Ad Valvas 2005-2006 - pagina 541

AP VALVAS 15 JUNI 2006

PAGINA 9

De toekomst van rector Taede Sminia

'Ik wil in ieder geval niets belangrijks worden' studenten vinden hem een 'onderwijsdier', collega's noemen hem bevlogen. Maar rector magnificus Taede Sminia, voorheen decaan Geneeskunde en celbioloog, verlaat na de zomer de VU. Moet zo'n workaholic vanaf zijn zestigste jaar thuis gaan stilzitten? Een bezorgde Ad Valvas legt hem wat alternatieven voor. TEKST: MARIEKE SCHILP ILLUSTRATIE: NICO DEN DULK

Leraar biologie in het vmbo "Dat zou ik niet zo gauw doen. Ja, ik vind het fantastisch om een boodschap over te dragen, dus in die zin zou het op mijn lijf geschreven zijn. Maar ik heb het gevoel dat het beter is om nu iets compleet anders te gaan doen." Een definitief afscheid van het onderwijs? "Nou, van de biologie in elk geval. Misschien zou ik met veel plezier voor zo'n vmbo-klas staan. Een tijdje geleden heb ik meegedaan aan een voorleesdag op de basisschool. Het onderwerp waarover ik het had, was 'stilstaan bij bewegen'. Rond die tijd was Fanny Blankers-Koen net overleden. Ik heb toen een krantenartikel voorgelezen over haar. Vertelde aan de kinderen: 'Kijk, zij kreeg een fiets als beloning voor haar wereldprestatie, niet vijf miljoen dollar'. En we hebben een beetje gediscussieerd: zou dat talent nou in de genen zitten, of heeft ze gewoon hard gewerkt? Dat werd een soort biologielesje, over langzame en snelle spieren, over aanleg en het nut van trainen. Pas twee uur later ging ik er weg. Die kinderen stelden allerlei onverwachte vragen. Niet gehinderd door kennis kunnen ze dingen koppelen die wij

^Dat woord kenniseconomie moet voor de eeuwigheid verbannen worden^ niet meer met elkaar in verband brengen. Ze zijn creatiever. In die zin zou ik misschien wel meerdere vakken kunnen geven. Je moet natuurlijk kermis van zaken hebben, maar primair gaat het om het doceren. Kun je studenten of leerlingen nieuwsgierig maken, durf je ook te zeggen: 'dat weet ik niet'?"

Schaatsinstructeur "Ja, dat komt meer in de buurt. Ik ben voorzitter van een trimclub, marmen die elke zaterdagochtend in de buitenlucht samenkomen. We hebben een professionele trainer, daar val ik nog wel eens voor in. Dat vind ik fantastisch. En dan is mijn onderwijservaring ook van belang: om dingen uit te leggen, mensen enthousiast te maken, maar wel in een compleet ander vak. "Rond mijn achttiende was ik jeugdleider van de Amsterdamse korfbalvereniging Oranje Nassau. Ik heb trainingen gegeven, kampen geleid, ben naar scholen gegaan om leerlingen meer te laten bewegen - er was toen al bewegingsarmoede. Indertijd praatten mijn vriendin - nu mijn echtgenote, zij geeft al 39 jaar bewegingsonderwijs - en ik er veel over: hoe kun je de jeugd iets aanleren, niet alleen motorisch maar ook sociaal? "Het trimclubje is met generatiegenoten, maar ik zou zoiets

toch het liefst met jongeren doen, van acht tot achttien jaar, de nieuwsgierige leeftijd. Daar zou ik lol aan beleven. Wat je daarvoor terugkrijgt? Je wordt zelf aan het denken gezet, je duikt weer in de boeken, en je maakt samen veel plezier. Het is echt geen eenrichtingsverkeer."

Minister van Onderwijs U hebt de afgelopen jaren gezien wat er goed is en wat er schort aan het onderwijsbeleid, en u hebt vast ideeën hoe het beter zou kunnen? "O, die heb ik zeker, en ik heb ook wel eens op een longlist gestaan. Maar ik denk dat mijn karakter niet bij de politiek past. Ik kan moeilijk manipuleren, en dat is echt nodig. Ik kan ook moeilijk niet de waarheid spreken. Ik zeg niet dat ze allemaal onwaarheden spreken, maar je kunt een gedeelte vertellen... En al dat vergaderen en geklets, zonder doelgericht te zijn, dat moet je niet willen. "Ik wil het niet, maar als ik het zou willen, dan werd ik een echte vakminister, iemand die primair verstand heeft van zijn gebied. Dat zie je steeds minder, ook in de universiteit: waarom mag een arts nooit meer geneesheer-directeur worden van een ziekenhuis, waarom moet dat altijd een econoom zijn? "Ik zou een heel open minister zijn; geen politiek gekonkel, rechtdoorzee. Met twee speerpunten. Eén: iedere minister

'Al dat vergaderen en gekktSy zonder doelgericht te zijn^ dat moetje niet willen^ van O C W moet trots zijn op het Nederlandse onderwijs, van basis- tot wetenschappelijk. Ik heb wel wat kritiekpunten, maar breed staan voor het onderwijs en dät uitstralen en verdedigen, dat mis ik al jaren in de onderwijstop. Tweede speerpunt: een heldere visie. Hoe zou je de kennissamenleving vanuit het onderwijs handen en voeten kunnen geven? N u jeuken mijn handen toch weer om voor de troepen te gaan staan, en in de ministerraad te zeggen: 'Dat woord kenniseconomie moet voor de eeuwigheid verbannen worden. Het moet gaan over kennissamenleving.' Je mag mensen niet alleen door een financieel-economische bril bekijken, het moet altijd om de inhoud blijven gaan. "Ook als rector moet je altijd blijven hameren op de inhoud. Ik heb wel eens grapp enderwij s gezegd: het gaat hier maar om één ding: onderwijs, onderzoek en een beetje maatschappelijke dienstverlening. Dat is de portefeuille van de rector, en de rest moet gewoon zorgen voor een goed gebouw, voor een adequaat personeelsbeleid. Maar de kern is onderwijs: en daar moet zoveel mogelijk geld heen. En dan gaat het om mensen, het is allemaal mensenwerk. Een aannemer heeft toch ook goeie timmerlieden nodig en goeie stukadoors, ja?"

Klusjesman "Mijn pake - opa - was stadstimmerman in Franeker, dat had ik ook wel willen worden, aannemer, of zoiets. Ik klus graag, ja. In wezen ben ik een buitenmens en een doemens. Daar wil ik sowieso meer tijd voor hebben. Toen mijn twee dochters op ponyclubs zaten, wilde men dat ik voorzitter werd van het bestuur. Ik zei: 'Nee, ik wil wel een hok schilderen of uitmesten, dat doe ik liever, ik zit al zo vaak vergaderingen voor'. Ook op onze boot en in ons vakantiehuisje in Friesland ben ik graag aan het werk. Schilderen,

schuren; heerlijk. Dat je meteen resultaat hebt van wat je doet. Klussen, organiseren, samenwerken - als ik nog een andere functie mag kiezen, wil ik misschien wel havenmeester worden."

Havenmeester dus "Zoiets lijkt me geweldig. Je moet een beetje handig zijn, goed met mensen kunnen omgaan, een bedrijfje runnen. Het gaat niet om de winst, maar om het plezier: dat iedereen zich lekker voelt. Niet in Griekenland of zo, maar in Friesland. Kleinschalig, zodat je iedereen kent en iedereen jou kent. Het mooiste havenplaatsje? Hindeloopen! Dat is wonderschoon. Die combinatie van oudheid, rust, geborgenheid, met modernisering, prachtige werven. Gigantisch dure schepen komen er ook. Op de dijk te zitten, wat reparaties doen, op de leugenbank een praatje maken." En dronken watertoeristen terechtwijzen... "Ja, dat hoort er ook bij, maar als je dat soepel doet..."

Harllngen zoekt nog een burgemeester... "Vroeger heb ik daar wel eens over gefantaseerd, over burgemeester zijn. En dan, zoals Job Cohen het zo mooi zegt, dat boeltje bij elkaar houden. Ik denk dat ik geen politieke burgemeester zou zijn, maar meer een burgervader. Meeleven, stimuleren, zichtbaar zijn, dagelijks op straat komen. Niet zo iemand die steeds in Den Haag zit of dienstreizen naar China maakt. Je hoort op je plek te zijn. Net als de havenmeester. "Dat heb ik ook altijd in deze functie uitgedragen. Laatst, op een groot lustrumdiner aan de Universiteit Utrecht, heb ik als voorzitter van het rectorencollege gesproken over het gedrag van bestuurders. Wij worden nu gestimuleerd om heel veel dingen buiten te deur te doen. Omdat het meerwaarde voor jezelf heeft - heel veel bestuurders klussen bij maar ook omdat je die ervaring zou kunnen gebruiken om je eigen organisatie beter te maken. Ik vertelde toen dat ik 25 jaar pro deo een kerkblad rondbreng, in een wijkje bij ons in Heemstede. Als ik daar rondloop, valt me van alles op. Het ene tuintje is aangeharkt, het andere niet. Dat roept bij mij vragen op: hoe zit dat nou in óns huis, de universiteit? Hoe komt het toch dat de ene faculteit wel op orde is en de andere niet? En ten tweede, vertelde ik toen: dat kerkblad heet de Wegwijzer. Wie wijst Utrecht de

'Op de dijk zitten^ wat reparaties doen^ op de leugenbank een praatje maken,.. ^ weg? Is dat de minister, de burgemeester, het college van bestuur, Yvorme van Rooij? Of zijn dat misschien de decanen, de mensen die echt weten waar het om gaat? Nou, daarvoor moet je binnenshuis zijn. Natuurlijk zijn er ook verplichtingen buiten de deur, maar als daar de klemtoon ligt, zijn we verkeerd bezig."

Een talkshow leiden U schuwt het debat niet, laat graag ballonnetjes op. Stel dat Andries Knevel ermee stopt. Ziet u zichzelf Het Elfde Uur presenteren? "Ik vind het erg belangrijk om mensen goed uit de verf te laten komen, dat doet Knevel niet altijd. Ik weet wel dat

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen