Ad Valvas 2005-2006 - pagina 147

I N T E R V I E W / R E C E N S I E

AP VALVAS 3 NOVEMBER 2005

PAGINA 15

Twee wakkere assistenten Jan van Cuilenburg en Wim Noomen waren jarenlang een paar apart. Ze promoveerden op dezelfde dag en schreven samen een handboek over communicatiewetenschap. Van Cuilenburg over Noomen: 'Hij is meer VU dan ik.' TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: PETER STRELITSKI

"Wim was duidelijk de meest gereformeerde van ons tweeën", zegt Jan van Cuilenburg (59), tegenwoordig onder meer voorzitter van het Commissariaat voor de Media. Beide communicatiewetenschappers kennen elkaar al ruim 35 jaar en hebben een opmerkelijke parallelle carrière doorlopen. Om te beginnen promoveerden Van Cuilenburg en Wim Noomen op dezelfde dag, namelijk 18 mei 1977, op een onderzoek dat ze grotendeels samen hadden gedaan. "We waren de enige medewerkers bij de nieuwe studie communicatiewetenschap aan de VU die in 1971 onder leiding van lector Evert Diemer werd opgezet. Ik kende Wim toen al een beetje, want we studeerden allebei politicologie, maar hij was vier jaar ouder dan ik. Toen had je nog het geluk dat je als student zo van de straat werd geplukt om na het afstuderen docent te worden in verband met het enorm stijgende aantal studenten."

Pragmatisch promoveren 'De twee wakkere assistenten', zoals ze wel genoemd werden, gingen een onderzoek doen voor het toenmalige, katholieke dagblad De Tijd. Die krant wilde weten waarom de abonnees wegliepen. "Maar ons onderzoek mocht niet baten. We konden het economische tij niet keren. In 1974 werd het dagblad opgeheven en omgezet in een weekblad", aldus Van Cuilenburg. De jonge onderzoekers wilden toch iets met hun gegevens doen en besloten te gaan promoveren. Daarvoor verrichtten ze nog het nodige aanvullend onderzoek. "Dat wij toen promoveerden binnen tweeëneenhalf jaar was uitzonderlijk, want we waren nog vrij jong. In die tijd promoveerden mensen pas als ze zo ongeveer hun levenswerk hadden voltooid. Wij waren vrij pragmatisch."

Persmannen Van Cuilenburg volgde in 1981 Diemer op als hoogleraar communicatiewetenschap. Wim Noomen werd toen hoofd van de afdeling Internationale Betrekkingen bij politicologie. Noomen volgde in 1988 Van Cuilenburg weer op toen die naar de UvA vertrok om daar een nieuwe studie communicatiewetenschap op te zet-

'^Als ze aan de VU een beroepsdecaan hadden gehad, was Wim ook zo'n hoogleraarmanager geworden'

lijk heeft Wim natuurlijk vooral veel bestuurlijk werk gedaan. Dat begon al toen hij bij Internationale Betrekkingen kwam. Daar moest veel puin worden geruimd en daarna is hij snel decaan van de faculteit geworden. Die heeft hij grondig gereorganiseerd en dat was ook hard nodig. Hij heeft niet de kans genomen en gekregen heel veel wetenschappelijk werk te publiceren. Aan de UvA hebben ze tegenwoordig beroepsdecanen. Als ze dat aan de VU ook hadden gehad, was Wim denk ik zo'n hoogleraar-manager geworden." De beide heren hebben nog een ding gemeen: het Bedrijfsfonds voor de Pers, waar Noomen nu voorzitter van is. Van Cuilenburg was een van zijn voorgangers. "Toen ik daar wegging, heb ik Wim nog gepolst om me op te volgen, maar toen had hij het te druk. Hij was net voorzitter van het college geworden. Maar later heeft hij het toch gedaan. Wat me niet verbaast, want persvrijheid en mediapluriformiteit heeft hij altijd hoog in het vaandel staan."

ten. "We bleven elkaar regelmatig zien, want we zaten allebei in de directie van 'Het Persinstituut' dat de VU, UvA en Radboud Universiteit Nijmegen samen beheerden. Tot 1995 bleef Wim deel uitmaken van die directie. We zagen en zien elkaar nog regelmatig, weliswaar vooral in zakelijk verband, en blijven van elkaars reilen en zeilen op de hoogte." Opmerkelijk is dat Noomen decaan werd van de faculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen aan de VU en Van Cuilenburg van de faculteit Politieke en Sociaal-Culturele Wetenschappen aan de UvA. "We hadden allebei al belangstelling voor het bestuurlijke werk en hebben ons nooit volledig opgesloten in het wetenschappelijke bedrijf We hebben allebei ook allerlei bestuurlijke functies buiten de vmiversiteit vervuld. We zijn natuurlijk niet voor niets politicologie gaan studeren."

Wij-vu-cultuur

Van Cuilenburg heeft er geen spijt van ooit naar de UvA overgestapt te zijn. "Ik vind het goed dat mensen nu en dan van werkplek wisselen, anders wordt het snel wat sleets. Ik moest wel wennen daar. De VU en de UvA zijn behoorlijk verschillend. Het is echt wat iedereen zegt. De VU is een keurige, goed georganiseerde universiteit, maar met weinig uitschieters naar boven of beneden. De UvA is veel individueler, met hoge toppen en diepe dalen en soms is het echt een chaos. Daar wordt nu door het bestuur ook veel aan gedaan. De VU-staf kent ook veel meer een 'wij-VU-cultuur'. Een eigen UvA-cultuur is er eigenlijk niet, althans ik heb hem in al die jaren niet aangetroffen." Terug naar de VU zou Van Cuilenburg niet willen. "Alles afwegende ben ik niet voor een christelijke universiteit. Net heb ik nog even in dat herdenkingsboek van Van Deursen staan kijken. Daar vind ik mezelf toch niet meer in passen. Wim hoort daar veel meer bij. Die was in zijn studententijd al bezig met allerlei bezinningsvraagstukken. Wim is de VU in hart en

H é t handboek Samen hebben ze ook nog een handboek geschreven over communicatiewetenschap. "De basis daarvoor waren onze syllabi uit de jaren zeventig. Heel wat studenten hebben dat boek moeten bestuderen want het was jarenlang hét handboek. Er is nog een nieuwe uitgave van gekomen met hulp van Otto Scholten, maar op een gegeven moment vonden we het toch te verouderd. Er stonden nog vragen in of er wel of niet een commerciële omroep moest komen. Maar we hadden geen tijd om het echt bij te werken", vertelt Van Cuilenburg. Wat Noomens wetenschappelijke betekenis is geweest, vindt Van Cuilenburg een moeilijke vraag. "Feite-

50 jaar universitaire ontv^ikkelingssamenwerking

Hulp aan de verre naaste De VU was de eerste Nederlandse universiteit die hulp bood aan collega's in de derde wereld. Niet toevallig waren dat protestantse universiteiten in Indonesië en Afrika. Vorige week verscheen een boek over ontwikkelingssamenwerking aan de VU. DIRK DE HOOG

'De Vrije Universiteit heeft misschien wel het meest van alle universiteiten gedaan aan samenwerking en ondersteuning van academische ontwikkelingen in ontwikkelingslanden', schreef Jos van Kemenade in 1996 bij het afscheid van toenmalig collegevoorzitter Harry Brinkman.

Van Kemenade kon het weten. Behalve minister van Onderwijs was hij van 1988 tot 1993 voorzitter van de Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs. En nu, bijna tien jaar later bij het afscheid van Wim Noomen als collegevoorzitter, zou Van Kemenade weer hetzelfde kunnen schrijven. Mede door Noomens inspanningen is de VU in Nederland nog steeds toonaangevend op het gebied van universitaire ontwikkelingssamenwerking. De VU heeft er als een van de weinige universiteiten nog een professioneel bureau voor: het Centrum voor Internationale Samenwerking. De toonaangevende rol van de VU is beschreven in het boek Kleine luyden in ontwikkeling. De Vrije Universiteit en de Derde Wereld 1955-2005

dat vorige week werd gepresenteerd.

Dankzij de zending Eind jaren vijfüg ontstond in protestantse hoek steeds meer aandacht voor de noden in de derde wereld. In 1961 gaf het VU-congres 'De Verre Naaste' het startsein voor ontwikkelingssamenwerking aan de VU. Bij de eerste projecten in Indonesië en Congo werd dankbaar gebruik gemaakt van de kanalen en ervaring van de zending. Het ondersteunen van protestantse universiteiten in die landen was een expliciet doel van het beleid. Dat bracht de VU ook in Zuid-Afrika, waar toen nog apartheid heerste. De VU knoopte banden aan met de protestantse blanke universiteit van Potchefstroom. Na hevige protesten van onder meer studenten verbrak

de VU in 1974 de banden met deze blanke universiteit. Die breuk leidde tot een stroomversnelling op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. De VU knoopte banden aan met zwarte universiteiten in de buurlanden van Zuid-Afrika. Daar bleek behoefte te bestaan aan een schakelklas die middelbare scholieren voorbereidde op bètastudies. De aansluiting tussen scholen en universiteiten was namelijk erg slecht. De VU ontwikkelde de cursus Basic Science en een scholingsprogramma voor docenten op middelbare scholen. Dit programma bleek zo succesvol dat het door veertien Afrikaanse universiteiten werd overgenomen. Ontwikkelingssamenwerking door universiteiten is geen vanzelfsprekende zaak meer. Het draait om 'projecten' die door de beste bieder mogen

worden uitgevoerd. Ook armoedebestrijding is gewoon big business. Tot verdriet van scheidend CvBvoorzitter Wim Noomen: "Universiteiten horen wettelijk aan maatschappelijke dienstverlening te doen. Dat houdt in mijn ogen niet alleen maar in goedbetaalde opdrachten doen voor het bedrijfsleven, maar ook bijdragen leveren aan een leefbaardere wereld. Steun aan universiteiten in ontwikkelingslanden hoort daar zeker bij, want het is van wezenlijk belang dat wetenschappelijke kennis letterlijk wereldwijd voor iedereen toegankelijk is." Gerard Thijs Kleine luyden in ontwikkeling, De Vrije Universiteit en de Derde Wereid 1955 - 2005, Uitgeverij Meinema, € 27,50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen