Ad Valvas 2007-2008 - pagina 361

W E T E N S

C H A

P

PAGINA 9

> Weetjes

Impopulaire hervormingen Regeringen Idezen alleen voor impopulaire hervormingen van de welvaartsstaat in een verslechterende sociaal­economische situ­ atie en als de poUtieke positie van de rege­ ringspartijen verslechtert. Ook een rechtse regering neemt meer electorale risico's. Dat blijkt uit het onderzoek waarop Barbara Vis 13 maart bij Sociale Wetenschappen promo­ veert. Ze deed een vergelijkend onderzoek naar de hervormingsactiviteiten van Britse, Deense, Duitse en Nederlandse regeringen tussen 1979 en 2005. (FB)

Uitgedoofd helium

men maakten. Ze vroegen Zinke, die geldt als een van de experts op het gebied van koraalon­ derzoek. "Ik moest gewoon doen wat ik altijd doe onder water, maar sommige stukjes moes­ ten wel vaak opnieuw. Dat was best moeüijk." De BBC was specifiek geïnteresseerd in een grote storm uit 1870, die ze in een scheepsjournaal uit die tijd hadden gevonden. In die storm zouden verschillende schepen in de Indische Oceaan zijn vergaan. Zinkes boring ging terug tot aan die tijd en het bleek datje de storm terug kon zien in het koraal als een band die oplicht onder een UV­lamp. Zinke "Het was een toevalstreffer, maar de datering klopte precies."

Temperatuurarchief De temperatuur leidt Zinke af uit zijn koraal­ monsters door te Idjken naar de hoeveelheid Strontium die het koraal heeft opgenomen. Zinke. "Als het zeewater warmer is, neemt het koraal minder strontium op." Zinke kan uit de verhouding tussen calcium ­ waaruit koraal grotendeels bestaat ­ en strontium de tempera­ tuur tot op een halve graad nauwkeurig bepalen. Als het koraal eenmaal is ontstaan, verandert de verhouding tussen strontium en calcium niet meer. Daarom zegt de verhouding iets over de temperatuur van het zeewater en, daarvan afge­ leid, de buitenlucht toen het koraal aangroeide. Daarmee zijn koralen dus een mooi tempera­ tuurarchief. Voor de hoeveelheid regen geldt iets vergelijk­ baars. Regenwater beïnvloedt onder meer het zoutgehalte van het water en de verhouding tussen de zuurstofisotopen '*0 en ''O. De harde, tropische regens uit stapelwolken bevatten minder "O. Zinke "Als het koraal relatief veel '^O bevat, is dat een teken dat het veel heeft

geregend in de tijd dat het koraal ontstond." Omdat regenwater ook minder zouten bevat dan zeewater, wordt het zeewater en dus het koraal ook minder zout als het veel regent. Maar de verhouding is niet één op één "Er zijn ook andere factoren die de verhouding tussen de zuurstofisotopen en het zoutgehalte van de zee kunnen beïnvloeden, zeestromen bijvoor­ beeld. Het zijn in dat opzicht minder nauwkeu­ rige indicatoren dan de strontium/calciumver­ houding". En hoe zit dat nu met die jaarringen­' Zinke "Die ontstaan doordatje een koud en een warm seizoen hebt. In het warme seizoen groeit het koraal harder dan in het koude seizoen Daar­ door ontstaan verschillen in dichtheid van het skelet, die je ziet als jaarringen. Als de water­ temperatuur door het jaar heen bijna niet ver­ andert, zoals op sommige plaatsen in Indonesië, krijg je nauwelijks jaarringen."

Natuurkundige Tom Jeltes heeft twee heli­ umisotopen afgekoeld tot bijna het absolute nulpunt en voor het eerst een uitdoofeffect zichtbaar gemaakt in het isotoop helium­3. Hij promoveerde n maart op zijn onderzoek. De atomen werden met laserstralen gevan­ gen in een magneetveld en afgekoeld tot een fractie van een graad boven het absolute nulpunt (273 graden onder nul). Zoals verwacht bleek het isotoop heHum­4 bij een miljoenste graad boven het absolute nulpunt in staat om samen te smelten tot een soort 'superatoom'. Dit zogeheten Bose­ Einstein condensaat bestaat uit meer dan een miljoen atomen, maar gedraagt zich in veel opzichten alsof het uit slechts één atoom bestaat. Het andere isotoop, helium­ 3, gedroeg zich heel anders. De onderzoekers konden met een speciale detector aantonen dat de atomen elkaar kunnen 'uitdoven' als ze te dicht bij elkaar in de buurt komen. Dat effect was nog niet eerder op deze manier zichtbaar gemaakt. [PB)

$

Bloeddruk in longen

­:^:>\\'V.;f.­,^;v

A

,' , i i \

; ;Vg 3

Op zijn kop Allerlei klimatologische fenomenen kan Zinke terugvinden in zijn koralen de kleine ijstijd tus­ sen 1675 en 1710 bijvoorbeeld, en de grootscha­ lige erosie die in de tweede helft van de negen­ tiende eeuw in Austrahe plaatsvond, omdat de boeren te veel vee hadden. Maar ook El Nifio is terug te zien in het koraal, en de opwarming van de laatste eeuw. Zinke "De Indische Oceaan is de afgelopen honderd jaar een hele graad opge­ warmd." Misschien kan het koraalonderzoek in de toekomst een rol spelen in het verklaren van complexe klimaatsystemen die op de oceaan ontstaan, zoals de moesson de warme, vochtige luchtstroom die in India tussen juni en oktober de regentijd veroorzaakt. Nu al zet het gangbare

Wie is Jens Zinke? Jens Zinke (38) is ondenoelter bij de aMelingen Petrologie en Paleo­ Idiniatologie en geomorfotogie van de faculteit Aard­ en Levensweten­ scliappen. Hij is opgeleid als paleontoloog aan de Vrije Universiteit Berlijn en promoveerde op een ondeizoek naar zeespiegelveranderingen in de tropen aan de universiteit van Kiel. In 2003 kwam hij naar de VU, waar hij de enige is die paleoklimatologisch onderzoek doet naar kora­ len. Zinke begeleidt een aio, die in dienst is van het Nioz (Nederlands instituut voor onderzoek der zee) en daarnaast werkt hij veel samen met lokale wetenschappers uit Afrika en Azië. Hij geldt als dé expert op het gebied van klimaatonderzoek aan koralen in de Indische Oceaan.

theorieën op zijn kop. Uit het onderzoek blijkt namehjk dat de koppeling tussen de tempera­ tuur van de Indische oceaan en regenval in India, die Idimatologen tot nu toe vermoedden, niet helemaal opgaat als je verder terugkijkt in de tijd. Zinke ziet zichzelf voorlopig nog niet vertrek­ ken uit het gebied rondom de Indische Oceaan. "De Indische Oceaan bepaalt het kUmaat van India en deels ook dat van China. Tweederde van de wereldbevolking woont in dat gebied. Het is erg belangrijk om inzicht te krijgen in de klima­ tologische processen die zich daar afspelen." Reageren'' Mail naar redactie@ advalvas vu nl

Patienten met een hoge bloeddruk in de longen overlijden doordat de rechterhart­ kamer niet in staat is tegen de hoge druk in te pompen. Dat komt doordat de rech­ terhartkamer tussen het pompen door een langere rustpauze nodig heeft. Dat blijkt uit onderzoek waarop Christiaan Tji­Joong Gan 27 maart promoveert bij geneeskimde. Voorheen werd er weinig onderzoek gedaan naar de gevolgen van een hoge bloeddruk in de longen op de hartfunctie. Terwijl jmst de hartfunctie de kans op overleven bepaalt. Medicijnen kunnen de rustfase verkorten en de actieve pompfunctie van de rechterkamer verbeteren Tji­Joong Gan hoorde bij de eer­ ste groep promovendi die een Mozaiekbeurs kregen en promoveert als eerste. De Moza­ iekbeurs moet de wetenschappelijke carrière van afgestudeerden uit minderheidsgroepen stimuleren. [FB)

Deelbelangen In aUe Amsterdamse deelraden zitten poU­ tici die betrokken zijn bij door de deehaad gesubsidieerde organisaties, blijkt uit onderzoek van bestuurskundige Hans van den Heuvel. Hij hield een enquête onder alle 322 deehaadsleden, van v^de bijna de helft reageerde Van hen hebben 26 meege­ stemd over een subsidievoorstel waarbij ze zelf betrokken waren. Dit is in strijd met de wet. 28 Respondenten zeiden wel bij de beraadslagingen aanwezig te zijn geweest, maar niet te hebben meegestemd. Van den Heuvel noemt dit aUes onwensehjk. De eme­ ritus­hoogleraar hield het onderzoek nadat was gebleken dat in stadsdeel Zuidoost zeven raadsleden zich schuldig maakten aan belangenverstrengeHng Van den Heu­ vel benadrukt dat zeventig procent van de onderzochte raadsleden geen blaam treft. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijd­ schrift Openbaar hestuur. (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen