Ad Valvas 2005-2006 - pagina 260

PAGINA 8

"Tien jaar geleden had je nog respect voor surveillerende agenten, dat waren échte mannen. Maar laten we eerlijk zijn, nu zijn het toch watjes!", zei een verontruste bewoonster van de Zeedijk op een buurtavond in november vorig jaar waar Zeedijkbewoners hun gevoelens van onveiligheid konden spuien aan burgemeester Job Cohen en vertegenwoordigers van de politie. Politiemensen kunnen het niet snel goed doen bij de burger. Of ze zijn te slap of te grof en hardhandig. Ook de pers bericht vaak negatief over de politie. Vorige maand verscheen de publicatie Niet zonder slag of stoot van Jan Naeyé waarin hij concludeert dat politieagenten effectief handelen en wel degelijk over tact, improvisatievermogen en zelfbeheersing beschikken. Nederlandse politieagenten blijken effectief en terughoudend in het gebruik van geweld. In het jaar 2000 deden zich 3.317 incidenten voor waarbij een agent geweld gebruikte. Daarbij raakten 979 burgers en 401 agenten (licht) gewond. Er vielen drie doden, van wie twee door een kogel van de politie. In één procent van de 200.000 arrestaties bleek geweldsgebruik noodzakelijk. Geweldsgebruik vindt overigens niet alleen plaats bi) aanhoudingen. In drie procent van alle geweldsmeldingen werd het geweldsgebruik achteraf afgekeurd. Vindt u deze cijfers niet verbazingwekkend laag? "Jawel, ik was natuurlijk zelf ook enigszins verbaasd over het resultaat. Als ik mijn common sense laat spreken, vind ik het - eerlijk gezegd - nogal rooskleurig. Ben ik wel kritisch genoeg geweest, vroeg ik me af. Ik heb bijvoorbeeld het aantal bijtgevallen van de surveillancehonden nog doorgestuurd naar enkele deskundigen die ook verantwoordelijk zijn voor de opleiding van de hondengeleiders en hen gevraagd: 'Kan dit nou kloppen?' En die bevestigden dat een politiehond gemiddeld minder dan één keer per jaar bijt." Wat is de aanleiding om twee jaar lang te neuzen in administraties en dossiers van politiekorpsen? "Er bestond tot 2000 geen betrouwbaar totaaloverzicht van de aard en omvang van het politieel geweldsgebruik: fysiek geweld, wapenstokgebruik, inzet van de diensthond en dreigen of schieten met het dienstpistool. Het Programma Politie Wetenschap heeft in 2002 aan het Centrum van Politie- en Veiligheidswetenschappen van de VU {zie kader) de opdracht verstrekt een landelijke nulmeting uit te voeren van het geweld dat de Nederlandse politie in 2000 heeft gebruikt. Deze nulmeting is allereerst belangrijk voor de beroepsvaardigheidstraining van politieagenten. Die kan altijd beter, dat is een kwestie van professionaliseren. Ten tweede is het onderzoek van belang voor de controle op het geweldsmonopolie, voor de verantwoording achteraf. Dat is essentieel voor een rechtsstaat. Het resultaat dient daarnaast ook als basis voor trendmatige analyses in de toekomst."

P O L I T I E W E

T E N S C H A R

Centrum voor Politie- en Veiliglieidswetenscliappen

Casus: 'Zal ik je eens voor je

Het Centrum voor Politie- en Veiligheidswetensciiappen (CPVW) is een samenwerkingsverband binnen de VU van onderzoelcers en docenten die zich bezighouden met politie en veiligheid. Deelnemers zijn de faculteit der Rechtsgeleerdheid, de faculteit der Sociaal-Culturele Wetenschappen, de faculteit der Psychologie en Pedagogiek en de faculteit Bewegingswetenschappen. Binnen het CPVW staat het onderzoek centraal. De centrale onderzoeksvraag luidt: hoe kan de politiefunctie op effectieve en integere wijze worden uitgevoerd?

Twee verbalisanten worden naar een vechtpartij gestuurd op een adres waar eerder die dag ook al collega's waren geweest toen buurtbewoners bij elkaar de ramen insloegen en onderling met elkaar vochten. Wanneer zij ter plaatse komen, zien zij een aantal mensen bij een man zitten die op straat ligt. Zij horen de man wartaal schreeuwen. Op het moment dat de man hen in de gaten krijgt, komt hij overeind en schreeuwt hij of zij met hem willen vechten. De eerste verbalisant kan de man nog van zich af trappen, maar de tweede verbalisant, die de man tot rust wil manen, krijgt onverwachts een harde trap in zijn kruis.

In het verlengde van het onderzoek wordt door de faculteit der Recht^eleerdheid ook onderwijs aangeboden: Poiitiereciit: een keuzevak over de politietaak en het politiebestel. Basisopleiding Rijksrechercheur: twaalf vakken in de vorm van contractonderwijs. Cursussen en workshops: over moderne recherchetechnieken, de beoordeling van politieel geweldsgebruik, verhoortechniek en criminaliteitsbeleid. onderdeel van het gebeurde weg te laten, kan zo'n vertekend beeld van de werkelijkheid ontstaan dat het proces-verbaal het karakter knjgt van een zogeheten valse verklaring onder ede. En meineed is strafbaar. Met een halve waarheid en liegen in een verklaring komt een agent ook niet gemakkelijk weg, want op de terechtzitting kan dat door de verdediging aan de orde worden gesteld. Er zijn immers vaak getuigen en collega's bij. Zwaar en excessief geweld kun je sowieso nooit verdonkeremanen." Hoe verklaart u de toenemende aandacht voor geweld? "Geweldsgebruik wordt steeds scherper ter discussie gesteld omdat onze tolerantie voor geweld afgenomen is. We spreken nu eerder van mishandeling dan vroeger. Van de politie wordt verwacht dat geweldsgebruik zoveel mogelijk wordt uitgesteld. In de gedragscode van de politie staat daarom: 'Een politieambtenaar houdt niet van geweld.' Politieel geweldsgebruik is het uiterste middel om het beoogde doel te bereiken."

Veel burgers vinden dat de politie juist harder moet optreden. Wat vindt u van dat standpunt? "Burgers wisselen van rol al naargelang het hen uitkomt. Iemand die veiligheid wil, eist meer blauw op straat. Een burger die wil stelen, wil juist mmder blauw. En dan heb je ook nog een publiek dat partij kan kiezen. Stel, je gaat met zijn vijven stappen, en een vriend van je staat op een gegeven moment bij de gracht te plassen. Een surveillerende politieagent tikt op zijn schouder en zegt: 'Dat is verboden, je krijgt van mij een Politieagenten moeten geweldsgebruik melden aan hun meerdere. Zij bekeuring.' Je vriend, aangeschoten als hij is, geeft een grote zullen er toch alles aan doen om zichzelf positief neer te zetten? bek en duwt de agent weg. Er volgt een worsteling en voordat "De geweldsmelding is mondeling. De meerdere en niet de je het weet, kies je partij voor je vriend. Dat neemt niet weg agent vult het meldingsformulier in. Maar de betrokken agent dat je de volgende dag bij een discussie met groot gemak kunt moet van een aanhouding ten behoeve van justitie wel een pro- verkondigen dat de politie steviger moet optreden, ook tegen ces-verbaal opmaken. Daarbij hebben ze de verplichting om wildplassers en horecageweld." naar waarheid te verklaren. Als agenten liegen, wordt dat hard afgestraft. Meineed komt neer op ontslag. Er is absoluut geen marge om te liegen in het papierwerk." Kunnen agenten dan met sjoemelen met de waarheid door een passage weg te laten? "Agenten zijn getraind om in het proces-verbaal geen meningen maar feiten op te schrijven. En feiten spreken tot op zekere hoogte voor zich. Er zit een soort eigen logica in. Sjoemelen kan natuurlijk alajd, maar dat is wel riskant. Door een bepaald

AD VALVAS 19 JANUARI 2006

^Er volgt een worsteling en voordatje het weety kies je partij voor je vriend^

bek Sfaan!' (klap op UnkeroogJ

Uit geweldsmelding: 'Ik voelde daardoor behoorlijke pijn. Ik zag dat de man mjj met gebalde vuist probeerde te slaan. Daarbij schreeuwde hjj tegen mij: 'Zal ik je eens voor je bek slaan!' en liep wederom in mijn richting. Om te voorkomen dat de man mij zou gaan slaan, gaf ik hem met gebalde vuist een klap op zijn linkeroog. Ik zag dat ziJn verzet brak en dat de man op de grond ging liggen, ik zag dat de man een snee onder zijn oog had, waarschijnlijk door de klap die ik hem gegeven had. ik zag dat de man behooriijk bloedde. Op een gegeven moment hebben wij de man op zijn buik gelegd omdat hij zich wederom begon te verzetten. Opeens s\oeg hij met djn voorhoofd hard tegen de grond. Wij konden niet voorkomen dat hij zichzelf verwondde. Wü zagen dat hij een flinke snee op ziJn voorhoofd had en dat hij behooriijk bloedde. Waarschijnlijk kwam dit ook omdat de man stevig had gedronken. Daarna hebben wij de man geboeid. Vervolgens hebben wij de man een twintigtal meters verplaatst, zodat de GGD de man zou kunnen behandelen. Terwijl wij in afwachting van de GGD waren, probeerde de man steeds weer zichzelf te verwonden door onverwachts met zijn gezicht op de grond te slaan. Daarna hebben we geprobeerd dit te verhinderen door zijn gezicht vast te houden. Daarop reageerde de man met om zich heen te bijten. Na circa tien minuten kwam de GGD en heeft de man behandeld, door de wonden schoon te maken en een hechtpleister op zijn voorhoofd te doen.' Uit: Niet zonder slag of stoot, de geweldsbevoegdheid en doorzettingskracht van de Nederlandse politie, Prof. dr. Jan Naeyé, Politiewetenschap nr. 26, Politie Wetenschap, Uitg. Kerkebosch, Zeist, 2005 (667 biz.).

Hebt u het geweldsgebruik van de Nederlandse politie vergeleken met de onderzoeksresultaten in andere landen? "Dit soort onderzoek is in het buitenland vrijwel onmogelijk omdat je de gegevens niet krijgt. Ik heb wel een vergelijking kunnen maken met Duitsland wat betreft het vuurwapengebruik. Dat is daar vrij goed gedocumenteerd. Er vallen relatief gezien daar even weinig doden per jaar als in Nederland. In Duitsland zijn ze daar zeer tevreden over." Wat staat er op de planning na deze nulmeting? "Ik wil meer zicht krijgen op het toenemende geweld tégen de politie. Wat gebeurt er als een agent wordt geslagen? Hoe fungeert het geweldsprotocol dan? Los daarvan streef ik naar een zogenoemde geweldsmonitor die ten minste elke vijf jaar een landelijk beeld schetst van de aard, omvang en afdoening van het politiële geweldsgebruik. Voor de meting in 2005 voorzie ik een belangrijke nieuwe ontwikkeling door het gebruik van de pepperspray, die in 2001 werd geïntroduceerd. De pepperspray zal waarschijnlijk even vaak gebruikt worden als fysiek geweld."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen