Ad Valvas 2007-2008 - pagina 215

PAGINA 1 3

dieren en voorouders die de vorm van een dier hebben aangenomen." In de verhalen over weerwolven uit onze cultuur zit trouwens ook iets van die verwantschap: weerwolven zijn een groot deel van de maand gewoon mens ('weer' komt van het Germaanse 'wair' dat mens of man betekent; een weerwolf is dus een menswolf) en worden wolf als het voUe maan is. Geen volk ter wereld stamt af van de muizen. Mensen zien zichzelf graag als afstammelingen of verwanten van grote en gevaarlijke dieren. Dat is volgens Bakels logisch: "Het geeft je psychologisch voordeel om een sterk en machtig dier als voorouder te hebben. Dat geeft kracht." De relatie met deze grote, gevaarUjke beesten is dan ook anders dan met kleinere, gevaarUjke dieren, zoals schorpioenen en spinnen. De kleine dieren spreken minder tot de verbeelding en komen daarom minder voor in verhalen. Ze worden vaak gewoon eng of vies gevonden, zonder dat er sprake is van ontzag, laat staan van een gevoel van verwantschap.

Dxiivel Waar de meeste culturen hun 'menseneters met ontzag tegemoet treden', veranderde het christendom de wolfin een vijand. Een oud spreekwoord luidt 'de hond is door God geschapen, de wolf door de duivel'. "De dui-

Ceasar met z'n drie zussen (Artis)

vel werd vaak zelfs afgebeeld als wolf", vertelt Bakels. Dat is de belangrijkste reden waarom de Europese wolven zo vreselijk werden opgejaagd de afgelopen eeuwen. In Nederland werd de laatste wolf in 1897 gesignaleerd. Nu de wolf geen reële bedreiging meer voor ons vormt, hoeven we hem niet meer te demoniseren: De kinderboeken over Dolße Weerwolße van Paul van Loon zijn een voorbeeld. DoljQe is niet eng. Hij is hooguit een beetje anders. Bakels bekijkt de actiegroepen die wilde dieren weer willen uitzetten, in hetzelfde licht. "Alleen als je niet uit ervaring weet hoe gevaarlijk een wolfis, verzin je het om die uit te zetten op de Veluwe. Een idioot plan. Nederland is veel te druk voor wolven." Ze heeft meer begrip voor de bergboeren in de Pyreneeën die zich tegen

het uitzetten van beren en wolven keren: "De verhalen van milieugroepen dat die beesten niet gevaarlijk zijn, zijn gewoon niet waar." Is de rol van de grote, boze wolf in onze verstedelijkte samenleving inmiddels overgenomen door iets anders? Bakels: "De technologie heeft bij ons de plaats van die vnlde dieren overgenomen. Denk maar aan films als The Matrix en The Net en termen als de asfaltjungle. Veel horrorfilms gaan over technologie die een eigen leven gaat leiden. Interessant genoeg is de rol van de natuur daarin bijna omgedraaid: het is juist de vluchtplaats geworden, voor als de techniek je te veel wordt." Reageren? Mail naar: redactie@advalvas.vu.nl

Jet Battels is al haar hele leven gefascineerd door 'het ontembare in de natuur'. Na een carrière als wetenschapper is ze nu tentoonstellingsmaker en auteur van informatieve kinderboeken. Ze promoveerde in 2000 aan de Unwersiteit Leiden op het proefschrift Het veiiiond met de tijger, visies op mensenetende dieren in Kenrinci, Sumatra. Daarna schreef ze het kinderboek Menseneters, koninklijke tjjgers en heilige haaien (2005), een belangrijke informatiebron voor dit artikei. De menseneters die Bakels daarin bespreekt, zijn de «voif, de krokodil, de leeuw, de tijger, de beer, de luipaard en de haai. In aansluiting op het boek stelde Bakels voor het Museon m Den Haag de tentoonsteliing samen Menseneters. Ben jjj bang voor de boze wolf? (2006).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen