Ad Valvas 2005-2006 - pagina 50

PAGINA 6

W E T E N S C H A P

AP VALVAS 15 SEPTEMBER 2005

'De VXJ moet niet weglopen voor haar identiteit'

Een nieuwe Balkenende Jan Jacob van Dijk (45) is de nieuwe hoogleraar Christelijk-Sociaal Denken aan de VU. Daarmee is hij de opvolger van Balkenende, die de bijzondere leerstoel bezette voor hij minister-president werd. Een gesprek naar aanleiding van zijn oratie. TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: CHRISTIAAN KROUWELS

Waarom bent juist u voor deze leerstoel gevraagd? "Mijn proefschrift ging over de geschiedenis van de Hout- en Bouwbond CNV. Daarin komt ook de vraag naar voren wat het christelijk-sociaal denken in de praktijk inhield. Over het christelijk-sociaal denken heb ik ook andere boeken geschreven. Dat zal wel een rol hebben gespeeld bij mijn benoeming. Bovendien ben ik aan de VU al drie jaar de vervanger van Balkenende." Hoe wilt u de christelijk-sociale beweging versterken? "Dat moeten die organisaties vooral zelf doen. Ik kan ondersteuning bieden bij allerlei discussies. Waar het mij om gaat, is dat bepaalde organisaties zich ervan bewust moeten zijn dat ze op dit terrein een vooruitgeschoven post innemen. Daarbij denk ik vooral aan het CNV, EO, KRO, de protestantse en katholieke onderwijsorganisaties en natuurlijk VU-Windesheim. Van de NCRV verwacht ik niet zo veel op dit punt. Daar zijn de professionals weinig bezig met de christelijke identiteit." Wat is de rol van het CDA binnen die beweging? "Het gaat me nadrukkelijk om maatschappelijke organisaties en niet om politieke partijen. Die maatschappelijke beweging zal natuurlijk wel politieke organisaties proberen te beïnvloeden om bepaalde zaken voor elkaar te krijgen. Dan mag je verwachten dat het CDA dichter bij die beweging staat dan de meeste andere partijen. We verstaan eikaars taal tenslotte. Maar dat wil niet zeggen dat we wederzijds eikaars standpunten automatisch overnemen." Wat is nu het wezenlijke punt van christelijk-sociaal denken? "Sociale rechtvaardigheid dichterbij brengen door een goede invulling van het begrip persoonlijke verantwoordelijkheid. Mensen en organisaties moeten zelf de verantwoordelijkheid nemen voor keuzes die ze maken en zich bewoist zijn van de gevolgen die de keuzes hebben voor andere mensen en de gemeenschap om hen heen." En niet alles van de overheid verwachten? "Inderdaad. Maatschappelijke organisaties moeten meer eigen verantwoordelijkheid krijgen en nemen. Door het hele systeem van subsidies zijn ze vaak volledig afhankelijk geworden van de overheid. Daardoor is veel creativiteit en solidariteit vervangen door bureaucratie. Bij meer eigen verantwoordelijkheid kan ook meer ruimte ontstaan voor de eigen christelijke identiteit van een organisatie." Is het niet beter een beweging op concrete politieke punten te baseren dan op levensbeschouwelijke? Zelfs christenen zijn het tenslotte zelden met elkaar eens. "Nee. Mij gaat het om de vraag wat ons bindt en niet om gelijk op zoek te gaan naar de verschillen. Ik wil weten wat onze gemeenschappelijke uitgangspunten zijn. En op grond daarvan kun je de discussie aangaan over hoe je zaken in de praktijk tot stand brengt. De beweging is onder meer een netwerk voor kennisoverdracht, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs en opvoeding." Binnen de VU lopen heel wat mensen rond die zich niet direct tot het christelijk-sociaal denken aangetrokken voelen. Wat moet de VU dan binnen zo'n beweging? "De VU heeft historisch nadrukkelijk een eigen identiteit. Die moet naar voren komen in de keuzes op het gebied van onderwijs en onderzoek. De naam is niet voor niets Vrije Univer-

Jan Jacob van Dijk: 'Veel mensen willen de zaken weer zelf kunnen aanpakken'

Het cv van JJvD Jan Jacob van Dijk {45} is Tweede-Kamerlid voor liet CDA. Eerder heeft hij jarenlang bQ bet CNV gewerkt. Van Dijk studeerde onder meer Pollticoto^e aan de VU. Hij geeft colleges aan tweede- en derdejaars studenten Economie.

siteit. Je moet niet weglopen voor de identiteit omdat er ook mensen werken en studeren die weinig gemeen hebben met de christelijke inspiratiebron. De VU als geheel kan wel degelijk heel goed meedenken binnen een christelijk-sociale beweging." Femke Halsema, de aanvoerder van GroenLinks, heeft afgelopen weekend de Linkse Lente uitgeroepen. Voelt u zich daardoor aangesproken? "Ach, dat gaat toch vooral om partijpolitieke overwegingen. Daar voel ik me niet door aangesproken. Ik heb geen enkele behoefte op hun weblog mee te chatten."

ben ik het niet mee eens. In de samenleving bestaat veel onvrede over het functioneren van allerlei publieke organisaties. Die moet je veel meer ruimte geven om zelf problemen aan te pakken. Veel mensen zitten erom te springen weer zelf zaken te kunnen aanpakken. En daarbij moeten we ons natuurlijk wel om de zwakkeren bekommeren, maar niet alleen de problemen op het bordje van de overheid schuiven." Dus woningbouwverenigingen moeten bijvoorbeeld gaan opereren als organisaties voor en door bewoners in plaats van als winstgevende bouwconcerns. "Ja. Er moet nadrukkelijk een rol zijn voor de huurders. Niet alles moet onzichtbaar worden geregeld door ambtenaren en bestuurscommissarissen. Net zoals bijvoorbeeld ouders en leerkrachten echt betrokken moeten worden bij het beleid op een school en hoe het er dagelijks aan toegaat."

Kijkt u meer vooruit of verlangt u nostalgisch naar vroeger? "Vooruit! Er bestaat natuurlijk een rijke geschiedenis van de christelijk-sociale beweging. Veel belangrijker echter is dat er ook een mooie toekomst in het verschiet ligt. Daar ga ik me Voelt u zich wel aangesproken door Bert de Vries, die vindt dat het onder meer bij de VU voor inzetten." CDA de zwakkeren in de samenleving in de kou laat staan? "Ik heb zijn boek nog niet helemaal gelezen, maar heb al wel Een zeer uitgebreide versie van de oratie die Van Dijk op 8 september de indruk dat hij heel veel heil verwacht van de overheid. Daar hield is te bestellen bij het CNV.

'Levensmoe' is niet genoeg voor euthanasie Zo'n vierhonderd ouderen vragen jaarlijks om euthanasie omdat ze 'klaar met leven' zijn. Artsen weigeren dat verzoek echter bijna altijd, stelt Mette Rurup. DIRK DE HOOG

Het probleem van bejaarden die levensmoe zijn, is omvangrijk, zegt Mette Rurup. Ze promoveerde deze week op een onderzoek naar 'nieuwe thema's in het euthanasiedebat', zoals de ondertitel van haar proefschrift luidt. Volgens buitenlands onderzoek verlangt een op de tien 65-plussers wel eens naar de dood. "Lang niet iedereen met zo'n incidentele doodswens stapt naar de huisarts met een euthanasieverzoek", legt Rurup uit. Jaarlijks krijgen artsen in Nederland bijna tienduizend verzoeken om euthanasie. Daarbij gaat het in een op de vijf gevallen om mensen die zeggen levensmoe te zijn. Vaak gaat het om mensen die ziek zijn, maar in zo'n vierhonderd gevallen per jaar zijn ze alleen maar "klaar met het leven". Artsen willigen

het verzoek om euthanasie nagenoeg nooit in als er geen sprake is van een ernstige ziekte. "Volgens het recht mag dat ook niet", verduidelijkt Rurup. De Hoge Raad heeft namelijk in 2002 arrest gewezen in de zogeheten zaak-Brongersma. De betrokken huisarts had volgens de raad onterecht euthanasie gepleegd bij de bejaarde PvdA-senator omdat er geen medisch classificeerbare oorzaak voor zijn lijden bestond. "Dat speelt bij artsen natuurlijk een rol om euthanasie te weigeren, maar het juridische argument is niet het enige", zegt Rurup. "Bijna de helft van de euthanasiegevallen wordt tenslotte niet gemeld bij justitie. Blijkbaar vinden artsen zelf ook dat euthanasie meestal geen aanvaardbare oplossing is bij afwezigheid van een ernstige ziekte." Artsen blijken heel verschillend met de euthanasieverzoeken om te gaan. Rurup: "In de helft van de gevallen weigert de huisarts eenvoudigweg het verzoek om euthanasie zonder verder iets te doen. In de andere helft van de gevallen biedt de arts een behandeling aan. Je kunt dan denken aan een heel scala van interventies, zoals antidepressiva, betere pijnbestrijding, het regelen van vrijwilligershulp, psychosociale hulp, een nieuw gehoorapparaat en dergelijke. Alles wat het leven draag-

lijker zou kunnen maken. Veel patiënten weigeren geboden hulp, maar soms heeft behandeling wel effect en matigt de patiënt het verzoek of trekt het zelfs in. Maar de meeste patiënten volharden in hun verzoek, en sommigen plegen zelfhioord na de weigering van hun verzoek." Tot verbazing van Rurup is tot nu toe nauwelijks onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor artsen om te interveniëren bij ouderen met een wens om te sterven. Dat onderzoek doet ze nu zelf als postdoc bij de afdeling Sociale Geneeskunde. "Artsen reageren anders op ouderen dan op jongeren. Bij ouderen zijn ze minder geneigd te zoeken naar de achterliggende oorzaken. Depressies bijvoorbeeld worden vaak niet onderkend bij oude mensen, en dus ook niet behandeld. Voordat artsen oordelen over het euthanasieverzoek zouden ze eerst moeten kijken naar wat er precies aan de hand is en wat daaraan te doen valt. In het uiterste geval moet euthanasie wat mij betreft echter niet worden uitgesloten. Ook al zijn deze bejaarden dan niet terminaal ziek, vaak hebben ze wel allerlei ouderdomsgebreken. Als )e op je negentigste jaar doof, blind, half verlamd en eenzaam bent, kun je dat best medisch classificeerbaar uitzichtioos lijden noemen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen