Ad Valvas 2005-2006 - pagina 538

AP VALVAS 15 JUNI 2006

O N D E R W I J S

PAGINA 6

Psychologische stromingen uitleggen

Rondje therapieën

Om studenten te helpen met het vertalen van theorie naar de praktijk liet psychologiedocent Alle Weerman één cliënt zes verschillende therapieën volgen. De verschillen In aanpak zijn zo In één klap duidelijk. TEKST: FLOOR BAL ILLUSTRATIE: MERLIJN DRAISMA

Alie Weerman zocht een aansprekende manier om haar studenten van de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan hogeschool Windesheim de verschillen tussen psychologische stromingen duidelijk te maken. Uit die stromingen zijn verschillende methodieken, methodes én therapievormen afgeleid. Weerman koos ervoor om één cliënt, Marianne Klein, met een depressie en angstklachten, zes verschillende therapiesessies te laten volgen. De gecursiveerde passages zijn bewerkingen uit haar boek Zes psychologische stromingen één cliënt, waarop onder meer een korte reactie van cliënt Klein volgt.

Psychodynamisch "Heeft iemand het al eens met u gehad over de mogelijkheid dat u heel erg overstuur bent?" vraagt psychoanalyticus Mees Anbeek. 'Ik heb het wel eens tegen mijzelf gezegd, maar niet met anderen besproken', zegt Marianne Klein. "Kunt u me wat meer over uw overstuur-zijn vertellen?" "Er zijn twee manieren waarop ik overstuur kan raken. De ene is wanneer ik me verschrikkelijk opgejaagd voel. Maar er zijn ook momenten dat ik heel dof ben."

Psychodjmamische benaderingen zijn de therapieën die afstammen van het werk van Sigmund Freud. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat patiënten vaak niet weten waarom ze iets doen. Door de therapie leert de patiënt zich bewust te worden van onbewuste gevoelens, motieven en gedachten en deze te hanteren. Deze sessie heeft Klein het meest verbaasd. "Psychoanalyticus Anbeek bleef vrij formeel. Maar de zitting heeft mij erg geraakt. Hij legde al heel snel de vinger op de kern van mijn probleem. Hij vond dat ik overstuur was en ik realiseerde me dat dat ook zo is. "

onderdruk ik dat", vertelt Klein. "Je bent nu verdrietig, hè", zegt Roukema-Koning. "Het mag hoor, ik ben er ook verdrietig bij."

Cliëntgerichte therapeuten gaan ervan uit dat elk mens een aangeboren kracht heeft om zichzelf te ontwikkelen in een richting die goed voor hem of haar is. Mensen die vastgelopen zijn, moeten geholpen worden om een andere richting te kiezen. Daarvoor moet de hulpverlener begrijpen hoe de cliënt de dingen beleeft. "Ik kan anderen goed op afstand houden, maar bij Barbara lukte dat totaal niet", vertelt Klein. "Ze prikte heel goed door Bü Weermans boek Zes psychologische stmmingen één cliënt mijn rookgordijn van woorden heen. Tijdens het gesprek werd ik emotioneel, maar ik heb daar achteraf geen goed gevoel zit een dvd met de sessies van een cliënt die zes versciiiliende over. Voor mij is het belangrijk dat de therapeut zich wat meer tiierapievonnen volgde. Weerman kiest eerst voor de vier meest op afstand houdt." voorkomende therapievormen: psychodynamiselie therapie,

Zes keer anders kijken

cognitieve gedragstherapie, cliën^erichte l>enadering en systeemgerichte therapie. Daarna volgt de lichaamsgerichte therapie, die onlangs door het Nederlands instituut van Psychologen is erkend. Als laatste komt de oplossingsgerichte therapie aan bod. "Die is momenteel een hype in de geestelijke gezondheidszorg", zegt Alie Weerman. Doordat dezelfde cliënt telkens met dezelfde hulpvraag de therapieën volgde, zijn de verschillen in aanpak heel duidelijk te zien. "Het nut hiervan is dat studenten zien hoe je op verschillende manieren naar hetzelfde verschijnsel kunt kijken. Iedereen hanteert theoretische kaders, maar daar moet je je wel bewust van zijn", aldus Weerman.

Cognitieve gedragstherapie Marianne Klein vertelt aan psycholoog Willy van Zanten over de keer dat ze de laatste trein moest halen en geen kaartje en legitimatie bij zich had. Hierdoor raakte ze in paniek. "En wat betekent het datje geen kaartje hebt, wat is het ergste wat er zou kunnen gebeuren?" vraagt Van Zanten. "Straks word ik uit de trein verwijderd en wordt de spoorwegpolitie gebeld", vertelt Klein. "Hoe waarschijnlijk is de kans dat dat gebeurt?" vraagt Van Zanten.

Cognitieve gedragstherapeuten menen dat een stoornis een denk- en gedragsprobleem is. Mensen hebben automatische verklaringen over de wereld en zichzelf, terwijl deze niet hoeven te kloppen. De therapie richt zich op het veranderen van denkpatronen van de cliënt en het aanleren van nieuw gedrag. Klein past vrij vaak cognitieve methodes op zichzelf toe omdat ze zichzelf vaak betrapt op rampgedachten en negatieve verwachtingen. "De methode werkt bij mij op deelgebieden van mijn leven, maar het helpt mij niet echt van mijn probleem af. Daarvoor ben ik te diep ontredderd."

Cliëntgericht "Wat zijn dat voor gevoelens die opkomen?" vraagt Barbara Roukema-Koning, cliëntgerichte therapeut. "Een verdrietig gevoel, voor zover ik dat kan toelaten. Meestal

Marianne Klein over het gezin waarin ze is opgegroeid. Ze vertelt dat haar broer autistisch is. Het poppetje dat haar broer voorstelt, zet ze naast de hare. "Ik zou hem bij de hand willen nemen. De poppetjes van mijn ouders zet ik op redelijke afstand."

Systeemgerichte therapie wordt veel toegepast bij gezins- en relatietherapie. Het sociale systeem van een persoon is hierbij de belangrijkste invalshoek. "De zitting met de poppetjes vond ik heel erg leuk. Ik kon me heel gemakkelijk inleven en door met de poppetjes te spelen kreeg ik meer inzicht", vertelt Klein. "Ik vind het vaak moeilijk om echt over mijn gevoelens te praten. De poppetjes geven hier concrete aanknopingspunten voor."

Verhelderende illustratie KKkt het? De cliënt in de sessies is Marianne Klein, een 46-Jarige vrouw. Ze heeft een depressieve stoornis met angstklachten, "ik heb uitgebreid nagedacht voordat ik besloot mee te werken. Van tevoren hebben we heel goed besproken dat dit een educatief project is. Het had ook schadelijk voor mij kunnen zijn als ik bijvooriieeld hoopte dat een van die therapieën mij beter kon maken. Ik deed mee omdat ik benieuwd was of het zou lukken om in één sessie een therapievorm goed neer te zetten." Voor Klein sprong niet één therapie er heel ei% uit. "Wat mij betreft is het heel belangrijk dat het klikt met de therapeut en dat je vertrouwen in de soort therapie hebt."

VU-hoogleraar klinische psychologie Pim Cuijpers denkt dat de dvd goed werkt als illustratie bij het onderwijs. "Op de VU komen studenten op een andere manier in contact met patiënten. In het eerste jaar vertelt een aantal cliënten tijdens een collegereeks over hun problemen." De theorieën komen in de bachelorfase op verschillende plekken aan bod. In de master klinische psychologie worden er verschillende vakken over gegeven. "Dat boek is een inleiding op de theorie. Hbo-studenten worden immers niet tot psycholoog of psychotherapeut o|%eleid. Wjj bieden een hele opleiding", zegt Cuijpers.

Oplossingsgericht Lichaamsgericht "Je hebt verteld dat de buitenwereld voelt alsof die gescheiden is van jouw lichaam", zegt Astrid Rijkes, integratief bewegingspsycholoog. "Een manier om contact met de wereld te maken, is via jouw lichaam. Voel hoe Je zit en hoe armen op de armleuningen liggen en je voeten contact met de vloer maken." "Met mijn armen lukt dat wel, maar met mijn voeten niet", vertelt Klein.

Lichaam en geest zijn bij deze therapie niet van elkaar te scheiden. Lichaamsgerichte therapeuten beginnen bij de lichamelijke gewaarwordingen of klachten van een persoon en bekijken van daaruit de psychische en gedragsmatige aspecten ervan. Vooraf had Klein tegen de zitting opgekeken, maar uiteindelijk was ze wel tevreden. "Ik had toch het beeld van een nogal sensatiegerichte benadering waarbij emotionele uitbarstingen moeten plaatsvinden. Maar Astrid was erg vertrouwenwekkend."

Systeemgericht "Hoe is Jouw relatie met je broer?" vraagt Marleen Diekmann, relatie- en gezinstherapeut. Met behulp van Duplo-poppetjes vertelt

"Ik ben nu wel bezig met iets wat ik niet van de grond krijg. Ik heb een serie schilderijtjes gemaakt en ik schrijf ook gedichten. Nu wil ik zo graag naar een drukkerij stappen en een uitgave in eigen beheer organiseren", vertelt Marianne Klein. "Wat zou Jou kunnen helpen om die stap wat makkelijker te maken?" vraagt therapeute Corrie Joubert. Ze vraagt Klein welke kleine concrete stappen ze kan nemen om haar doel te bereiken.

Bij deze therapie gaan hulpverleners niet uit van het achterliggende probleem of uitgebreide diagnostiek. Zij bekijken wat er goed gaat in het leven van de patiënt en hoe deze oplossingen versterkt kunnen worden. Vooraf dacht Klein dat deze benadering kunstmatig en overdreven positief gedoe was. "Maar het viel me heel erg mee. Ik heb ook technieken uit de zitting gebruikt om een aantal dingen in mijn leven wat beter aan te pakken. Zo heb ik nu het boekje met schilderijen en gedichten laten drukken." Alle Weerman, Zes psychologische stromingen één cliënt, theorie en toepassing voor de praktijk van SPH en MWD. Uitgeverij Nelissen, Soest 2006, € 39,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen