Om tot adequaat onderzoek te komen moeten meet­ methodieken dus ontwikkeld en verbeterd worden

Minder angst Zuurmond is smds 2002 ook me­ disch directeur van het hospice Kuna m Amsterdam, een verblijf voor terminale patiënten Voorlich­ ting IS essentieel omdat het angst kan wegnemen, maar ook misver­ standen kan oplossen bij zowel de patient als de naasten Een belang­ njke rol daann speelt een verpleeg­ kundige van het hospice Maneke ter Horst (41) Haar aandacht gaat uit naar kwaliteitszorg en deskun­ digheidsbevordering ondersteuning van verpleegkimdigen en het geven van voorlichtmg aan derden Zij denkt dat het meemaken van een stervensproces heel wat angst voor de dood kan wegnemen "Als er ergens m je familie of vnendenknng iemand terminaal ziek is, ga dat dan niet uit de weg Ga daar op visite En kijk eens hoe dat gaat Het is niet moeilijk, je hoeft alleen maar je­ zelf mee te nemen Maar je moet er wel echt zijn Als je iets kunt mee­ pikken van een laatste levensfase, niet per se de laatste zucht, dan kan dat veel angst voor de dood wegne­

men Hier m het hospice overlijdt nagenoeg iedereen Doorgaans over­ lijden mensen op een rustige manier en wordt het leven op een goede, prettige, waardige manier afgerond Het beeld van de dood dat de televi­ sie laat zien, dat slaat nergens op " Toch staat de deur van hospice Kuna met wagenwijd open voor buitenstaanders Er is bijvoorbeeld geen open dag "Zomaar­bezoekers houden we een beetje buiten de deur Het is geen dierentuin We willen de bewoners rust bieden, geen toeters en bellen aan hun hoofd Geen onnodige ballast We houden dat af', zegt Ter Horst beslist Wel doet Kuna aan scho­ ling voor allerlei studentengroepen "Soms verzorgen we een rondlei­ ding Of we gaan met een video van Kuna naar de groep toe Gisteren was ik bijvoorbeeld op bezoek bij de opleiding hbo­Verpleegkunde van hogeschool InHolland " De chnstelijke levensovertuiging m Kuna IS medebepalend voor het met uitvoeren van euthanasie

Ter Horst licht deze visie toe "In de praktijk zie je dat mensen elke dag hun grens verleggen Wat is on­ draaglijk lijden' Dat is lastig te for­ muleren Je kunt voor jezelf bepa­ len als ik dat niet meer kan, wil ik met meer leven Maar als je op dat kntieke punt bent aanbeland, en je hebt goede zorg en vertrouwen in de mensen om je heen, dan verleggen heel veel mensen hun grenzen Bij palliatieve zorg worden symptomen zo kundig bestreden dat ondraaglijk lijden zo goed als weg is Niet altijd helemaal natuurlijk, want psychisch ondraaglijk lijden is heel lastig te verhelpen Maar dat lichamelijk on­ draaglijke lijden, daar zit je bovenop met alle zorg, dan haal je alles uit de kast En daar kun je een heel emd mee komen Het vertrouwen in en de deskundigheid van het personeel maken de vraag naar euthanasie mmder actueel "

Nooit uitbehandeld Mensen komen vanuit huis of een ziekenhuis in een hospice terecht

^Je vader is misselijk en braakt:, wat gebeurt daaraan? ^

"Doorgaans hebben ze last van een veelheid aan symptomen, waaronder pijn Hun begeleidende artsen slaag­ den er niet in die symptomen onder controle te knjgen Hier hebben we veel meer observatiemomenten Dat scheelt Mede door de professionele inzet van Wouter Zuurmond lukt het ons om heel deskundig en alert pijn en andere symptomen te be­ strijden", zegt Ter Horst Palliatieve zorg vraagt ook een ander denkpatroon van artsen "Mensen zijn m het ziekenhuis al 'uitbehan­ deld' en wachten op een plekje hier Stel, iemand gaat mmder dnnken, hup infuus erm anders droogt hij uit, denkt de ziekenhuisarts Dat IS bij een termmale patient met zo Ziekenhuisartsen denken meestal in termen van snel behandelen, opknappen en naar huis En met van iemand mag ook doodgaan Die stap van curatief naar palhatief wordt met snel gezet Hier hoor ik bij de intakegesprekken dat driemaal per week bloed van patiënten werd geprikt Waarom' Wat gebeurt er met die uitslagen' 'Nou, niks Maar het hoort erbij volgens de behande­ lende arts ' Zoiets onzinnigs gebeurt hier dus niet", besluit Ter Horst Meer informatie www kuna nl Wouter Zuurmond, Als genezen met meer mo gelijk IS, laatste hulp bij snel voortschnj dende ziekten palliatieve zorg, uitgeverij Inmerc, Wormer, 2006

Het laatste huis Amsterdam telt 35 bedden voor terminale patiënten. Hospice Kuria aan het Valeriusplein telt tien bedden, negen voor palliatieve terminale zorg en een voor kortdurende opnames, waarna bewoners vervolgens weer naar huis gaan. De gemiddelde leeftijd is 62 jaar. De zorg is 24 uur per dag in handen van verpleegkundigen. Er wonen geen kinderen; Lindenhof is het Amsterdamse hospice voor kinderen. In het Veerhuis in de Pijp, een zogeheten bijna­thuishuis, is plaats voor vier bewoners; vrijwilligers bieden daar continue zorg. De overige bedden bevinden zich in de units van diverse verpleeg­ en venorgingshuizen in de stad.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen