Ad Valvas 2005-2006 - pagina 522

AD VALVAS 8 JUNI 2006

V ^ E T E N S C H A P

PAGINA 6

>Weetjes

Pensioenfondsen De kwaliteiten van middelgrote pensioenfondsen blijven vaak sterk achter bi) de ambities. Dat blijkt uit onderzoek van de VU naar het vermogensbeheer van Nederlandse pensioenfondsen. 'Door het gebrek aan mankracht zie je bij de middelgrote pensioenfondsen vaak dat de bestuurders zelf beleggingsbeslissingen gaan nemen', zegt Don Ezra, directeur strategisch advies bi) de Amerikaanse vermogensbeheerder Russell Investment Group, sponsor van het onderzoek. 'Zij houden zich bijvoorbeeld bezig met aandelen en obligaties uit alle delen van de wereld. Eigenlijk zouden zij zich moeten beperken tot het formuleren van de uitgangspunten en het uitoefenen van toezicht.' Volgens Ezra moeten de bestuurders hun eigen beperkingen onder ogen zien. 'Het is dan ook vaak beter dat zij het vermogensbeheer uitbesteden.' (Het Financieele Dagblad, 6 juni) (PB)

Pijn Patiënten die bang zijn voor de tandarts hebben meer pijn. Dat blijkt uit onderzoek van Arjen van Wijk die 7 juni bij Acta promoveerde. Pijn is het meest intense gevoel dat een mens kan ervaren. Het heeft een grote impact op psychologisch en fysiek welbevinden. Mensen ervaren pijn heel verschillend. Pijnervaring is afhankelijk van emoties en de situatie waarin iemand zich bevindt. Van Wijk ontdekte dat patiënten met angstige verwachtingen over pijn bij de tandarts tijdens tandheelkundige procedures ook daadwerkelijk meer pijn ervaren. Sterke angst fixeert de aandacht op het 'gevaar', waardoor de pijnervaring intenser wordt beleefd. Omdat angst een sterke negatieve emotie is, wordt de herinnering aan de behandeling negatief, ook al deed het bijvoorbeeld minder pijn dan verwacht. (FBJ

Veenweides Het verhogen van de grondwaterstand bij oude weilanden in veengebieden helpt niet in alle opzichten om de natuur te verbeteren, concludeert Jerry van Dijk in zijn proefschrift dat hij 19 juni zal verdedigen. Probleem is de grote aanwezigheid van meststoffen, zoals nitraten en fosfaten, die door het verhoogde grondwater juist extra beschikbaar komen. Daardoor groeien slechts enkele plantensoorten goed. Zo goed dat ze de rest van de vegetatie overwoekeren, waardoor geen zeldzame planten terugkomen in deze gebieden. En dat was nu juist wél de bedoeling. Het verhogen van de waterstand is wel goed voor de vogelpopulatie. Oplossing is het afgraven van de oude weilanden voordat de waterstand wordt verhoogd, maar dat is een dure oplossing. (DdH)

Eigenbelang De tegenstelling tussen egoisme en altruïsme wordt door gedragswetenschappers vaak overdreven, betoogde sociaal-psycholoog Mark Meerum Terwogt in zijn oratie op 1 juni. Wie zich inzet voor een ander, knjgt daar vaak eerder of later zelf iets voor terug. Volgens de hoogleraar is dit inzicht de verklaring waarom sociaal gedrag toeneemt naarmate iemand ouder wordt. Hij pleit ervoor dat opvoeders meer moeten wijzen op het eigenbelang in sociaal gedrag. 'Als iedereen zich sociaal zou gedragen, zouden we er allemaal beter van worden. Daarvoor is vertrouwen tussen mensen echter wel een onmisbare factor', zo stelt Meerum Terwogt. (WV)

Si^Ktvp^t'

Bezetting VU, 3 mei 1993

Drijfveren van demonstranten

Boos zijn is niet genoeg Nederlanders hebben overal een mening over, maar gaan zelden de straat op om te protesteren. Waarom demonstreert de een wél en de ander niet? Voer voor sociaal-psycholoog Jacquelien van Stekelenburg. TEKST: DIRK DE HOOG

"Het was op een dag in februari, ontzettend koud en het regende. Ik blijf thuis, dacht ik. Maar mijn zoontje riep boos: 'mam, je hebt het beloofd'. Toen zijn we toch naar die demonstratie tegen de oorlog in Irak gegaan", vertelt Jacquelien van Stekelenburg. De sociaal-psycholoog promoveerde 23 mei cum laude op een onderzoek naar twee grote demonstraties die op 2 oktober 2004 in Amsterdam werden gehouden tegen het voornemen van de regering het prepensioen af te schaffen. "Mijn eigen voorbeeld laat zien dat meningen, emoties en voornemens niet genoeg zijn om daadwerkelijk gedrag te voorspellen. Dat mensen ergens ontzettend verontwaardigd over zijn, wil nog niet zeggen dat ze gaan demonstreren. Je kunt ook boos thuis blijven zitten", aldus Van Stekelenburg. Dat mensen in je omgeving je meevragen, bevordert het om in actie te komen. Een andere stimulans is het demonstreren zo gemakkelijk mogelijk te maken.

Gratis treinkaartje Daarom gaf de FNV voor die bewuste demonstratie op het Museumplein alle leden een gratis treinkaartje. Het werd met meer dan tweehonderdduizend demonstranten gelijk de grootste vakbondsdemonstratie ooit in Nederland gehouden. Op dezelfde dag demonstreerde ook het Platform Keer het Tij op de Dam tegen het regeringsbeleid, waar zo'n vijftigduizend mensen op afkwamen. Aan dat platform zijn ongeveer vijfhonderd organisaties en comités verbonden. "Ik deed al onderzoek naar protestbewegingen, maar dit was een prachtige kans om de motieven van die twee groepen te vergelijken. Daarom zijn onderzoekers naar beide bijeenkomsten gegaan", legt Van Stekelenburg uit. Voor het onderzoek moesten mensen op een lijst van veertien spreekwoorden aankruisen welk hen het meest aansprak. "De sociale psychologie maakt een onderscheid tussen mensen die vooral kansen en mogelijkheden zien, en mensen die voornamelijk risico's en gevaren zien. Dat vind je ook terug bij protestbewegingen. Sommigen zijn tegen verslechteringen, anderen juist voor veranderingen. Daar hadden we spreekwoorden bij bedacht, zoals 'niet over één nacht ijs gaan' en 'wie niet waagt, wie niet wint'", vertelt Van Stekelenburg. Zoals te verwachten viel, waren de demonstranten bij Keer het Tij meer de idealistische wereldverbeteraars en bij het FNV de knokkers voor behoud van verworven rechten. Maar Van Stekelenburg wil geen simpele tweedeling van idealisten versus materialisten maken. "Je kunt zeggen dat het bij de vakbondsdemonstratie vooral ging om een instrumentele zaak, het behoud van het prepensioen. Dan dient de demonstratie om een concreet probleem op te lossen. Maar uit de interviews die wij hielden, blijken ideologische motieven wel degelijk ook een rol te spelen. Mensen staan daar met alleen voor behoud van hun eigen pensioen, maar omdat ze de maatregel maatschappelijk onrechtvaardig vinden. Ze komen ook op voor solidariteit met anderen. Andersom zie je dat bij Keer het Tij ook materialistische zaken een rol spelen. Veel demonstranten zeiden bijvoorbeeld tegen hogere collegegelden te zijn. Nu ja, het waren ook vooral studenten

en hoger opgeleiden die meededen aan de Keer het Tij-actie."

Diepste indruk Een andere factor is of het leuk is om te demonstreren. Van Stekelenburg heeft daar niet alleen goede ervaringen mee, "Vorig jaar was ik met mijn kinderen in de auto op weg naar Den Haag toen havenarbeiders vlak voor mij de weg blokkeerden. Ze protesteerden tegen de liberalisering van de havens die de Europese Unie wil doorvoeren. Eerst was het leuk en gezellig met lachen en zingen en zo, tot de ME eraan kwam met jeeps en paarden. Het liep totaal uit de hand. De bloedspatten zaten letterlijk op mijn wagen. Die demonstratie heeft wel de diepste indruk op mij gemaakt van wat ik tot nu toe zelf aan protesten heb meegemaakt."

Expert in protest "Nederianders demonstreren niet zo veel", zegt Bert Klandermans, sociaalpsycholoog en decaan van de faculteH Sociale Wetenschappen. Hij kan het weten. In 1983 promoveerde hij op een onderzoek naar acties van de FNV voor arbeidstijdverkorting en heeft sindsdien veel onderzoek gedaan naar sociale bewegingen. Inmiddels zijn bijna twintig mensen bij hem op een protestonderwerp gepromoveerd, onder wie recentelijk Jacquelien van Stekelenburg. Klandermans hield zich onder meer bezig met de vakbond, boerenprotest, vredesdemonstraties, vrouwenbeweging, anti-apartheid in Zuid-Afrika en extreemrechts in West-Europa. Hij werkt nu mee aan een internationaal onderzoek naar de demonstraties tegen de oorlog in Irak. De grootste demonstratie in Nederland ooit vond plaats in 1981 toen een half miljoen mensen in Amsterdam demonstreerden tegen de plaatsing van kruisraketten met atoomkoppen. "Reken maar uit. Meer dan zestig procent van de bevolking was tegen de komst van die raketten en dan gaat uiteindelijk toch maar een op de tien van hen naar de demonstratie. Oftewel bij de grootste demonstratie ooit, liep maar vier procent van de bevolking mee", aldus Klandermans. Daarmee geeft hij gelijk de motivatie voor zijn onderzoeksobje.;t. "Waarom voert van de mensen die boos zijn de een wel actie en de ander niet? Dat is voor een sociaal-psycholoog een boeiende vraag. Door sociale bewegingen te bestuderen check je in de werkelijkheid of allerlei theorieën over menselijk handelen kloppen. Dat was voor mij de uitdaging." In 1997 verscheen van zijn hand het standaardwerk Social Psychology of Protest. "Boos zijn is niet genoeg voor mensen om in actie te komen, ze moeten geoi^aniseerd en gemobiliseerd worden", aldus Klandermans. En het gaat om de omstandigheden waaronder mensen leven. "Waarom komen mensen in Zimbabwe niet in opstand? Ze hebben het veel te druk met overleven, want morgen moeten ze weer te eten hebben en de repressie is enorm groot. In Nederland daarentegen is demonstreren behoorlijk geaccepteerd geraakt", aldus Klandermans. Hij voegt eraan toe dat het ook hier niet helemaal zonder gevaar is. "Een van de extreem-rechtse activisten in ons onderzoek werd door zijn baas op de televisie herkend tijdens een demonstratie en de volgende dag op staande voet ontslagen." Klandermans werkt samen met andere wetenschappers aan een internationaal en interdisciplinair handboek over sociale bewegingen. »IEEZOWIENMEDEDEUKG

BEN JIJ DE MANAGER VAN DE TOEKOMST? www. deltal loydgroep. com/traineeship

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen