Ad Valvas 2005-2006 - pagina 244

O N D E R W I J S V I S I E

PAGINA 8

AD VALVAS 12 JANUARI 2006

Vrolijke wetenschappers leren van elkaar De hoogleraren James Kennedy (links) en Jos Beishuizen pleiten voor onderzoekend leren aan de VU. Studenten moeten van begin af aan zelf wetenschappelijk onderzoek doen en meer samenwerken met docenten. TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: MARIJN ALDERS

"Onze onderwijsvisie kun je voorstellen als een ellips met twee middelpunten. Aan de ene kant gaat het om de optimale ontplooiing van de individuele student en aan de andere kant om deelname aan de gemeenschappelijke ontwikkeling van kennis. De uitdaging is die twee uitgangspunten bij elkaar te brengen. We zien studeren niet als een puur individueel leerproces. Als student maak je deel uit van wat we de community of learners noemen", legt Jos Beishuizen uit. De hoogleraar-directeur van het Onderwijscentrum VU heeft samen met hoogleraar geschiedenis James Kennedy een integrale visie op het onderwijs van de universiteit op papier gezet, die de komende üjd instellingsbreed wordt bediscussieerd. Kennedy werkte voordat hij naar de VU kwam in Amerika: "Wat me opvalt, is dat in Nederland veel studenten passiever, consumptiever studeren dan in de VS. Daar is het in de collegezalen altijd een dolle boel met veel discussie. Het studeren is er echt een interactief proces tussen docenten en studenten. In Nederland bestaat vaak de gewoonte thuis de handboeken uit het hoofd te leren." Wat is het belangrijkste uitgangspunt in de nieuwe onderwijsvisie? "Wat we nastreven is onderzoekend leren. Daarbij nemen studenten daadwerkelijk deel aan het wetenschappelijk proces van kennisverwervmg, als gelijkwaardige deelnemers aan het onderzoek samen met de docenten. Niet zozeer als hulpjes die simpele taakjes uitvoeren als enquêtes afnemen, maar als echte grensverleggers op zoek naar nieuwe kennis en inzichten", aldus Beishuizen. Hij pleit ervoor dat studenten

al in het eerste jaar echt met onderzoek bezig zijn. "Het kan. We zijn bijvoorbeeld bezig met het experiment de Vrolijke Wetenschap waarbij middelbare scholieren meedoen met wetenschappelijk onderzoek. Dat vinden ze ontzettend leuk en spannend. Ik zie de metafoor van de onderzoeksgroep als mooi uitgangspunt voor het onderwijs." Daar is Kennedy het helemaal mee eens.

Geen supermarkt "Voor een deel is studeren een vorm van socialiseren. Dat houdt in dat je de omgangsvormen van de discipline waarbinnen je werkt, je eigen maakt. Daarvoor moet je de kermis verwerven die basaal nodig is, zoals de gebruikelijke onderzoeksmethodes, gangbare theorieën en de geschiedenis van het vak. En je moet leren je eigen keuzes en opvattingen te expliciteren. Waarom schrijf ik juist over dit onderwerp op deze manier? In een onderzoeksgroep hoor je te reflecteren op je eigen uitgangspunten en die van anderen", zegt Kennedy. Dat houdt volgens hem in dat de universiteit geen supermarkt is waar de student alleen maar naar eigen inzichten leuke vakken kan kiezen. Om werkelijk deel te kunnen nemen aan het wetenschappelijke proces is het aanleren van bepaalde kennis en vaardigheden volgens een samenhangend programma onvermijdelijk en zelf wenselijk. Maar de ambities gaan verder dan alleen wetenschappelijke professionals af te leveren. 'Studenten leren door reflectie wat de waarde van bevindingen is, niet alleen voor de wetenschap maar ook voor de samenlevmg. De VU daagt studenten

Actiepunten ' ' ' ' ' ' ' ' '

Reflectie en zelfstandig oordelen worden gestimuleerd Studenten van het begin af aan actief betrekken bij onderzoek doen Hoofdvragen en kernbegrippen vakgebied staan centraal Studenten werken aan het oplossen van problemen Studenten krijgen na een jaar een serieus studieadvies Mensen met studievertraging worden actief benaderd Aanmoedigen van studeren in het buitenland Extra mogelijkheden voor getalenteerde studenten Ruimte voor flexibiliteit in het onderwijsprogramma Selectie op geschiktheid voor masteropleidingen

Bron: 'Naar een actuele onderwijsvisie'

uit tot actieve maatschappelijke participatie en leert hen zowel de eigen als andermans culturele en levensbeschouwelijke identiteit serieus te nemen en ter discussie te stellen. Zo worden zij bewust gemaakt van de rol die ze als zelfstandige beroepsoefenaar ~ en uiteindelijk als kritisch burger - in de samenleving zullen spelen', staat in de notitie te lezen. "Daarmee willen we ons als Vrije Universiteit duidelijk profileren als een bijzondere universiteit", legt Kennedy uit. "Van oorsprong ging het aan de VU natuurlijk niet om studeren alleen, maar ook om maatschappelijke emancipatie en verdere intellectuele ontwikkeling van het protestantse gedachtegoed. Die historie willen we op een moderne manier voortzetten. We willen niet

alleen goede professionals afleveren, maar vooral ook geëngageerde burgers. Reflectie op je eigen wetenschappelijke en levensbeschouwelijke uitgangspunten en die van anderen, is een kernpunt in onze visie. Daarom is studeren geen puur individuele aangelegenheid, maar iets wat je in dialoog met anderen doet."

Discussiestuk Beishuizen heeft inmiddels ontdekt dat voor de laatste opvatting nog het nodige zendingswerk moet worden verricht. "Laatst had ik een discussie met de Universitaire studentenraad over onze notitie. Alles wat er in stond over individuele ontplooiing vonden ze geweldig, maar dat wij ook pleiten voor een community

'We zvillen niet alleen goede pwfessio/iui.ö aflev^en^ maar vooral ook geëngageerde burgers

of kamers bleef, geloof ik, voor hen nog een beetje wazig." Kermedy wil nadrukkelijk niet het woord 'vernieuwend' in de mond nemen als het over de gepresenteerde onderwijsvisie gaat. "Dat woord roept onmiddellijk weerstand op m onderwijsland, zeker als het van bovenaf wordt gepresenteerd. Mensen zijn verandenngsmoe. We proberen voort te bouwen op wat er al is en om aan te geven in welke richting de VU zich kan ontwikkelen als onderscheidend van andere universiteiten. De visie bevat geen blauwdruk hoe het moet worden, maar is een discussiestuk om een proces op gang te brengen. Mensen kunnen ook zeggen waar ze het met mee eens zijn en hoe het wel zou moeten." Dat is volgens Beishuizen wat er de komende tijd met de visie gaat gebeuren. Her en der zullen er discussies over gevoerd worden en er is een subsidiepotje om experimenten in lijn met de onderwijsvisie op te zetten. "Die discussie kan heel leerzaam zijn. Aan de ene kant hoor je geluiden van docenten dat ze het allang zo doen. Daar wil ik dan nog wel eens een hartig woordje over wisselen of dat ook echt zo is. Aan de andere kant hoor je suggesties hoe het beter kan. Zo stelde de studentenraad voor aan het eind van de bachelorfase een paar maanden in te ruimen, waann studenten echt zelf kunnen kiezen wat ze willen doen. Bijvoorbeeld in het buitenland studeren, een stage lopen of een mtwor-programma volgen. Dat zijn nuttige tips. Als je bepaalde dingen in het onderwijs wilt bereiken, moet je het ook praktisch mogelijk maken, liefst zonder dat het veel extra geld kost."

i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen