Ad Valvas 2007-2008 - pagina 219

PAGINA 1 7

Volgens Broers ligt er vaak een traumatische ervaring aan de angst ten grondslag, en niet zelden is de schooltandarts van vroeger de boosdoener. Maar ook seksueel misbruik of mis­ handeHng kuimen de oorzaak zijn. Broers: "De behandeling in een tandartsstoel kan hetzelfde gevoel van machteloosheid en inbreuk op de HchameHjke integriteit oproepen." De plek waar de SBT gevestigd is, op de derde verdieping van het Acta­gebouw in Amsterdam Slotervaart, is wat dat betreft idet echt gunstig. Broers: "We kijken met smart uit naar het moment dat de nieuwbouw bij de VU af is. Angstpatienten zijn ook vaak claustrofobisch, dat is niet ideaal als de liften regelmatig vastzitten." Schutjes vraagt Sander intussen tot in detail door naar zijn angst, die behalve het haakje en de boor, ook de injectiespuit betreft. Sander. "Daar kan ik helemaal panisch van worden." "Kun je wel tegen bloed prikken?" vraagt Schu­ tjes. "Ja, maar dan houd ik mijn arm achter mijn rug." "En als ik nou zorg dat je de spuit niet ziet?" Sander: "Dan ben ik bang dat ik schrik." Onvermoeibaar gaat Schutjes verder: "Voor wat van de spuit ben je bang?" Als je niet weet wat iemand precies angst aan­ jaagt, kun je hem niet goed behandelen, is hier de overtuiging. Vandaar dat de intake niet zel­ den een uur of nog langer duvirt. Het werk van de tandartsen hier is dan ook heel anders dan in een gewone praktijk. Schutjes: "Vandaag raak ik de boor de hele dag niet aan en dat is geen uitzondering."

»'"*

­«r

mi:.

Specialisatie De Stichting Bijzondere Tandheelltunde verzorgt sinds 2001 de driejarige postdoctorale opleiding tot tandarts angstbegeleiding. De opleiding beslaat drie dagen per week, waarvan twee dagen praktijltervaring wordt opgedaan bq de SBT of een andere gespecialiseerde instelling. De derde dag is voor het theoretische gedeelte, waarbij er vooral veel aandacht is voor psychologie. Daarnaast worden er onder andere cursussen communicatie en gesprekstechnielien, psychopathologie en een lachgascnrsus gegeven. Ook doen alle cursisten een onderzoek. Drie keer per jaar zjjn er masterclasses, bijvoorbeeld van tandarts/psycholoog en bijzonder hoogleraar angst­ en gedragsstoornissen Ad de Jongh (Acta) die tevens coördinator van de opleiding is.

Helemaal ongevaarlijk is het werk niet. Sander heeft op zijn inschrijfformuUer aangegeven het hefst onder narcose behandeld te willen worden 'voor mijn eigen veiligheid en die van de tandarts'. AUe behandelkamers zijn voor de zekerheid uitgerust met ramen in de deu­ ren, zodat men elkaar in de gaten kan houden. Broers: "Je moet hier voortdurend alert zijn op hoe een patiënt gaat reageren." Samen met de vaak indringende verhalen over wat mensen hebben meegemaakt, is dat de belangrijkste reden dat de twintig tandartsen op deze afdeling samen nog geen acht fulltime banen vuUen. De hele week hier werken, vinden velen te zwaar en bovendien moeten ze hun vaardigheid vaak elders op peü houden, omdat er hier relatief veel gepraat en weinig behandeld wordt.

Oefenen met Brinta Assistente Maureen van der San maakt wat nieuwe blauwe emulsie aan om nog maar een gebitsmal te vuRen. Dapper zet Petra er voor de achtste keer achter elkaar haar tanden in. Ze is vandaag voor de tweede keer bij Schutjes om te doen wat haar juist zo'n angst aanjaagt: "Ik ben niet bang voor de pijn. Boren doet me niks. De

^

'Voor welk deel van de spuit ben je bang?'

verdoving kan me niet schelen, maar die dingen in mijn mond vind ik doodeng. Ik ben zo bang om erin te stikken. Het voelt alsof iemand mijn

'Ik dacht: dit is de laatste keer, ik ga nooit meef keel dichtknijpt." Petra dicht haar angst toe aan het feit dat ze veel traumatische ervaringen met de medische zorg heeft opgedaan, beginnend met een langdurige ziekenhuisopname toen ze drie jaar was. Na iedere nieuwe mal vraagt Schutjes aan Petra hoe bang ze was, op een schaal van nul tot tien. Het angstniveau blijft onder de vijf vandaag, en daarmee heeft Petra een behoorlijke voor­ uitgang geboekt. Het thuis oefenen met bitjes gevuld met stevige Brinta heeft dus niet alleen

haar kinderen vrolijk gemaakt, maar ook echt geholpen. Deze aanpak van angst heet graduele exposure in vivo en is hier de meest toegepaste behandeling. Er wordt een op de patiënt afgestemd stappen­ plan geformuleerd en als de angst in de ene stap voldoende gedaald is, wordt de volgende stap gezet. Hoelang dat duurt, is afhankelijk van de patiënt. Broers: "Ik was gisteren meer dan een uur bezig om een cliënt een verdoving te geven. Daarna moest hij naar huis zonder dat ik aan boren was toegekomen, omdat de tijd om was. Dat is uitzonderUjk, maar het geeft niet, we heb­ ben toch een hele stap gezet." AUe intakepapieren worden ook gescreend door een van de twee psychologen die aan de afdeling verbonden zijn. Bij mensen zoals Petra en San­ der, bij wie traumatische gebeurtenissen een rol spelen in de angst, wordt vaak naast de behan­ deling bij de tandarts ook een psychologische behandeling ingezet.

Liegen uit wanhoop

tref je de wens aan om onder narcose behandeld te worden. Maar daarmee kom je niet van je angst af Narcose vergroot de angst eerder: je vermijdt waar je bang voor bent en daardoor neemt de angst alleen maar toe. Daarom maken we ook zo min mogelijk gebruik van lachgas: de angst bUjft bestaan en niet iedere gewone tand­ arts heeft de mogelijkheid om het te gebruiken. Ons streven is de angst te bestrijden zodat men weer naar een gewone tandarts kan." Dat niet iedereen daar even blij mee is, blijkt tijdens het werkoverleg die middag. Angsttand­ arts in opleiding Luti Hartong vertelt veront­ waardigd dat ze ontdekt heeft dat een patiënte tegen haar heeft gelogen. Ze zei bij een gewone tandarts te zijn geweest en dat het daar was misgegaan, maar ze bleek er helemaal niet te zijn geweest. "Ik voel me door haar in de maling genomen", zegt Hartong. "Heeft ze dat gedaan om je te kwetsen?" vraagt Broers. "Nee", geeft Hartong toe, "Ze wü gewoon hier blijven." "Ja", besluit Broers, "kun je nagaan hoe wanhopig ze is."

En dan is het na een aantal consulten tijd om terug te gaan naar een 'huistandarts'. Broers: "Op ongeveer de helft van de intakeformulieren

Op verzoek van de patiënten zijn de namen gefingeerd.

>VREEMDE VOGEL<

>BRAND<

"Toen ik negen jaar was, heb ik iets vreemds gezien", vertelt Arsen Vardanian, tweedejaars geneeskunde (23). "Ik woonde toen nog in Arme­ nië op de eerste verdieping van een flatgebouw. Mijn nichtje en ik speel­ den huisje onder de tafel. Opeens zag ik voor het raam een heel grote vogel. Het was een papegaaiachtige vogel, net zo groot als het raam zelf Hij zag er vreemd uit. Het was net alsof de vogel van papier gemaakt was. Die vogel zei toen tegen mij: 'Ik pakje.' Daar schrok ik heel erg van. Mijn nichtje had hem ook gezien. Een tijdlang ben ik er bang van geweest, vooral omdat de vogel me bedreigd had. Ik heb daarna nooit meer zoiets gezien. Het blijft een mysterie wat ik gezien heb." (PB)

"Mijn oma werd een paar jaar terug 's nachts wakker van een onbekende man in haar slaapkamer", vertelt een derdejaars studente beleid, communicatie organisatie (21). "Eerst dacht ze dat het mijn oom was, maar dat was niet zo. De man zag er vreemd Ucht en stralend uit. Mijn oma wilde weten wie er in haar huis was, dus ze volgde hem door het huis, de trap af. Ze was niet bang; ze had heel sterk het gevoel dat het goed was. Toen ze de deur naar de gang opendeed, bleek haar huis in brand te staan. De onbe­ kende man was plotseUng weg. De buren klopten op haar raam om haar voor de brand te waarschuwen. Ze zagen haar in de hal staan en brachten haar naar buiten. Mijn oma is ervan overtuigd dat een engel haar leven gered heeft. De gang en de keuken van haar huis zijn uitgebrand. Iemand had een rotje door de brievenbus gegooid." (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen