Ad Valvas 2005-2006 - pagina 566

AP VALVAS 29 JUNI 2006

V I ^ E T E N S C H A P / R E C E N S I E

PAGINA 6

Pieter Drenth over Europese samenwerking

Wandelen in de tuin van wetenscliap De Nederlandse score

Emeritus hoogleraar Drenth was zes jaar lang voorzitter van de Europese federatie van academies van wetenschappen. In maart nam hij daar afscheid, maar niet van wetenschap en ethiek.

Nederland doet het op wetenschappelijk ge­ bied volgens Drenth behoorlijk goed, maar er dreigen wel problemen. "De productie van onderzoekers is heel behoorlijk. Nederland scoort bijvoorbeeld goed in output- en citatie­ indexen en participeert volop in internationale samenwerkingsverbanden. Maar de investe­ ringen in onderzoek en ontwikkeling blijven achter bij de norm van drie procent van het nationale product. En dat komt vooral doordat grote bedrijven als Philips en Shell in Neder­ land steeds minder in onderzoek investeren. Vroeger was bijvoorbeeld het Natlab van Phi­ lips groter dan alle natuurkundefaculteiten bij elkaar. Daar is niet veel meer van over."

TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: MARIJN ALDERS

"Als alle landen het op eigen houtje proberen, wordt het niets natuurlijk. Dan worden we weggeconcurreerd door de Verenigde Sta­ ten, China en India. Je ziet gelukkig ook de budgetten van de Europese Unie voor onder­ zoek toenemen. Van 2002 tot 2006 was daar zestien miljard euro voor beschikbaar en dat moet de komende zeven jaar meer dan vijftig miljard worden, dus ruim zeven miljard per jaar. Dat is meer dan het totale nationale we­

mag je gaan als onderzoeker?" aldus Drenth. Anderzijds probeert Allea juist ook weer aller­ lei meningsverschillen op te lossen. Bij actuele kwesties worden commissies van deskundigen gevormd die op grond van beschikbare we­ tenschapppelijke kennis advies uitbrengen. Bijvoorbeeld of mobiele telefoons gevaarlijk zijn, wat de werkelijke dreiging is van het vogelgriepvirus en wat de risico's zijn van het broeikaseffect. Volgens Drenth staat Allea nu redelijk goed op het spoor. Zo is er een richtlijn voor in­ tegere wetenschapsbeoefening uitgegaan die zaken als fraude, plagiaat en bedrog wil bestrijden. Ook houdt de federatie zich bezig met de problematiek van intellectueel eigen­ dom. Kan een onderzoeker bijvoorbeeld een patent op een menselijk gen claimen?

"^Onderzoek naar embryonale stamcellen roept wel ethische vragen op^ tenschapsbudget van menig Europees land", zegt Pieter Drenth (71), voormalig hoogleraar psychologie en oud­rector van de VU. In 1990 werd hij de eerste voorzitter van de federatie All European Academies (Allea) waarin 53 academies uit 43 Europese lan­ den zijn vertegenwoordigd. Sommige landen hebben namelijk meer dan één academie, bijvoorbeeld een voor de bètawetenschappen en een voor de alfa­ en gammawetenschap­ pen. Of voor verschillende gebiedsdelen zoals in België, maar ook Schotland heeft een eigen academie. Drenth: "De samenwerking tussen de acade­ mies is vooral op gang gekomen na de val van de Berlijnse muur en het einde van de Koude Oorlog. De academies hebben een eigen rol en verantwoordelijkheid op het terrein van wetenschapsbeleid en ­advies en ik vond het belangrijk die stem ook Europees te laten horen. Wij houden ons vooral bezig met het beijveren van excellente, onafhankelijke we­ tenschapsbeoefening, maar wel met aandacht voor de sociale en ethische aspecten daarvan. Het verdelen van onderzoeksgelden gebeurt door de Europese Commissie Kaderprogram­ ma's en de European Science Foundation."

Gevaarlijke mobieltjes Hoewel Allea niet zelf het geld te verdelen heeft, praten de Europese academies daar wel

T r a n s g e n e voeding

Pieter Drenth: 'Als alle landjes het op eigen houtje proberen, wordt het niets'

regelmatig over. "Een vraag is of je financiële steun moet verlenen aan de meest excellente onderzoekers of onderzoeksinstituten, of dat je het geld eerlijker moet verdelen over de verschillende instituten en landen. Een andere vraag is of en hoe je onderzoeksgeld het best kunt inzetten om maatschappelijke problemen op te lossen. Dat levert ook meningsverschil­ len op. Een voorbeeld is de discussie over de

toelaatbaarheid van onderzoek op embryonale stamcellen. Dankzij dergelijk onderzoek zijn bepaalde ernstige ziekten te voorkomen of te genezen. Maar het roept wel ethische vragen op en binnen Europa zi)n de meningen over de toelaatbaarheid van dat onderzoek erg ver­ deeld. Het is terecht dat bij zulke discussies ook levensbeschouwelijke vragen een rol spe­ len. Wat zijn aanvaardbare normen en hoe ver

Drenth gaat niet op zijn lauweren rusten. Zo blijft hij lid van Allea's Commissie Wetenschap en Ethiek. Ook is hij gevraagd om volgend jaar een lezing te houden over de voor­ en nadelen van genetisch veranderd voedsel. "Dat is een heel boeiende vraag. Veel wetenschappers zijn van mening dat hiermee een belangrijke bij­ drage geleverd kan worden aan het oplossen van het voedselprobleem in de wereld zonder veel schade aan het milieu toe te brengen. Er zijn immers geen bestrijdingsmiddelen nodig. Bovendien zijn er geen aanwijzingen dat der­ gelijke voedingsmiddelen gevaarlijk zijn voor de gezondheid. Toch zijn er veel mensen bang voor. Dat gaat dan vooral over de ethische kan­ ten. Mogen mensen ingrijpen in de natuur en zo voor God spelen? Als je als beoefenaar van de wetenschap geen rekening houdt met zulke gevoelens, raak je vervreemd van de samenle­ ving. Wetenschap moet uiteraard in volle on­ afhankelijkheid kunnen plaatsvinden, maar de resultaten van het onderzoek kunnen wél grote gevolgen hebben voor de samenleving. Van die verantwoordelijkheid moeten wetenschappers doordrongen zijn." Ter gelegenheid van Drenths afscheid verscheen Walks in the Garden of Science, een bundeling van zijn publicaties en voordrachten voor Allea. Meer informatie: www.allea.org.

Recensie

Goed voorbereid oversteken Studeren in de VS is een droom voor velen en zal dat voor de meesten ook wel blijven. Als je echt wilt gaan, trek dan anderhalfjaar uit om alles grondig uit te zoe­ ken. DIRK DE HOOG

'Shit zeggen is not done op een Amerikaanse universiteit.' Dat staat in het boekje Studienchttng Amerika. Volgens de boventitel staat daar alles m wat je moet weten over stu­ deren in de Verenigde Staten. Het is uitgegeven in samenwerking met het Fulbnght Center, wat garant staat voor goede en nuttige informatie. Want dat centrum heeft een uitste­

kende reputatie als het om studeren in de VS gaat. Het verstrekt ook beurzen aan zeer goede studenten. Daarmee ben je spekkoper in het land van de onbegrensde mogelijk­ heden. Op eigen gelegenheid gaan studeren in Amerika blijkt een behoorlijk in­ gewikkelde aangelegenheid. Alleen al omdat er meer dan drieduizend hoger­onderwijsinstellingen bestaan. En omdat niveau, status, specia­ lisme en kosten per instelling sterk uiteenlopen. Niet alles is Harvard en niet iedereen kan naar Harvard tenslotte. Ook zijn veel instellingen veel breder georiënteerd dan Ne­ derlandse universiteiten. Zo is het aanvangsniveau vaak lager, tot aan vmbo toe, en leiden veel instellingen op voor concrete beroepen, verge­

^"SÄä^<1efÄ#^,*'^':***^^M>3^:^

lijkbaar met het Nederlandse hbo. Voor je de oversteek waagt, moet je dus heel veel uitzoeken. Trek daar gerust anderhalf jaar voor uit, luidt het advies. En dan heb je nog het risico dat behaalde vakken niet officieel mee­ tellen voor een diploma omdat je slechts de status van toehoorder hebt. De kosten kunnen uiteenlo­ pen van achttien­ tot vijftigduizend dollar per jaar. En voor dat geld moet je ook nog vaak een kamer delen op de campus, want het feno­ meen roommate is normaal bij een undergraduate study. Dan is er nog de barrière van het knjgen van een visum. Dat is er de afgelopen jaren niet makkelijker op geworden. Met een studentenvisum mag je maar beperkt bijverdienen, maar volgens

^ 'mm

insiders is die regel makkelijk te ontduiken.

Uitwisselingsprogramma Al die obstakels zijn natuurlijk geen reden de stap niet te wagen. De makkelijkste weg is meedoen met een uitwisselingsprogramma. Vorige week hebben de VS en de Europese Unie afgesproken het aantal gesub­ sidieerde uitwisselingen met twee­ duizend per jaar te verhogen naar zesduizend. Zorg dat je erbij bent, want Amerika staat zeer goed op )e cv. Bedenk dat beschaafde om­ gangsvormen inclusief kledingvoor­ schriften en correct spraakgebruik normaal zijn op Amerikaanse uni­ versiteiten. Als je met je buren kletst tijdens college, kun je nog gewoon de zaal uit worden gestuurd.

Anne Wil Petterson. Studiehcliting Ame­ nka. Alles watje moet weten over stu­ deren in de Verenigde Staten. Uitgeverij Aksant/Fulbright Center, Amsterdam, 2006. Prijs: € 10,­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen