Ad Valvas 2005-2006 - pagina 209

AP VALVAS 1 DECEMBER 2005

J A R G O N / N I E U V \ y S

^

Taalvervuiling

Alle tien fout 1. Caseload: werklast. Je casehad manageir. je werk handig doorschuiven naar een col-

Het Nederlands kan uitstekend zonder al het Engelse managementjargon. Dat Nederengels is terug te voeren op dikdoenerij en bavianengedrag volgens de auteurs van 'De taalvervuilings-Award'. TEKST: WELMOED VISSER ILLUSTRATIE: MERLIJN DRAISMA

'De office manager vraagt ofje de boardroom wilt briefen of de traffic genoeg flow heeft. 'Clasht dat niet met onze corporate identity?' 'Integendeel, het is de nieuwe algemene policy. Bij een no-gobeslissing kunnen we altijd nog inzetten op het roll-back-scenario.' Begrijpt iemand er nog iets van? Hopelijk niet. Degene die het bovenstaande gesprekje moeiteloos kan volgen of- erger nog - zichzelf hoort praten, is bij deze genomineerd voor de Taalvervuilings-Award. Dit is natuurlijk een extreem voorbeeld, maar er zijn inmiddels wel zoveel Engelse termen in ons alledaags taalgebruik geslopen, dat we ze vaak nauwelijks meer opmerken. Eric Tiggeler en Rob Doeve van het Taaicentrum van de VU zetten al die modewoorden eens op een rijtje. Het leverde een vermakelijk boekje op, met een grote herkenbaarheid: veel humoristische citaten en nog meer lelijke anglicismen. Zelfs priesters blijven niet van managersjargon gevrijwaard, volgens de auteurs. 'Het evangelie bij de mensen brengen is onze corebusiness', zei een jonge priester vorig jaar in een interview met de Volkskrant. Eric Tiggeler: "Het kostte totaal geen moeite om veel citaten te verzamelen. Als je een beetje oplet, zie je ze overal." Voor De Taalvervuilings-Award /egden Tiggeler en Doeve beiden een lijst aan van het Nederengels dat ze in hun werk, de media of in het dagelijks leven tegenkwamen. Die lijsten vormen de basis voor het boek. Daarnaast riep Tiggeler de lezers van het Vakblad Taal op om ook hun Nederengelse stijlbloempjes in te zenden. Dat leverde ook weer content op, zoals dat tegenwoordig heet.

W« Zïjn d^ fco^f^-ewrtJTi

2. Into iets zijn: Ergens voor voelen, ook in alledaagse kantineconversaties. 'Ik ben tegenwoordig niet meer zo into groene thee.' 3. Eariy adopter, bepaald soort consument, die nieuwe producten koopt zodra ze op de markt verschijnen. Early adopters zijn altijd duur uit en zitten nu met een iPod met slechts 4 GB. 4. Casual: Net als basic een eufemisme voor slordig, karig of armoedig. "Lekker casual, die broek van je." "Ja, vind je hem niet te basicV 5. Naming and shaming: in het openbaar te schande maken. Vroeger goM het als not done, tegenwoordig is ook de mp een voorstander: "Managers met buitensporig hoge salarissen moeten aan de schandpaal worden genageld. Naming and shaming is op zjjn plaats", aldus Balkenende. 6. Performance: Prestatie. Je kunt underperformen, maar ook outperformen. "De consultants die ik ken outperformen de vaste medewerkers elke week." 7. Low key houden: Kalm aan doen met iets, ook een eufemisme voor jezelf drukken. Zie caseload managen. 8. Vintage: Oude mensen hebben antiek in huis, moderne stellen kiezen voor vintage. Dat zijn unieke stukken uit alleriei landen, in eik geval geen massaproducten. Pluspunt voor alle betrokken partijen (kopers en verkopers) is dat de term rintage niets zegt over de leeftijd of de authenticitert van het voorwerp. 9. Het niet doen: "Beau van Erven Dorens? Nee, die doet het niet voor mij." Luie Nederengelse omzetting van That doesn't do H for

Kiss+Ride Hebben ze zelf favorieten? Tiggeler: "De corebusiness van die priester vind ik het mooist." Doeve: "Mijn favoriet is een bord dat ik toevallig tegenkwam bij station Middelburg. Er staat 'Kiss+Ride' op. Een of andere ambtenaar vond blijkbaar een 'P' voor parkeerplaats te gewoon. In Middelburg valt zoiets nog veel meer uit de toon, dan bijvoorbeeld in de Kalverstraat, die toch al bijna helemaal Engelstalig is." Het bord staat met een foto in het boekje, dat naast de woordenlijst ook foto's bevat en columns over taal van de samenstellers zelf. Personeelsadvertenties zijn het ergst, weten Doeve en Tiggeler. Geen bedrijf dat nog op zoek is naar 'aanpakkers', iedereen wil in plaats daarvan mensen met een hands-on mentaliteit, hoewel dat precies hetzelfde betekent. En de functieomschrijvingen slaan alles: senior service rfêfeery-managers en supply chain directors. Het zijn stuk voor stuk goede kandidaten voor de Taalvervuilings-Award die de auteurs begin volgend jaar zullen uitreiken. "We gaan een gouden bezem bezorgen bij het bedrijf dat zich het afgelopen jaar schuldig maakte aan de ergste taalvervuiling", vertelt Doeve.

PAGINA 9

10. Outsourcen: uitbesteden, wordt door sommigen ook al thuis gebruikt: "Zullen we de Ait/s volgende week bjj oma outsourceif! Bron: Eric Tiggeler en Rob Doeve, De taalvervuilings-Award, het lelijkste Nederengels ooit, SDU-uitgevers, € 10,-.

Hij heeft al veel mooie kandidaten, waaronder de Rabobank die adverteert met de slogan 'Is jouw hypotheek wel "Rabo-proofi" Doeve: "Ze bedoelen waarschijnlijk: 'Kan jouw hypotheek de vergelijking met de Rabobank doorstaan?' Maar er staat 'Is jouw hypotheek bestand tegen de Rabobank?' In het rijtje idiot-proof en hnfter-proof, kunnen we nu dus ook Rabo-/>roo/toevoegen." Nominaties voor de Taalvervuilings-Award kunnen nog worden ingediend, op de website: www.taalcentrum. vu. nl/taalvervuilingsa ward. Waarom gebruiken mensen eigenlijk dit soort

uitdrukkingen? Doeve: "Veel managementjargon sijpelt van bovenaf organisaties binnen. De baas heeft een cursus gedaan in de Verenigde Staten en komt terug met allemaal nieuwe termen. Anderen willen laten zien dat ze niet van de straat zijn en nemen het taalgebruik over. Het is typisch bavianengedrag." Meestal is al die dikdoenerij helemaal niet nodig, omdat er gewoon een Nederlandse term is die precies hetzelfde uitdrukt. Tiggeler: "Maar mensen hebben het idee dat ze het beter en mooier zeggen als ze het Engelse woord gebruiken. Er zit veel suggestie bij."

Tiggeler en Doeve hebben alleen voorbeelden opgenomen van niet-functioneel klakkeloos overgenomen Engels. Ze keren zich niet tegen ingeburgerde Engelse woorden. Tiggeler: "Je hebt taaipuristen die vinden dat we voor 'computer' een Nederlands woord moeten verzinnen. Dat gaat ons veel te ver." Sowieso hebben Tiggeler en Doeve geen missie met hun boekje. Tiggeler: "Ik hoop dat mensen er iets in herkennen en dat ze zullen lachen om de woorden die ze zelf ook wel eens gebruiken. Dan hebben wij bereikt wat we willen".

Iran ontzegt minderheid toegang tot universiteiten

Baha'is voeren actie Baha'i-studenten worden in Iran niet toegelaten tot de universiteiten. Daarom zijn Baha'is op universiteiten over de hele wereld een actie begonnen, ook aan de VU. WELMOED VISSER

Wetenschap en onderwijs zijn heel belangrijk voor de Baha'is. Aanhangers van het geloof hebben altijd vooraanstaande posities gehad in de Iraanse wetenschappelijke wereld. "De Baha'is hebben bijvoorbeeld de eerste ziekenhuizen van Teheran opgericht", vertelt Mahyar Foumani, vijfdejaars geneeskunde en initiatiefnemer van het Baha'i-symposium.

Bovendien speelt wetenschappelijke ontwikkeling een belangrijke rol in de religie. Foumani: "Wetenschap is voor de vooruitgang van de mensheid en de religieuze geschriften voor de morele ontwikkeling van mensen. Die twee horen samen te gaan." Daarom is het extra zuur dat de Baha'is in Iran de toegang tot de universiteiten wordt ontzegd. Het Baha'i-geloof ontstond in de tweede helft van de negentiende eeuw in Iran. Baha'is geloven dat elk mens de verantwoordelijkheid heeft om zelfstandig naar de waarheid te zoeken. Ze hebben wel een profeet, Bahä'u'Uäh, en heilige geschriften, maar de eigen verantwoordelijkheid staat centraal. In Iran zijn er een half miljoen Baha'is. Over de hele wereld

zijn er zes miljoen. Het wegnemen van vooroordelen en tegenstellingen tussen mensen is de belangrijkste morele opdracht. Foumani: "Onze religie is erg pacifistisch. Je mag geen geweld gebruiken, ook niet om jezelf te verdedigen."

Thuisuniversiteit In Iran worden de Baha'is sinds de islamitische revolutie van 1979 door de regering vervolgd en tegengewerkt. Ze zijn uitgesloten van officiële functies en van de universiteit. Tot voor kort hadden de Baha'is daarvoor een oplossing gevonden: de thuisuniversiteit. Er was een uitgebreid netwerk van wetenschappers die schriftelijk of bij zichzelf thuis onderwijs gaven aan de jongeren.

Deze universiteit was ironisch genoeg de enige Iraanse universiteit die contacten had met Amerikaanse universiteiten. Andere Iraanse universiteiten worden niet erkend in de Verenigde Staten. Dat zou wel eens de reden kunnen zijn dat de Iraanse overheid de laatste jaren steeds fanatieker werd in het oprollen van de thuisuniversiteit van de Baha'is. Leermiddelen werden in beslag genomen, kopieermachines vernield en docenten gevangen gezet. Daarom zijn Baha'is over de hele wereld een actie begonnen om hun Iraanse geloofsgenoten te steunen. Foumani: "We willen het probleem onder de aandacht brengen, zodat academici uit andere landen de Iraanse regering hierop zullen

aanspreken." Foumani benadrukt dat het geen politieke actie is. "We willen ons niet verbinden aan een bepaalde politieke stroming." Op de bijeenkomst aan de VU gaat Jan Willem Sap, hoofddocent internationaal recht, iets vertellen over mensenrechten en wiskundeprofessor Bert Kersten over de situatie van Baha'is in Iran. Een Nederlandse wiskundige? Foumani: "Tweederde van de Baha'i-aanhangers in Nederland zijn Nederlands, zoals Kersten. Hij is niet alleen wiskimdige, maar doceert ook over het Bahé'i-geloof aan de universiteit van Antwerpen." Het Bahä'i-symposium is op maandag 12 december om 16 uur in zaal G513 van de medische faculteit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen