Ad Valvas 2007-2008 - pagina 531

DE V U U R P R O E F Heb je vroeger het scheikundelokaal laten afbranden of de toiletpot laten ontploffen? Dan zijn deze proefjes precies wat voor jou. Voor op een regenachtige zomermiddag. WELMOED VISSER

KOUDVUUR Nodig: 1 0 milliliter alcohol (drogist) > 1 0 milliliter gedestilleerd water (drogist) > bankbiljet > tang om het biljet vast te houden > aansteker Uitvoering: IVIeng het water en de alcohol en drenk het bankbiljet in deze oplossing. Pak het natte biljet vast met de tang en steek het aan met de aansteker. Dit gebeurt er: Als het goed is (eigen risico!), brandt het papier alleen aan de buitenkant en verbrandt het bankbiljet niet. Dit komt doordat de warmte die bij de verbranding van de alcohol vrijkomt in de verdamping van het water gaat zitten.

VULKAANUITBARSTING

BRANDEND TOUWTJE

VLIEGEND THEEZAK)E

Aan deze proef komt weliswaar geen vuur te pas, maar het resultaat is spectaculair. Als je het goed doet, lijkt het op een echte vulkaanuitbarsting.

Nodig: een glas > katoenen touwtje van ongeveer 12 centimeter > water > 2 eetlepels zout > lepel > kraaltje, of iets anders lichts om onderaan het touwtje te hangen > tang > aansteker of lucifers

Regent het nog steeds? Dan kun j e altijd nog de proef van het vliegende theezakje doen. Hiervoor heb je alleen een theezakje en lucifers nodig. IVIet een joint op is het effect spectaculair.

Uitvoering: Deze proef behoeft enige voorbereiding: je doet het glas halfvol water en lost daarin het zout op. Gebruik de lepel om te roeren. Doe het touwtje in het zoute water en laat het minstens een uur liggen. Haal het touwtje uit het water en laat het goed drogen. Bind het kraaltje onderaan het touwtje. Houd het andere eind van het touw vast met de tang en steek het touw in brand.

Nodig: theezakje > lucifers

Nodig: > zuiveringszout, baking soda is hetzelfde (drogist, apotheek) > azijn > rode voedingskleurstof (toko, drogist) > afwasmiddel > plastic flesje of potje > schaal >trechter > theelepeltje > pipet > maatcilinder Uitvoering: Zet het flesje middenin de schaal. Doe met de trechter een flinke theelepel zuiveringszout in het flesje. Voeg met de pipet een paar druppels kleurstof toe. Voeg een paar druppels afwasmiddel toe. Meet tien milliliter azijn af. Schenk de azijn voorzichtig in het flesje. Dit gebeurt er: Het zuivenngszout (natriumbicarbonaat) gaat een reactie aan met de azijn, waarbij koolstofdioxide ontstaat. De rode kleurstof verandert van kleur als er azijn bij komt en het afwasmiddel zorgt voor schuim voor een extra spectaculair effect.

Dit gebeurt er: Het katoenen touwtje verbrandt, maar de zoutkristallen niet. De kraal valt niet, omdat ze wordt gedragen door een lijntje aan zoutkristallen.

Uitvoering: Begin met de joint, als j e die hebt. Maak daarna het nietje in het theezakje los. Schud de thee eruit. Vouw het zakje open, zodat j e een langwerpig kokertje krijgt. Zet het kokertje rechtop op een vuurvaste ondergrond. Steek het aan de onderkant in brand. Dit gebeurt er: Door de warmte gaat het theezakje vliegen. Het verbrandt in de lucht. Met dank aan Marly van den Boom, voorlichter bij scheikunde en farmaceutische wetenschappen.

v*"- ".-1

X

i-'ïra)^»,^ i t . t ^ i ' .:?sSBir

¥f,5=ï ' ^ ^ -J^-^ ,^^ää^-*;s^Ä3^J"^SSM^

i<^:^^:t^ss^'7'^^^'^^?'WT?^^^r^^^!^^^rrrT"

OP S T O O M I N D E H A M M A M

De hammam in de Spaarndammerbuurt is alleen voor vrouwen. Ingesmeerd met een dikke laag olijfzeep glibberen ze naar het Turkse stoombad.

HMM? Het woord hammam of hamam stamt af van het Arabische 'hmm', dat hitte en ook stromend water beteitent. Het schijnt dat de profeet iVlohammed himself het gebruik van badhuizen bevorderde, door hete stoom aan te prijzen. De gebruiken verschillen per land en per hammam, maar warm water en hete stoom zijn overal onderdeel van het ritueel. iVlannen en vrouwen hebben elk hun eigen afdeling. Van oudsher heeft de hammam zowel een sociale als een religieuze functie. De badhuizen werden vaak gebruikt voor rituele reiniging.

FLOOR BAL >FOTO: SUZANNE BLANCHARD Een beetje apart is het wel. Ga j e naar de hammam om echte oosterse hitte te ervaren, blijkt de heetste plek Fins te zijn. De hammam in de Zaanstraat discrimineert niet, dus er is ook een sauna in het gebouw. Eentje met authentieke hardhouten bankjes en Scandinavisch ogende lampjes. De rest van Hammam Amsterdam is oosters met Perzische tapijtjes, duizend-en-een-nachtlampen en wit/blauwe mozaïeken. Het kledingsvoorschrift in de hammam: onderbroek aanhouden. Dat heeft een vreemd effect op de bezoeker die aan naaktloperij in sauna's gewend is. Alleen een broekje geeft een raar, halfontkleed gevoel. Alsof je in een droom naakt over straat loopt met alleen j e schoenen aan. Het ritueel is als volgt: j e smeert je van top tot teen in met olijfzeep. Daarna glibber je richting het Turks stoombad waar je een tijdje zwetend doorbrengt. Damp en zeep moeten ervoor zorgen d a t j e huid week wordt. Na een rondje douchen gebruik je een speciale ruwe washand om dode huidcellen van je lichaam te schrobben. Dat brandt trouwens ook.

Volksbadhuis Op deze donderdagavond is het buitengewoon rustig. Er lopen hooguit vijf andere

V '^«-ïf a / j wa,*"^ tiïiKï

vrouwen rond en de stoomruimte en sauna zijn telkens leeg. In een aparte ruimte worden twee vrouwen op stenen tafels hardhandig door een gehoofddoekte vrouw gescrubt. Voor wie gemasseerd wil worden, zijn er hard uitziende marmeren tafels, maar daar is van-

daag geen animo voor. Het pand is in 1 9 1 6 als volksbadhuis gebouwd. Door gesprongen tegeltjes en wat afgebladderde deuren lijkt het alsof er sinds die tijd niet veel gerenoveerd is. Het mooiste deel is niet het badgedeelte, maar de rus-

truimte waar muntthee en baklava worden eserveerd. \l\e graag in van die honderd graden saua's zit, waar de echte diehards zich laten oorstoven, vindt het stoombad in deze ammam maar lauw. Dat hoge temperaturen aast hartkloppingen en bonkende oren ook gezondheidsvoordelen opleveren, is hier niet van belang. In deze hammam geen stilteruimte, maar groepjes kletsende vrouwen. Waar de meeste saunacomplexen in Nederland gemengde ruimten hebben en hooguit één vrouwenavond per week, is dit oosterse badhuis alleen voor vrouwen. En vooruit dan, ook voor jongetjes t o t vier jaar. Hammam Amsterdam, Zaanstraat 88. Toegang € 15,-. Binnenkort gaat in Osdorp hammam Shifa open.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen