Ad Valvas 2005-2006 - pagina 537

AD VALVAS 1 5 JUNI 2 0 0 6

Zijn er middelen waar je intelligenter van wordt, zodat je betere studieresultaten behaalt? Jazeker, alleen moetje daar wel minstens een jaar van tevoren mee beginnen en niet een dag voor het tentamen. TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: ROB BOMER

Smartdrugs om de studieresultaten te verbeteren zijn onverminderd populair, bleek uit een aflevenng van het televisieprogramma Sputtert en Slikken van een paar weken geleden. Volgens de site www.eindexamen.nu gebruikt dertig procent van de jongeren in meer of mmdere mate middelen om beter te presteren. Studenten zijn ervan overtuigd dat dit lukt met zogenaamde smartdrugs: 'Ik kon de hele nacht door studeren, zonder mijn concentratie te verliezen en ik heb mijn tentamen glansrijk gehaald', jubelt een student in een oud artikel m de Volkskrant. 'Na tien minuten voelde ik dat mijn hoofd helder werd. Ik kon me beter concentreren en langer leren', beweert iemand anders in datzelfde artikel.

Ethische bezwaren Ook wetenschappers nemen berichten serieus over middelen die zorgen voor een instant intelligentie-èooir. Neurowetenschapper Casper Hoogenraad heeft het in een recent artikel m EM, magazine van de Erasmus Universiteit Rotterdam, over een 'pilletje' dat bepaalde receptoren in de hersenen activeert. Volgens hem presteren studenten beter na het slikken van dat pilletje, maar omdat Hoogenraad ethische bezwaren tegen zulke pilletjes heeft, zegt hij niet wat voor pilletje het precies is. De Volkskrant van 31 mei heeft een bericht over een 'geheugenreep' die door het voedmgsmiddelenconcem Unilever op de markt wordt gebracht en die de leerprestaties van kinderen zou verbeteren. Een uitgebalanceerde mix van vitamines en mineralen zou de geheugenfunctie aanzienlijk verbeteren. Is het dan echt mogelijk om na het innemen van een middeltje of een pilletje de intelligentie tijdelijk op te voeren om het studeren makkelijker te maken en een tentamen glansrijk te doorstaan? Voedingsdeskundige Jaap Seidell maakt in weinig woorden korte metten met die theorie: "Als je in de maanden voor een tentamen de leerstof niet goed hebt bijgehouden en ook niet gezond hebt gegeten, kun je die achterstand de dag voor het tentamen niet even opheffen door een pilletje of voedings-

PAGINA 5

supplementen te nemen." Vergeet het dus maar. Seidell weet wel van onderzoeken waarbij gedetineerden, van wie bekend is dat ze ongezond eten, en moeilijk handelbare kinderen visvetzuren kregen toegediend. "Op de lange termijn waren daarbij wel marginale verbeteringen in het gedrag meetbaar. Maar bij die onderzoeken ging het om mensen die structureel ongezond aten. Door die supplementen werden bepaalde negatieve factoren opgeheven. Als je hetzelfde middel aan studenten zou geven, zou dat niets uithalen, want er is mets negatiefs op te heffen."

Folklore en mystiek Wat een domper. Slikken helpt wel, maar resultaat krijg je pas op de lange termijn, een jaar of zo. En als Seidell het over 'slikken' heeft, bedoelt hij veel noten en vis eten, omdat dat goed is voor de hersenen. En dan moet je nóg gedisciplineerd elke dag hard studeren. Wie het op het laatste moment laat aankomen, zal het moeten hebben van zijn natuurlijke talenten. "Je kunt hoogstens je metabolisme beïnvloeden, om jezelf op te peppen als je uitgeput dreigt te raken", aldus Seidell. "Koffie is een beproefd middel, dan blijf je langer wakker, en daarnaast heb je dingen als Red Bull. Maar concentratieproblemen verhelp je er met mee en je geheugen wordt er niet beter van."

Een illusie Hoe zorg je dat de inwendige mens in optimale conditie verkeert tijdens een tentamen? "Bijna elke student zie ik met een flesje water en een snack de tentamenzaal ingaan", vertelt iioogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell. "Dat IS heel verstandig. Zeker als een tentamen twee of dne uur duurt, komt er onvermijdelijk een moment datje moe wordt. Dan kun je met een snack de bloedsuikerspiegel weer omhoog krijgen." Een goed ontbijt is belangrijk voor die suikerspiegel, want als die laag is, wordt de concentratie ook minder. Zorg voor voldoende nachtrust, drink veel water en wees ontspannen tijdens het tentamen. Heb je het toch laten aankomen op het laatste moment en heb je dus de hele nacht gestudeerd, dan moetje veel koffie drinken om wakker te blijven. Over de vele preparaten en supplementen die op de markt zijn en waarmee je, ondanks de zware beproevingen van de nacht tevoren en het ongedisciplineerde leven in de maanden daarvoor, toch nog een topprestatie zou kunnen leveren is Seidell kort maar krachtig: "Een illusie."

Over de effecten van smartdrugs is weinig bekend. "Daar bestaat een heleboel folklore en mystiek omheen", meent Seidell. Maar erin gelóven kan best helpen. "Sporters hebben ook allerlei rituelen en gewoontes waar ze bij zweren. De wielrenner Gerne Knetemann geloofde in de heilzame werking van Liga-koeken. Onzm natuurlijk, maar het gaat daarbij vooral om het mentale efiect."

Slechte snelle h a p Een goede lichamelijke conditie is essentieel voor sporters én voor studenten. "Dan kun je gewoon veel meer aan", aldus Seidell. "Als je nooit vis en noten eet, presteren je hersenen gewoon slechter. Zorg dat je altijd gezond eet, met niet teveel zetmeel en dierlijke vetten, behalve visvetten natuurlijk. Veel groenten en fruit, zo nu en dan vis en wees matig met alcohol." Seidell maakt zich weinig zorgen over de voedingsgewoonten van studenten. De pizza's en het snackbar-eten van vroeger hebben plaatsgemaakt voor kant-en-klaarmaaltijden uit de supermarkt, die evenwichtig samengesteld en gezond zijn. Het liefst zou hij de kroket-

"^Veel noten en vis eten^ dat is goed voor de hersenen ^ tenverkoop in het VU-restaurant ontmoedigd zien en de snoepautomaten die je her en der op de campus ziet, hoeven van hem ook niet. Maar daarvoor campagne voeren is hij niet van plan. "Ik kan mijn tijd en energie beter besteden aan bevolkingsgroepen waar het écht nodig is het voedingspatroon te veranderen, zoals vmbo-scholieren en mensen in achterstandswijken." En stel dat de VU zou besluiten dat er alleen nog maar gezonde dingen op de campus te krijgen zou zijn, dan nóg worden studenten en medewerkers blootgesteld aan de verleidmgen van de 'slechte snelle hap'. "Als ik vanaf mijn huis naar mijn werk op de VU ga, kom ik langs minstens vijf snackverkooppunten. Hoog Cathenjne bij Centraal Station Utrecht, waar ik elke dag kom, is één grote snackfabriek. Als je iets wilt veranderen aan het voedingspatroon van mensen, zou je dat grootscheeps aan moeten pakken. Maar dan ga je wel heel ver met de staatsbetutteling, want wie heeft het recht om anderen te verbieden ongezond te eten?"

Inspiratie van Jamie Een maaltijd met veel noten en vis? Jamie Oliver lepelt er zo eentje voor jullie op: gebakken forel en aardappels met een saus van crème fraiche, walnoten en mierikswortel. Voldoende voor 4 personen 500 g aardappels, geschild en in dunne plakken gesneden olijlblie zout en zwarte peper uit de molen 4 hele forellen a 400-450 g, geschubd en leeggehaald 1 volle eetlepel geraspte verse mierikswortel 250 g crème fraiche 2 handen vol verse walnoten, gedopt en fijngestampt sap van 1 citroen Desgewenst Wat verse tijm, alleen de blaadjes 1 citroen, in plakjes Verwarm de oven voor op 240 C/gasovenstand 9. Dep de plakjes aardappel droog met keukenpapier en hussel ze door wat olijfolie, zodat ze een vettig laagje krijgen. Bestrooi ze met zout en peper en leg ze in een enkele laag in een braadslee. Zet de braadslee laag in de oven en rooster de pialges aardappel ongeveer 15 minuten, tot ze krokant en goudbruin zijn. Dep intussen de forel droog en snijd de vissen met een scherp mes aan beide kanten enige malen diagonaal in, hierdoor dringen de hitte en de smaak van de kruiden beter in de vis door. Wrijf de forellen in met olijfolie en zout en peper. Voor extra smaak kun je de vissen met geurige kruiden vullen. Ik gebruik daarvoor graag tijm en ook een paar schijfjes citroen. Bak ze in ongeveer 12 minuten boven in de oven krokant en goudbruin. Maak intussen de saus. Verse mierikswortel, die je moet schillen en raspen, is lekkerder, maar je kunt ook de mierikswortelsaus gebruiken die in poQes te koop is. Niet zo scherp, maar toch best lekker. Meng de mierikswortel in een kom met de crème fratche en de walnoten en breng de saus goed' op smaak met zout en peper. Roer er nog wat citroensap naar smaak door. Serveer de vis en de aardappels naast elkaar met een flinke schep van de romige saus. Echt heel lekker met een groene salade, wat beboterd brood en een glas bier. Uit: Jamie Oliver, De essentie van het koken, The Naked Chef is terug, Culinaire Boekerij, 2000, € 25,-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen