Ad Valvas 2007-2008 - pagina 213

AP VALVAS 13 DECEMBER 2007

PAGINA 1 1

TERREUR INDE NACHT Bijna iedereen iieeft weleens last van nachtmerries. Sommigen worden er zelfs ziek van. Psycholoog Jaap Lancee ontwikkelt een methode om van angstdromen af te komen. TEKST: DIRK DE HOOG ILLUSTRATIE: NICO DEN DULK

Zijn nachtmerries zo'n groot probleem dat wetenschappelijk onderzoek nodig is? "Jazeker. Zo'n half miljoen Nederlanders heeft minimaal een keer per week tot dagelijks last van nachtmerries. Dat leidt regelmatig tot slaap- en angststoornissen, waardoor mensen slechter gaan functioneren. Soms kan dat echt tot heel grote problemen leiden, bijvoorbeeld dat mensen niet meer durven te gaan slapen. Verder is er een samenhang gevonden met depressies en angstklachten. Maar dat is natuurlijk ook een kip-of-eikwestie. Raak je angstig van nachtmerries of zorgen angsten overdag juist voor nare dromen?" Heeft iedereen weleens last van een nachtmerrie? " WaarschijrJijk wel, maar er zijn mensen die zeggen dat ze helemaal nooit dromen, dus ook geen nachtmerries hebben. Maar zo'n zeventig, tachtig procent van de ondervraagden rapporteert weleens een angstige droom te hebben. Vrouwen meer dan mannen, maar vrouwen zeggen toch al vaker dat ze dromen. En jonge kinderen hebben de bekende dromen over monsters en krokodillen. Zo'n twee ä drie procent van de mensen heeft er echt last van." Komen bepaalde nachtmerries vaak voor? "Bekende voorbeelden zijn dat mensen worden achtervolgd of een bekende kwijtraken. Wat ook veel voorkomt, is dat mensen een traumatische gebeurtenis herbeleven. Minder veel voorkomende dromen zijn in een ravijn storten of dat de tanden uit je mond vallen." Waar komen die dromen vandaan? "Bij het herbeleven van traumatische gebeurtenissen is dat dioidelijk. Blijven dromen van een auto-ongeluk datje hebt meegemaakt, is vrij gewoon. Het is opvallend dat bij mensen die succesvol behandeld zijn voor posttraumatische stoornissen, de nachtmerries lang niet altijd verdwijnen. Die dromen lijken ingesleten te zijn. Dat zie je ook bij andere nachtmerries waar mensen echt last van hebben. Die gaan altijd over hetzelfde verhaal. Alsof er een film in je hoofd is gaan zitten." Hoe lang duurt een nachtmerrie? "Zolang als het verhaaltje duurt. Vaak hebben mensen er geen goed idee van hoe lang ze dromen. Nachtmerries variëren van een paar minuten tot pakweg

Wie is Lancee? Jaap Lancee (27) werkt bij de afdeling klinische- en gezondheidspsychologie van Universiteit Utrecht. Hij onderhoudt onder meer de website nachtmerries.org. Daarop kun je testen of je last hebt van nachtmerries. Heb je weleens vervelende dromen en kun je je deze dromen herinneren? Dan is het raadzaam ook naar de volgende vragen te kijken: Ben je moe bij het opstaan en slaperig overdag? Ben je snel geïrriteerd en heb je concentratieproblemen? Mogelijk zijn je nachtmerries dan echt een probleem. Dan kun je meedoen aan de zelfhulpcursus van Lancee. Hü hoopt hierop te promoveren.

een halfuur. Dromen vinden plaats tijdens de REM-periodes van de slaap. Die duren maximaal drie kwartier. Zolang houd je een nachtmerrie doorgaans niet vol. Dan ben je al wel wakker geschrokken." Zijn er bepaalde stoffen waarvan je nachtmerries krijgt? "Dat is nog niet heel precies onderzocht. Natuurlijk is bekend dat nicotine, koffie en alcohol slecht zijn voor het slapen in het algemeen. Maar daar word je meer een slechte slaper van dan dat je angstdromen krijgt." Weten mensen altijd wat ze dromen? "Bij vaak voorkomende nachtmerries doorgaans wel. Mensen kennen dan het verhaal dat ze dromen ook overdag. Er bestaat wel een variant waarbij mensen angstig wakker worden zonder te weten wat ze droomden. Dat noemen we pavor noctumus ofwel nachtterreur; dit komt in een ander stadium van de slaap voor. Dat is een meer neurofysiologische aandoening dan nachtmerries. Helaas is daar minder tegen te doen." Tegen nachtmerries wel? "Dat denk ik wel. Ontspanningsoefeningen helpen al een beetje. Ik ben bezig met het onderzoek naar het effect van mijn zelfhulpmethode. Daarbij gaat het erom dat je de film in je hoofd verandert van een eng verhaal in een leuk verhaal. Of in ieder geval de angel uitje nachtmerrie haalt. Als je niet meer bang bent voor je eigen droom, is het probleem weg." Reageren'? Mail naar redactie(5)aclvalvas.vu.nl

Klassieke aciitervolging Ik krap in het donker over straat De lantaarnpalen geven een zwak Iteht af. Het waa'rt en miezert lichtjes. Ik stap met mijn voet over een pias. In een steegje rechts van mij zie ik iets beween. Ik blijf staan en kijk m% eens beter. Ik zie een donkere schaduw nch snel tegen een muur drukken. Het is de gestalte van een man. Wat doet hij daar? Nou ja, dat hoef ik ook niet te weten. Zolang hij het maar niet op mij gemunt heefL Snel hx>p ik door. Na enige seconden hoor ik ineens voetstappen - en dat zijn niet de mijne, ik kijk achterom en mijn nekharen staan meteen recht overeind. De man loopt achter mij aani O nee! Dit gaat fout! Ik versnel mijn pas, maar hoor dat de voetstappen nog sneller gaan. Ik kijk om, en schrik opnieuw. De man is ineens veel dichterbij gekomen. An^hh nee! Ik b ^ n te rennen, en ren midden op destraaL De man rent achter mij aan en ik hoor zijn voetstappen naderen. Ik probeer nog harder te rennen, maar dit lukt niet. Integendeel, ik ren steeds moeizamer. Het lijkt wel alsof ik tot aan mijn mkidel door de stroop moet waden. Ik kom zeMs nauwelijks vooruit, het gaat steeds trager. Mijn aciitervolger is nu nog maar op een paar meter afstand. Hij heeft me nu bijna, ik hoor zijn adem al. En dan... schrik ik wakker. Bron: www.nachtnierries.oig

I-

>DE VIJF BESTE HORRORFILMS< PETER BREEDVELD

i) The Exorcist (1973), WiUiam Friedkin - Ik zag The Exorcist voor het eerst op veertienjarige leeftijd, toen ik op het punt stond van mijn geloof te vallen. Het was in zo'n brave, door de gemeente gesubsidieerde jongerenclub, waar je alleen thee, limonade en gevulde koeken kon krijgen. De film ging over 'het meisje Regan dat aan een geheimzinnige ziekte leed', stond in de aankondiging. Dus ik verwachtte een zielig drama. Ik schrok me het apelazarus toen Regan door de duivel bleek te zijn bezeten. En ik wist toen werkelijk niet dat een mens zich te buiten kon gaan aan zoveel grove blasfemie zonder onmiddellijk door de bliksem te worden getroffen. 2) Invasion of the Body Snatchers (1978), Philip

Kaufman - Er zijn nu vijf verfilmingen van Jack Finneys sciencefictionboek The Body Snatchers en ze zijn allemaal goed, maar deze is de beste. Waarom spreekt het verhaal over individuen die vechten tegen de gelijkschakeling van de hele wereldbevolking door een griezelige, buitenaardse macht zo aan? Ik denk dat het antwoord in die vraag ligt besloten. Wie wil er nu niet de baas zijn over zijn eigen gedachten en handelingen? Het idee datje wakker wordt en dat niemand van de mensen in je omgeving nog is wde hij gisteren was, is bijna ondraaglijk griezelig. De verstikkende paranoia in deze verfilming met Donald Sutherland en de onvolprezen Jeff Goldblum is het meest expliciet. 3) Angel Heart (1987), Alan Parker - Twee troeven in deze broeierige, zweterige film: voodoo (voo-

doo is cool!) en Robert de Niro als de duivel. Of liever, Robert de Niro IS de duivel. Heel wat overtuigender dan de driftige schreeuwlelijk die Al Pacino van de duivel maakt in The Devil's Advocate (1997). De Niro is koel, berekenend en charismatisch; precies zoals ik me de duivel altijd heb voorgesteld. 4) Dracula (1992), Francis Ford Coppola - Als filmfijnproever hoor je eigenlijk de klassieker Nosferatu (1922) te prefereren boven aUe latere versies. Maar mijn favoriet is deze romantische bombast uit 1992 die door de critici is afgebrand. Toegegeven, de acterende hersendode Keanu Reeves speelt Jonathan Harker, maar daar staat Gary Oldman tegenover als een magnifieke tragische, melanchoUsche, getergde Dracula.

De echte engerd in deze film is Anthony Hopkins als Van Helsing, die niet wordt geplaagd door gevoelens van loyaliteit, medemenselijkheid, laat staan romantiek. Hij gaat over Hjken om het kwaad te bestrijden. De ideale kerstfilm, eigenlijk. 5) Ei Espinazo del Diablo (2001), GuUlermo del Toro - Net als in Del Toro's recente hit El Laberinto del Fauno speelt deze mooi gefotografeerde, sfeervolle griezelfilm zich af tijdens de Spaanse burgeroorlog. Dan dringt meteen deze vraag zich op: wie is er nou eigenlijk enger? Een in verregaande staat van ontbinding verkerend dood jongetje dat door een weeshuis spookt, of de springlevende mensen die het leven van kinderen tot een onuitsprekehjke hel maken?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen