Ad Valvas 2005-2006 - pagina 459

AP VALVAS 27 APRIL 2006

O N D E R W I J S / R E C E N S I E

PAGINA 1 1

Hoogleraar onderwijsinnovatie Van der Wende:

'Verschil met het hbo wordt overdreven' Van juf tot professor

Marijk van der Wende adviseert het college van bestuur over de koers op onderwijsgebied. Zij prijst de maatscliappelijke ,' betrokkenheid van de VU, maar ergert zich aan de hoge muur tussen hbo en universiteit.

Marijk van der Wende is onderwijskundige. Sinds 2001 is ze lioogleraar internationaal vergelijkend hoger onderwijsbeleid aan de Universfteit Twente en sinds 2006 tevens hoogleraar innovatie in het hoger onderwijs aan de VU. Zij doet onderzoek naar grootschalige innovaties in het hoger onderwijs, zoals internationalisering, de invoering van iet en het bachelor-mastersysteem. Van der Wende werkte eerder voor Nirffic, de Academie Cooperation Association (Brussel) en was gastonderzoeker in Berkeley. Van der Wende is betrokken bij projecten van de Europese Commissie en is voorzitter van het hoger onderwijsprogramma van de OESO.

TEKST: WELMOED VISSER FOTO: PETER STRELITSKI

Universiteiten worden gedwongen zich steeds meer te profileren. Wat moet de VU doen om te overleven? "De VU doet het eigenlijk al heel goed. Het studentenaantal groeit. Dit jaar is de VU zelfs de snelst groeiende universiteit van Nederland. Toch loopt de VU bepaald niet vooraan bij innovaties in het onderwijs. Het is juist een universiteit die niet met alle winden meewaait. Dat blijkt een prima profiel. Ik heb me een groot deel van mijn leven beziggehouden met onderwijsinnovatie, maar door dit voorbeeld ben ik me ook gaan afvragen of innovaties altijd wel nodig zijn om je als universiteit te-handhaven in de markt. Dat is een interessante vraag, waar ik nog geen definitief antwoord op heb, want tegelijk vind ik natuurlijk wel dat er dingen beter kunnen op de VU." Zoab?

"De VU kan haar maatschappelijke betrokkenheid beter voor het voetlicht brengen. Er gebeurt hier heel veel onderzoek dat een belangrijke maatschappelijke functie heeft, zoals het onderzoek naar loverboys. De VU laat de diversiteit van de maatschappij duidelijk zien. Kijk maar naar de gemengde studentenpopulatie en haar zwaartepunten in het maatschappelijk betrokken onderzoek. Maar dat is amper bekend. Ik wist het bijvoorbeeld zelf niet voordat ik hier kwam werken." Dus de VU zou zich moeten profileren als The Bodyshop onder de universiteiten? "Als je daarmee bedoelt dat ze haar maatschappelijke betrokkenheid meer tot handelsmerk zou kimnen maken, dan is het antwoord: ja. Diversiteit is een sterk punt van de

moveerde docenten, geen geld voor onderzoek. Daardoor zijn het vooral onderwijsinstituten geworden. Docenten geven hun les en gaan weer naar huis. Het niveau van het hbo moet omhoog. Lectoren zijn een eerste stap in de goede richting." Marijk van der Wende: 'Ik heb uit pure frustratie mijn hele doctoraal in één jaar gedaan'

VU, dat moet doorwerken in het onderzoek en het onderwijs. Het is een belangrijke voorwaarde om jonge mensen voor te bereiden op werk en leven in een geglobaliseerde samenleving. Diversiteit is een sleutel tot succes." Betekent het dat de VU minder moet inzetten op fundamentele wetenschap? Je kunt je geld tenslotte maar één keer uitgeven. "Ik word wel eens moe van die tegenstelling tussen breed of fiindamenteel. Het één sluit het ander niet uit. Dat is een typisch Europese misvatting. De beste Amerikaanse universiteiten doen het allebei. Ik heb een poosje aan Berkeley gewerkt. Daar hebben ze de beste wetenschappers in dienst en ondertussen doen ze ook heel veel aan onderwijs in achterstandswijken, als een soort open universiteit. In Europa denken we vaak dat je moet

'De VU waait juist niet met alle winden mee'

kiezen, maar dat is helemaal niet zo." Moetje met diversiteit niet erg oppassen? Als je allemaal op maat gesneden programma's aanbiedt, weet niemand meer wat die waard zijn. Mensen kunnen dan worden beoordeeld op basis van dat individuele traject; dat strookt toch niet met de doelstelling van de universiteit? "De diversiteit zit in de manier waarop mensen binnenkomen en in de leerweg die je ze aanbiedt. Niet in de uitgangseisen. Die moet iedereen halen. Ook in de toekomst moet helder zijn wat een master of een bachelor van de VU waard is. Anders maak je jezelf waardeloos als onderwijsinstelling. Maar niet iedereen studeert op dezelfde manier of heeft dezelfde achtergrond. Sommige mensen komen binnen met een achterstand, bijvoorbeeld in het Nederlands. Je zou voor deze groep een taalcursus kunnen aanbieden. Je hebt ook studenten die meer stof aankunnen. Voor hen zijn we bezig een honoursprogramma te ontwerpen, met extra vakken en een pittiger niveau. Ook daarmee moet je weer oppassen: als

In hoeverre heeft uw onderwijsvisie te maken met uw eigen carrière? U was eerst juf en bent pas op latere leeftijd gaan studeren en gepromoveerd. op een gegeven moment zeventig "Dat speelt zeker mee. Ik denk dat procent van je studenten het hoer een heleboel mensen zijn zoals ik, nours-programma volgt, klopt er die om welke reden dan ook als puiets niet. Dan veroorzaak je je eigen ber op de havo terechtkomen, maar diploma-inflatie." het wel in zich hebben om verder te studeren. Dat moet mogelijk zijn. Wat vindt u van die andere tegenstelZelf heb ik na de pedagogische acaling: tussen het hbo en het wo? U hebt demie pedagogiek gestudeerd tot zelf in het college van bestuur van de mijn kandidaatsexamen. Daarnaast Hogeschool InHolland gezeten, tegewerkte ik fulltime als juf. Toen ik, lijkertijd was u professor in Twente. Moeten hogescholen en universiteiten in jaren later, verder wilde studeren, Nederland meer gaan samenwerken, of was er inmiddels een ander studiesysteem en moest ik bijna de hele juist niet? studie opnieuw doen. Ik heb uit "De kloof tussen het hbo en de unipure frustratie mijn hele doctoraal versiteiten is ongezond groot. De in één jaar gedaan. Maar als je mij verschillen worden overdreven. Ik op mijn twintigste had gezegd dat ik geloof niet dat er twee types mensen later professor zou worden, had ik zijn: de denkers en de doeners. Als me rot gelachen. Op mijn dertigste je iets wilt bereiken, heb je beide trouwens nog. Ik ben pas op mijn nodig. 31ste afgestudeerd en op mijn 36ste Het is jammer dat de bestuurlijke gepromoveerd. verhoudingen tussen beide sectoren Begin jaren negentig heb ik als lid zo slecht zijn. In Nederland heb je, van de commissie-Rinnooy Kan anders dan in de meeste landen, meegeschreven aan het voorstel voor twee verschillende belangenorgahet bachelor-mastersysteem. Daarnisaties in het hoger onderwijs [de bij was mijn eigen onderwijscarrière VSNU en de HBO-Raad, WV]. Die zeker een motivatie: doorstromen zou je eigenlijk moeten samenvoetussen verschillende soorten ondergen. wijs is gemakkelijker geworden." Er is bovendien veel te lang niet geïnvesteerd in het hbo: geen gepro-

Recensie

Leven vanuit een visioen Biofysicus Johan Blok verantwoordt waarom hij als wetenschapper de kerk niet heeft verlaten. Een essay mondde uit in een boek. DIRK DE HOOG

"Hoe is het mogelijk dat jij als modem wetenschapper nog een band met de kerk onderhoudt?" vroeg iemand een paar jaar geleden aan Johan Blok (81), emeritus hoogleraar biofysica aan de VU. Hij besloot zijn gedachten daarover op papier te zetten en rekende op een essay van een pagina of tien. Uiteindelijk mondde het uit in een boek van driehonderd bladzijden. In eerste instantie gaf

Blok het uit in eigen beheer voor familie en vrienden, maar hij kreeg zoveel positieve reacties dat het boek nu als eerste titel is uitgegeven bij de nieuwe imprint Vesuvius van de VU-uitgeverij. Daarmee geeft Vesuvius meteen een visitekaartje af, namelijk boeken uitgeven op het snijvlak van wetenschap, samenleving, cultuur en religie voor een breed publiek. Met de vraag die Blok gesteld kreeg, zullen inderdaad veel meer mensen worstelen. Blok zelf worstelt er echter niet zo mee. Zijn boek is een weerslag van zijn speurtocht door de religieuze wereld, maar wel weergegeven op een bèta-achtige manier. 'Ik heb alleen rationeel inzichtelijk willen maken waarom ik de keuze gemaakt heb om

de kerk waarin ik ben opgegroeid, niet te verlaten. Met de uit het godsdienstige leven niet weg te denken emotionele aspecten heb ik mij met beziggehouden', schrijft Blok. Deze rationele aanpak vind ik jammer, want daardoor geeft de auteur geen antwoord op de hem gestelde vraag. Hij zet weliswaar boeiend de essentie van de bijbel uiteen en vergelijkt die met andere historische bronnen, maar dat verklaart nog geen geloof. Zo'n verhaal kun je ook over de Maya-cultuur houden. Soms laat Blok toch iets van zijn emoties zien, bijvoorbeeld over het overlijden van een buurjongetje toen hijzelf een jaar of tien was. De klasgenootjes moesten blijmoedig zingen dat de gestorven kindertjes

juichten voor Gods troon in de hemel. In gedachten zag hij wel de kindjes voor zich, maar geen God. 'De troon was leeg. Toen niet en later niet heb ik mij ooit een voorstelling van God kunnen maken. Mijn rationaliteit verdringt, denk ik, mijn fantasie', schrijft hij. Blok is geen mysticus. Geloof is voor hem een keuze voor leven vanuit een visioen. Blok: 'Ik laat me rechtstreeks inspireren door het bijbelse verslag van de menselijke zoektocht, die begon met de ontdekking dat het zin heeft God als bevrijder te ervaren.' En dat heeft Blok het inzicht gegeven 'dat God alleen maar gediend kan worden door de persoonlijke ervaring van bevrijding om te zetten in een

streven om anderen te bevrijden van onderdrukking, miskenning en vooroordelen die uit de menselijke instincten voortkomen'. Johan Blok, Denkend en zoekend geloven. Speurtocht van een bèta-gelovige, Uitgeverij Vesuvius, € 17,50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen