Ad Valvas 2007-2008 - pagina 347

W E T E N

AP VALVAS 6 MAART 2 0 0 8

S

C H A P

Hard onderzoek naar gebedsgenezing

PAGINA 1 1

> Weetjes

Fossiele dansmuggen Tijdens de laatste ijstijd waren de zomers in sommige perioden net zo warm als tegenwoordig. In een tijd waarin de mens daarop nog geen invloed had, was het kUmaat dus ook zeer dynamisch. Dat schrijft Stefan Engels die vrijdag 7 maart promoveert bij Aard- en levenswetenschappen. Engels kwam tot zijn resultaat door de analyse van fossiele resten van muggenlarven. Hij is de eerste die deze methode voor dit tijdvak gebruikte. Aan de hand van fossiele resten van muggen kan worden bepaald hoe hoog de temperatuur was. De aangetroffen fossielen van in Nederland nog altijd veel voorkomende dansmuggen wijzen op een warm klimaat. (VB)

Boerenbedrog of serieus alternatief? Godsdienstpsyclioloog Joke van Saane laat met hard cijfernnateriaal zien of gebedsgenezing een mens beter kan maken. Niet dus, maar ook weer wel. TEKST: ANITA MUSSCHE FOTO. COMVU/PETER VALCKX

"Jarenlang hebben we gebeden voor mijn tante die kanker had, ze is niet genezen. Ik zit met precies dezelfde vragen als juUie. Ik snap het ook niet... Maar ben er wel van overtuigd dat God wonderen kan doen en ook nog steeds doet." Aldus 'Esther, loves Jesus' die op een internetforum reageerde op een uitzending van Netwerk waarin enkele 'mislukte' gevallen van gebedsgenezing werden gepresenteerd. Godsdienstpsycholoog Joke van Saane nam het citaat op in haar boek Gebedsgenezing, Boerenbedrog ofseneus alternatief'', omdat het een opvallend mechanisme illustreert dat zij in haar onderzoek tegenkwam als er geen medische genezing optreedt, neemt het vertrouwen van gelovigen in gebedsgenezing niet af Dat is niet alleen een kwestie van een rotsvast geloof, maar vooral van een interpretatie van de feiten. De gelovige bhjkt zijn definitie van genezing achteraf aan te passen aan het resultaat, of zelfs van tevoren al zijn reserves in te bouwen over hoe dat resultaat geïnterpreteerd moet worden. "In eerste instantie zoeken mensen fysieke genezing", zegt Van Saane. "Blijkt dat niet te lukken, dan verschuift dat naar. 'ik vraag kracht om door te gaan'. Het antwoord 'Ik ben niet genezen maar heb wel kracht gevonden om door te gaan', zagen we dan ook heel vaak terug." Bovendien blijkt niet genezen het geloof zelfs te kunnen versterken: het kan worden opgevat als bewijs dat God de gelovige wil beproeven of dat hij wellicht een volgende keer pas aan de beurt is. Van Saane vindt het fascinerend: "We hebben zo veel strategieën om met de werkelijkheid om te gaan. Of je voelt datje genezen bent, is uiteindelijk echt een cognitieve zaak."

Orthodoxe EO-leden Met godsdienstsocioloog Hijme Stoffels bracht Van Saane het verschijnsel gebedsgenezing in kaart vanuit een sociaal-wetenschappelijk perspectief Tot nu toe hield vooral de theologie zich met het verschijnsel bezig. Maar nieuw aan het onderzoek was vooral dat zij hard cij-

fermateriaal verzamelden. Ze ontwikkelden een instrument dat onder meer bestond uit een persoordijkheidstest en de Post Critical Belief Scale. Daarmee onderzochten ze in welke mate hun proefpersonen geloven in het heilige en hoe letterlijk ze reUgieuze teksten opvatten. Stoffels en Van Saane hadden het geluk dat zij voor hun onderzoek gebruik mochten maken van een adressenbestand van negenhonderd EOleden, een grote en homogene groep van vooral gelovigen uit evangelisch protestantse kring. Een groep met een orthodoxe geloofsstijl. "Als je ergens gebedsgenezing vindt, dan vind je het daar", weet Van Saane. De helft van de negenhonderd EO-leden, van wie overigens driekwart zei gezond te zijn, had ten minste één bijeenkomst bijgewoond. Niet alleen massale bijeenkomsten van bijvoorbeeld Jan Zijlstra in Leiderdorp, maar ook kleinschalige varianten. Van Saane woonde er zelf ook een bij. "Het is vooral een grote show, die heel kundig in elkaar wordt gezet. Ik zat er zelf meer als observator, maar het blijft bijzonder. Zo veel mensen die datzelfde gevoel delen. Maar dat hebben mensen ook bij een sporttoernooi." Het aantal genezingen dat de bijeenkomsten opleverden, stond in schril contrast met de verwachtingen vooraf Slechts 8i van de negenhonderd respondenten zeiden genezen te zijn. En dan ging het ook nog om ziekten die in ieder geval ten dele tussen de oren lijken te zitten. Men genas vooral van depressiviteit, bum-out, rugklachten en van door de medische wereld onbegrepen ziektes als ME. Van Saane. "Hoe groter de psychische component van de ziekte, hoe groter de kans op genezing."

vragen verlaten op hun ouders. Van Saane- "In feite ontstaat rehgie uit een kinderlijk besef van afhankelijkheid, het besef dat je de wereld niet kunt beheersen." Gebedsgenezing houdt het gevaar in van een verkeerd soort afhankelijkheid. "Het is een soort verlangen naar een deus ex machina die je ziekte wegtovert, een vorm van vluchten. Maar je kunt nietje hele leven naar de gebedsgenezer blijven rennen. Je kunt beter proberen een strategie te ontwikkelen om op een volwassen manier met ziekte, lijden en verlies om te gaan. Ik denk dat dat een betere vorm van geloven is. Ik trek die conclusie op basis van wat wetenschappelijk al bekend is." Niet dat aUe vormen van bidden en religie slecht zijn. Van Saane is zelf ook gelovig. "Als wetenschapper kan ik niets zeggen over de goddeUjke oorsprong van geloof, dat is altijd een aanname. Maar als psycholoog kan ik wel onderzoeken wat geloof met mensen doet. Geloof en wetenschap hebben elk een eigen taal. In de wetenschap moetje uitspraken met feiten staven, in de geloofstaal kan dat niet. De uitspraak 'God

Je kunt heter op een volwassen manier met lijden omgaan'

Verstoten Gelovigen steUen dus hun verwachtingen ten aanzien van de genezing bij. Maar er zijn ook andere psychologische mechanismen waardoor je je door gebedsgenezingsbijeenkomsten een stuk beter kunt voelen. Ook als je in medische zin niet genezen bent, constateert Van Saane. Mensen ervaren persoonlijke bevestiging van zichzelf als gelovige, omdat ze actief met hun geloof bezig zijn. Het levert ook sociale bevestiging op: men is duidelijk deel van een groep die dezelfde normen en waarden deelt. En de zieke komt in het middelpunt van de belangstelling te staan, terwijl juist zieken zich vaak verstoten voelen. Van Saane meent dan ook datje de positieve effecten van gebedsgenezing kunt samenvatten als een placebo-effect. Maar ze ziet ook risico's. In haar boek haakt ze aan bij psychoanalyticus Mei Faber, die bidden ziet als een vorm van infantiel geloof, dat teruggrijpt op hoe mensen zich als kind met al hvm

heeft dit of dat gedaan' zul je nooit wetenschappelijk hard kutmen maken. Als gebedsgenezers claimen aUe ziektes te kunnen genezen, wekken ze ten onrechte de verwachting van genezing zoals in de medische wereld. Ze moeten zélf inzien dat gebedsgenezing een geloofsdaad is en niet meer beloven dan bijvoorbeeld 'ik genees uw ziel."' Gebedsgenezing als geloofsdaad wil Van Saane dan ook niet veroordelen. "Als wetenschapper ontneem ik mensen een illusie als blijkt dat er geen harde medische genezingen plaatsvinden. Maar ik denk wel datje in geloof moet kunnen hopen op dingen die vaniiit de wetenschap niet kunnen. Want wat is geloof anders dan dat?" Joke van Saane, Gebedsgenezing, Boerenbedrog of seneus alternatief? Ten Have, 2008. Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Hoge bloeddruk Ivf-kinderen hebben tijdens de puberteit vaak een hogere bloeddruk en een minder goede suikerhuishouding dan 'natuurlijk' verwekte kinderen. Dat staat in een artikel van VUmc-onderzoekers dat binnenkort in hetjoumal ofClmicai Endocrinology SC Metabolism verschijnt. Het gaat om kleine verschillen waar de pubers niet ziek van worden. Hoogleraar kinderendocrinologie Henriette Delemarre waarschuwt in NRC Handelsblad dat zulke kleine verschillen op kinderleeftijd kunnen uitgroeien tot grotere afwijkingen op volwassen leeftijd. Bovendien is het volgens haar een indicatie dat ivf meer met het embryo doet dan we ons realiseren. "Ivf is zó geaccepteerd, maar eigenlijk weten we nog heel weinig van de langetermijnveUigheid." [FB)

Willem de Vlugt Volgens de een was hij de beste burgemeester van Amsterdam en volgens de ander de slechtste. WiUem de Vlugt was dus in ieder geval een omstreden man tijdens zijn burgemeesterschap van 1921 tot 1941. Harm Kaal heeft uitgebreide studie naar hem gedaan waarop hij 22 februari promoveerde. De Vlugt werd na de Februaristaking door de Duitse bezetters uit zijn ambt gezet. In twee opzichten is hij bijzonder. Hij was de eerste en enige antirevolutionaire burgemeester en niemand hield het zo lang vol als hij, tot nu toe. De ene helft van de stad was boos op De Vlugt omdat hij danscafés sloot en de andere helft omdat hij op zondag de Olympische spelen bezocht die in 1928 in Amsterdam werden gehouden. (DdH)

Minder kinderen Nederlandse vrouwen krijgen gemiddeld minder kinderen dan ze zouden willen. Dat blijkt uit onderzoek van Aart Liefbroer, hoogleraar demografie van jongvolwassenen. Op hun 26ste willen vrouwen gemiddeld 2,5 Idnd. Maar op hun 44ste hebben ze gemiddeld i,g kind gekregen. 'De overheid zou zich meer moeten richten op het ondersteunen van paren om hun kinderwens te realiseren', stelt Liefboer in NRC Handelsblad. Dat is beter dan paren het gevoel te geven dat ze hun plicht verzuimen als ze minder kinderen krijgen. Het overheidsbeleid zou gericht moeten zijn op knelpvmten, zoals de kinderopvang, vindt Liefbroer. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen