Ad Valvas 2005-2006 - pagina 161

AD VALVAS 10 NOVEMBER 2005

Meer dan een bijbaan Bioscoop Kriterion werd in 1945 opgericht om studenten aan een inkomen te iielpen. Bijbanen voor studenten zijn inmiddels normaal. De stichting Kriterion grijpt haar verjaardag aan om na te denken over de student van de toekomst. Haar nieuwste project heet cultuurcentrum Kriterion Oosterlicht. TEKST: WELMOED VISSER FOTO: PETER STRELITSKI

Met vier andere studenten een heel nieuw cultuurcentrum opzetten. Die kans krijg je niet zo vaak als student. Hans Maarten Wikkerink (24, kunstgeschiedenis UvA) was dan ook blij verrast toen hij werd gevraagd voor het bestuur van Kriterion Oosterlicht: "Het is alsof we ons eigen huisje mogen bouwen. We zijn er vanaf het begin bij betrokken en we kunnen alles inrichten zoals wij denken dat het goed is." Knterion Oosterlicht wordt een nieuw cultuurcentrum aan het Timorplein in de Indische buurt. De opzet is groots: er komen twee filmzalen, een theater, een podium voor live-muziek, een café en een restaurant; allemaal gerund door studenten. Een oud schoolgebouw wordt momenteel verbouwd en op 1 januari 2007 moet het centrum opengaan. De verantwoordelijkheid voor de verbouwing, de inrichting en de programmering ligt bij de vier studenten. "Ik ben er zeker wel twintig uur per week mee kwijt", vertelt Inge Thoes (27,

S T U P E N

T E N

PAGINA 9

Hans IVIaarten Wikkerink en Inge Thoes van Kriterion Oosterliclit kwamen een drankje drinken bij het lustrum van Kriterion. Op de voorgrond Jan Willem van Huyzen, een van de oudste Kriteriërs, die van 1960 tot 1986 op de benzinepomp werkte kunstmanagement UvA). De studenten kenden elkaar al jaren als collega's bij bioscoop Kriterion. Wikkerink: "We wisten dat we goed met elkaar kunnen opschieten en we vullen elkaar goed aan." Wikkerink was bij Knterion onder meer penningmeester en hoofdoperateur. Thoes zette er in 2003 een festival voor korte films op poten: Shorts! Oosterlicht Kriterion wordt geen kopie van de bioscoop Kriterion. "De sfeer zal anders zijn, omdat we in een heel andere buurt zitten: divers, multicultureel, jong en stads. Als het goed is, zie je dat terug in de programmering. Ik denk bijvoorbeeld aan cross-overprojecten tussen verschillende culturen of verschillende kunstvormen, films met live-muziek bijvoorbeeld", aldus Wikkerink.

Leren van werk Al sinds 1945 verdienen studenten hun geld bij Kriterion, in de bioscoop en later ook bij de benzinepomp of de oppascentrale. Het doel van de stichting bleef al die tijd hetzelfde: studenten voorzien in een inkomen met werk waarvan ze iets leren. Werken bij Kritenon is anders dan de meeste bijbaantjes volgens stichtingsdirecteur Jannette de Boer: "Studenten bij Kriterion zijn namelijk voor alles verantwoordelijk! "De bioscoop bijvoorbeeld is een vereniging met alleen maar studenten in het bestuur. Die moeten zelf bepalen hoe ze alles gaan regelen: de programmering en het café." Bij de benzinepomp en in de stichting zit wel een aantal niet-studenten, onder wie De Boer zelf In totaal werken er nu zo'n 125 studenten bij Kriterion: 45 in de bioscoop, 35 bij de benzinepomp en 45 bij de oppascentrale. "En binnenkort gaan we dus flink uitbreiden met Oosterlicht", aldus De Boer.

Te druk voor initiatieven Ter gelegenheid van het jubileum werd op zaterdagmiddag 6 november in het filmcafé aan de Roetersstraat een forumdiscussie gehouden over nieuwe initiatieven en de functie van stichting Kriterion. De Boer vmdt het jammer dat er de laatste jaren niet meer nieuwe plannen van studenten zelf binnenkomen. "Ik zou heel graag nieuwe plannen

zien voor lunchcafés, cultuurcentra of wat dan ook." Oosterhcht is een initiatief van de stichting zelf. "De laatste vijf jaar zijn studenten veranderd. Ik verwijt hen niets hoor," haast De Boer zich te zeggen, "maar studenten hebben steeds mmder tijd. Vaak zijn het toch al druk bezette types die het meeste werk op zich nemen en soms merk je dat dingen gewoon niet lukken omdat ze echt te weinig tijd hebben." Kritenon kan nog altijd genoeg studenten vinden om te komen werken, maar de stichting grijpt de zestigste verjaardag wel aan om na te denken over de student van de toekomst. Adviesbureau Future Consult werkte een aantal toekomstscenario's uit die tijdens het twaalfde lustrum werden gepresenteerd. In het uiterste geval is Kritenon over tien jaar een commercieel uitzendbureau voor studenten. "Zolang studenten zelf de kans krijgen om ervaring op te doen met ondernemen, is daar niets mis mee", vindt Sijbolt Noorda, collegevoorzitter van de UvA. Economieprofessor Arnold Heertje is het niet met hem eens. Hij vindt dat Kriterion een belangrijke culturele functie moet blijven houden.

Weinig VU-studenten Een constante in de geschiedenis van Kriterion is het geringe aantal VU-studenten. Verreweg de meeste 'Kritenërs' studeren aan de UvA. "Dat is erg jammer, we zijn er voor alle studenten", aldus De Boer. VU-student Jasper Kruijff (25, psychologie) heeft ook geen idee waarom niet meer van zijn studiegenoten bij Kritenon werken. Hij past zelf al jaren op via Kriterion. Nu heeft hij een vast gezin met een jongetje van zes en een meisje van zeven, waar hij één of twee keer per week een avond is. "Ik vind dat een leuke leeftijd. Ik heb niet zo veel met brullende baby's", vertelt KruijfF. Sinds een half jaar zit hij ook in het bestuur van de oppascentrale. "Ik werk nu ongeveer 25 uur per week voor Kriterion. Dat is misschien wel een beetje veel ja, maar ik vind het voorlopig nog leuk." De Boer blijft hopen op VU-studenten met goede ideeën. "Een brasserie in Buitenveldert of zo. Daar zit toch heel weinig. Dat lijkt me geweldig."

Van bioscoop tot cultuurcentrum Op 6 november 1945 opende filmhuis Kriterion haar deuren in het pand waar de bioscoop nu nog steeds zit. Een aantal studenten bedacht direct na de bevrijding dat ze een filmhuis wilden oprichten om met de winst op de kaartverkoop hun eigen studie te financieren. Binnen een haHjaar hadden ze het plan rond. Ze vonden een geschikt pand aan de Roetersstraat, in een gebouw waar voor de ooriog joodse diamantbewerkers hadden gezeten. Omdat dit gebouw tijdens de bezetting een NSB-theater was geweest, konden ze het makkelijk overnemen. Daarmee was de nieuwe bioscoop een feit. Zestien studenten verdienden er destijds hun brood. Vanaf 1949 kreeg Kriterion er een oppascentrale bij en vanaf 1960 een benzinepomp. In de tussenliggende periode waren er nog meer initiatieven, zoals een huiswerkinstituut, een stadsgidsencentrale, een uitzendbureau voor a^estudeerden. Uiteindelijk bleken het filmhuis, de oppascentrale en de benzinepomp het meest succesvol. Ook van de genoemde projecten was het voortbestaan niet aKijd vanzelfsprekend. Het jaar 1982 was bijvoorbeeld voor de bioscoop een kritiek jaar. Het bestuur en de medewerkers kregen ruzie over de exploitatie, die er uiteindelijk toe leidde dat het theater door haar eigen personeel bezet werd. In 1986 brandde het benzinestation bijna volledig af, door een naar binnen gegooide brandbom. De actiegroep Bum Down Apartheid protesteerde daarmee tegen de aanwezigheid van Shell in Zuid-Afrika. De laatste decennia is Kriterion verder geprofessionaliseerd. Het filmhuis, de benzinepomp en de oppascentrale hebben in die tijd een vaste klantenkring opgebouwd. Het nieuwste project ligt in Amsterdam-Oost: Kriterion Oosteriicht, een cuttuurcentrum dat begin 2007 klaar moet zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen