Ad Valvas 2005-2006 - pagina 337

PAGINA 9

> Weetjes Veroudering Jarenlange behandeling met het zogenoemde groeihormoon leidt bij mensen die daaraan een tekort hebben tot verbetering van het geheugen, de botdichtheid en de kwaliteit van leven. Dat blijkt uit het proefschrift van geneeskundige Lucia Arwert die op 10 maart hoopt te promoveren. Mensen die groeihormoon tekortkomen hebben klachten die lijken op ouderdomsverschijnselen. Het is nog onduidelijk of de groeihormoontherapie ook nuttig is voor het bestrijden van de gevolgen van het ouder worden bij gezonde mensen. Het groeihormoon wordt geproduceerd door de hypofyse, een klier in het brein. (PB)

Angst Angst en depressie worden voor ongeveer veertig procent veroorzaakt door erfelijke factoren. Dat stelt biologisch psycholoog Christel Middeldorp in haar proefschrift, waarop ze 15 maart hoopt te promoveren. Genen beïnvloeden waarschijnlijk persoonlijkheidstrekken waarvan bekend is dat ze een verhoogd risico opleveren voor angst en depressie, zoals neuroticisme en extraversie. Naarmate iemand meer neurotisch is en minder extravert, bestaat een grotere kans op angst of depressie. Middeldorp deed moleculair genetisch onderzoek onder een grote groep Nederlandse tweelingfamilies. Ze bestudeerde behalve de genetica ook het effect van omgevingsfactoren in detail. Hiermee is namelijk de overige zestig procent van angst- en depressiegevallen te verklaren. Er lijkt sprake van een zogeheten wederkerige relatie: ernstige gebeurtenissen verhogen het risico op angst of depressie, maar andersom verhogen angst en depressie ook de kans op blootstelling aan ernstige gebeurtenissen. Zo hebben relaties waarin een van de partners depressief is, minder kans van slagen. (PB)

Vasten

niet alleen onjuist op grond van intermenselijke ervaring en wetenschappelijk onderzoek. Ze is ook verwerpelijk als een van de gevaarlijkste aspecten van fundamentalistische religies. Juist in een tijd van oplevend religieus fundamentalisme, zowel aan christelijke als aan islamitische zijde, is doorbreking van dit feitelijk incorrecte en politiek en moreel verwerpelijke wij-zij-denken van het grootste belang. In hoofdstuk vijf worden de 'zij' gevormd door de communistische studenten. Een gevolg van Van Deursens bevooroordeeldheid is dat hij de opvallende overeenkomst tussen de doctrinaire neocalvinisten en de dogmatische communisten nergens expliciet aan de orde stelt. Beiden gaan uit van een strak wij-zij-denken, gecombineerd met een sterk gevoel van eigengerechtigheid. Ter illustratie: de wetenschappelijkheid van een universiteit die zich conformeert aan de gereformeerde beginselen is blijkbaar onproblematisch, maar theologen die een feministische exegese van bijbelteksten proberen te geven bedrijven pseudo-wetenschap (pag. 309). Het doorbreken van dit rigide wij-zij-denken is een van de verworvenheden van de vernieuwingen sinds de jaren zestig, zij het dat het een ideaal is waarvoor blijvend gestreden moet worden. In de eerste jaren na 1880, in een tijd waarin de VU een universiteit is van maatschappelijk achtergestelde 'kleine luyden', is zo'n denkschema nog invoelbaar. Maar na de emancipatie van het gereformeerde volksdeel, sinds het begin van de 20ste eeuw, is de doctrine van de antithese problematisch. En in 2005, nu de VU geregeld aanschurkt tegen de bovenbazen van de Zuidas, is het een volstrekt anachronisme. De teneur van het boek is dat de VU als bijzondere universiteit haar bestaansrecht zo goed als verloren heeft. Is dat zo? Een belangrijk inzicht van de recente wetenschapsstudies is dat wetenschap - altijd al, maar in toenemende mate in de afgelopen 125 jaar - verweven is met technologische, economische, maatschappelijke, culturele en levensbeschouwelijke opvattingen en praktijken. De ivoren toren heeft nooit bestaan. In zo'n situatie kan een universiteit zich beperken tot het genereren van nieuwe kennis. Maar een bijzondere universiteit kan zich tegelijk toeleggen op systematisch onderzoek naar deze verwevenheid van wetenschap met andere sectoren van maatschappij en cultuur. Dergelijk reflexief onderzoek vereist diepgaande studie èn beoordeling van de interacties tussen wetenschappelijke en technologische, economische, maatschappelijke, culturele en religieuze feiten en waarden. Aan een bijzondere universiteit kan dit reflexieve onderzoek rekenen op substantiële financiële en materiele steun. Bovendien is deze reflectie aan zo'n universiteit niet vrijblijvend: de resultaten van dit onderzoek zullen, waar dat relevant is, tot gelding

komen in concreet beleid ten aanzien van het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. Veel van de thema's en vraagstukken die aan de VU de laatste 45 jaar in de belangstelling hebben gestaan passen binnen een dergelijke reflexieve wetenschapspraktijk: blijvende aandacht voor de milieuproblematiek en creatief bijdragen aan milieuwetenschap en -technologie; kritische analyse en beoordeling van de rol van economische waarden in onderwijs en onderzoek; structurele studie van internationale ongelijkheden op economisch, maatschappelijk en politiek terrein; actieve bemoeienis met ethische vragen en dilemma's rond wetenschap en technologie; constructieve bijdragen aan het levensbeschouwelijke debat over evolutie en intelligent ontwerp; een open wetenschappelijke en institutionele dialoog tussen christendom en islam.

Toch bijzonder Zo'n reflexieve benadering sluit aan bij de kritiek op het positivistische ideaal van een zelfgenoegzame wetenschap, een kritiek die de VU vanaf haar oprichting uitgedragen heeft. Hoe bijzonder is zo'n universiteit nog? Vanuit het perspectief van Van Deursen heeft zij iedere identiteit verloren. Maar ook dit typeert de strakke wij-zij-denker. Niet alleen wordt aan 'wij' een strikte identiteit toegekend, ook verdwijnen alle verschillen tussen 'de anderen' uit het zicht. In het donker zijn alle katten grauw. Maar waarom zouden we de werkelijkheid opdelen in tweeën? In de Nederlandse context is een universiteit die serieus werk maakt van haar reflexieve component bijzonder. Ze onderscheidt zich zowel van de sciëntistische universiteiten, die de verwevenheid van wetenschap met maatschappij en cultuur negeren, als van de ondernemende universiteiten, waar de economische waarde domineert. En natuurlijk gaat het hier niet om exclusieve verschillen, maar om grotere en kleinere accenten en profielen. Als we het wij-zij-denken achter ons laten, is daar absoluut niets mis mee. Mijn conclusie is deze: Van Deursens boek trapt welbewust op de ziel van al diegenen die zich, vaak geïnspireerd door wetenschappelijke, maatschappelijke en levensbeschouwelijke idealen, de afgelopen 45 jaar ingezet hebben voor de VU. Die mensen verdienen dat niet. De VU verdient dat niet. Dit boek verdient een krachtig weerwoord. Bij deze. Hans Radder is hoogleraar Filosofie van Wetenschap en Technologie aan de Faculteit der Wijsbegeerte A. Th. van Deursen, Een hoeksteen in het verzuild bestei: De Vrije Universiteit 1880-2005, Amsterdam, Bert Bakker, 2005.

Niet eten voor een operatie is helemaal niet goed voor de patiënt. Integendeel, vasten voor een operatie heeft uitgesproken negatieve gevolgen voor de orgaanfiincties. Speciale preoperatieve voeding vermindert die orgaanschade en biedt mogelijkheden om de voorbereiding van patiënten op een operatie te verbeteren. Dat stelt Danny Hoorn, die op 31 maart zijn proefschrift zal verdedigen. De promovendus vergeleek de orgaanfuncties van ratten die met een lege maag of met een volle maag een operatie ondergingen. Tijdens die ingreep werd tijdelijk een bloedvat van een darm afgeklemd. Vasten veroorzaakte niet alleen disfunctioneren van de darm, maar had ook een negatief effect op het functioneren van organen op afstand, zoals de nieren, lever, hart en longen. Een speciale combinatie van voedingsmiddelen (een complexe koolhydraatmix en een mix van zogeheten bioflavonoïden) vermindert die orgaanschade. De reden dat patiënten nu wordt verboden te eten voor een operatie is dat een volle maag 150 jaar geleden ernstige longcomplicaties veroorzaakte vanwege het overtollige maagsap dat tijdens de operatie in de longen sijpelde. (PB)

Jeugdzorg Het is onverstandig om de jeugdzorg, nu onder verantwoordelijkheid van de provincies, over te hevelen naar gemeenten. Dat zegt hoogleraar jeugdbescherming Wim Slot in dagblad Trouw van 21 februari. Hij levert daarmee kritiek op een plan van staatssecretaris Mark Rutte. 'Het is zeer de vraag of op gemeenteniveau wel de benodigde professionaliteit aanwezig zal zijn om binnen te dringen in families waar kinderen ernstig in de problemen zitten en waar je als hulpverlener onwelkom bent', aldus Slot. Hij vreest dat de roep om een jeugdbeleid op lokaal niveau door een onrealistische romantische gedachte is ingegeven. 'De schoolmeester en de wijkagent moeten iedereen kennen, de samenleving moet terug naar dorpsniveau, waar iedereen op iedereen past. Maar dat beeld komt niet overeen met de realiteit.' (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen