Ad Valvas 2007-2008 - pagina 41

W E T E N S C H A P

iP VALVAS 13 SEPTEMBER 2007

Minder muizen in het iab

PAGINA 7

>Weetjes

Dure huizen De extreme stijging van de huizenprijs in Nederland is vrijwel uitsluitend door de overheid veroorzaakt. Dat stellen de VU-economen Wouter Vermeulen en Jan Rouwendal, die de Nederlandse woningmarkt tussen 1970 en 2005 onderzochten voor het Centraal Planbureau. In die periode steeg de vraag naar huizen sterk, maar het aanbod bleef ver achter door overheidsregels. De overheid stelde maar weinig bouwgrond beschikbaar en beperkte de hoogte van de hturen, waardoor het bouwen van woningen minder interessant werd voor investeerders. De onderzoekers vergehjken de Nederlandse woningmarkt met die in de Verenigde Staten, waar stijging van de vraag naar woningen wel tot meer bouw heeft geleid. De huizenprijzen zijn in de Verenigde Staten veel minder gestegen dan in Nederland. (WV)

Dikke ouderen

Charlotte Teunissen (links) en Elly Vereyken prakken muizenhersenen en stoppen ze in een oplossing

Minder proefciieren gebruiken, IS een van de (doelen van neurowetenschappers Ciiarlotte Teunissen en Eliy Vereyken. Ze doen onderzoek naar multiple sclerose op een manier die minder muizen kost. Daarvoor kregen ze onlangs 126.000 euro uit het NWO-programma Alternatieven voor Dierproeven. TEKST: WELMOED VISSER FOTO- CHRISTIMN KROUWELS

"Niemand vindt het leuk om met proefdieren te werken", zegt neurowetenschapper Charlotte Teunissen, van de afdeUng moleculaire celbiologie van het VUmc. "Wetenschappers zijn zich zeer bewust van de gevolgen voor de dieren, maar soms kun je er niet omheen." Ook het onderzoek van Teunissen en haar promovendus EEy Vereyken, wier onderzoek wordt betaald door de stichting MS-Research, is niet helemaal proefdiervTij. Maar er zijn wel veel minder muizen voor nodig dan voor het meeste vergelijkbare onderzoek. Teumssen en Vereyken hebben namelijk een manier gevonden om het ziekteproces van multiple sclerose, de zogeheten demyelinisatie (zie kader), in een reageerbuis na te bootsen. Ze maken boUetjes van hersencellen en zetten daarin kunstmatig de beschadiging van het myeline in gang, zoals dat ook gebeurt bij de ziekte MS.

Embryo's op ijs Maar de eerste stap is het maken van deze hersenbolletjes. Daarvoor hebben Teunissen en Vereyken wel echte muizen nodig. Ze halen de benodigde hersencellen namelijk uit muizenembryo's. "Dat is niet het leukste deel van mijn werk", geeft Vereyken toe. Zij bestelt muizen die precies veertien dagen zwanger zijn. "Ik moet mijn embryo's er tussen de dertiende en de Zestiende dag uit halen Dan zijn hun hersencellen het best." Als Vereyken de embryo's van eén centimeter uit moeder heeft gehaald, zet ze die op ijs. Binnen een iwir moeten de hersenen

eruit. Vereyken prakt de hersenen en stopt ze in een oplossing die de cellen van elkaar losmaakt. Die oplossing met losse hersencellen moet vier weken schudden in een erlenmeyer. De potjes staan in een kast van 37 graden Celsius die ze heen en weer schudt. Eens in de drie dagen doet Vereyken er voedingsstoffen bij. In die vier weken gaan de losse hersencellen boUetjes vormen. In veel opzichten gedragen deze bolletjes zich hetzelfde als hersenweefsel. Het grote voordeel van deze manier van hersenweefsel kweken, is datje uit een muizenembryo een paar honderd bolletjes kunt halen, die je voor onderzoek kan gebruiken. De techniek om bolletjes van hersencellen te kweken is niet nieuw, maar wordt volgens Vereyken en Teunissen nog te weinig toegepast in het huidige onderzoek. Wel nieuw is de manier waarop zij de hersencellen vervolgens beschadigen op een manier die vergelijkbaar is met

Wat is MS?

de beschadigingen die de ziekte MS aanricht. Daarvoor stellen ze de hersenbolletjes bloot aan de stof LPC (lysophosphatidylcholine). Na deze behandeUng vertonen de cellen myeline-beschadigingen die vergeUjkbaar zijn met de aantastingen die de ziekte MS aanricht. Deze met LPC beschadigde hersenbolletjes vriest Vereyken in of ze pakt ze in paraffine in. Daarvan snijdt ze dunne plakjes voor onder de microscoop. Onder de microscoop is te zien dat de myelinelaag, die

Het holletjesmodel is op meer kersenziekten toepasbaar dan alleen MS

In Nederland lijden ongeveer 17.000 mensen aan de zenuwaandoening multiple sclerose (MS). Tweederde van hen is vrouw. De ziekte komt het meest voor in landen die verder van de evenaar li^en. Meestal openbaart MS zich voor het dertigste levensjaar.

egaal om een zenuwuiteinde hoort te zitten, dunne plekken vertoont. Om nog meer details te kunnen zien, kleurt Vereyken haar preparaten met een stof die het myeline bruin doet oplichten.

De precieze oorzaak van de ziekte is nog niet bekend, maar vermoedelyk heeft het te maken met een virusinfectie uit het verleden, waarop het lichaam op een nog onbekende manier abnormaal reageert. Waarschijnlijk speelt erfelijke aanleg hierbij ook een rol.

Teunissen hoopt dat haar techniek om MS na te bootsen ook de ontwikkeling van een medicijn dichterbij kan brengen. "Af en toe zien we dat de myeline zich spontaan herstelt in de preparaten die we hebben beschadigd. Het is interessant om na te gaan wat daar gebeurt", vertelt ze. "Misschien Hgt daar wel de sleutel voor een geneesmiddel." Het bolletjesmodel is volgens Teunissen op veel meer hersenziekten toepasbaar dan alleen op MS. Ook het onderzoek naar Alzheimer of de ziekte van Parkinson kan zijn voordeel doen met het model. "We willen een expertisecentrum opzetten, waar andere wetenschappers kunnen leren hoe ze van die hersenbolletjes maken. Het grote voordeel is datje dan ook bij dat onderzoek weer minder proefdieren hoeft te gebruiken."

Bij MS raakt de communicatie tussen zenuwcellen verstoord doordat de beschermlaag rondom de zenuwvezels beschadigd raakt. Deze vettige witte stof, de zogeheten myeline, helpt in gezonde mensen en dieren bij het geleiden van elektrische signalen tussen de zenuwcellen. Bij MS-patiënten verdwijnt de myeline langzamerhand. Patiënten raken verlamd als de zenuwcellen zo ver beschadigd zijn dat ze helemaal geen signalen meer kunnen overbrengen. Op dit moment zjjn er alleen medicijnen die de ziektesymptomen kunnen onderdrukken en uitstellen. Een geneesmWe! ymr B$ b s ^ a l inogS niet.

Spontaan herstel

Reageren'' Mail naar. redactie@aclvalvas.vu.nl

Dikke ouderen worstelen met hun eigen overgewicht. Tweederde van de te zware ouderen let op hun gewicht en probeert niet aan te komen of zelfs af te vallen. Dit geldt ook voor de 75-plussers. Dat stelt Marjolein Visser in haar oratie 'Gezond ouder worden' op donderdag 13 september Ouderen worden steeds dikker en bij ruim veertien procent is zelfs sprake van ernstig overgewicht. Uit onderzoek van de Longitudinal Aging Study Amsterdam van VU/VUmc blijkt dat de jonge ouderen (55 tot 65 jaar) van nu vaker obesitas hebben vergeleken met tien jaar geleden. Bij mannen is dat percentage zelfs verdubbeld. Visser pleit in haar oratie voor vroege signalering en tijdige behandehng om op latere leeftijd erger te voorkomen. (FB)

Beveiligers Beveiligingsbedrijven nemen soms de verkeerde mensen aan, wat tot excessen leidt. Dat zegt sociaal wetenschapper Ronald van Steden, schrijver van een proefschrift over de opkomst van de partictJiere beveihgingsbranche, in de AD/Haagsche Courant van 6 september. Van Steden zet vraagtekens bij de wetteUjke screening en de eenjarige opleiding van beveüigers. 'Die hebben vaak niet de sociale en psychische bagage van politiemensen.' Twee weken geleden overleed een achttienjarige festivalbezoeker in Den Haag aan de gevolgen van een worstehng met drie beveiHgers, die hem uit de vip-tent wilden zetten. De vraag naar beveiligers is groot en de concurrentie tussen beveUigingsbedrijven moordend. Winstmarges zijn laag omdat klanten niet bereid zijn een goede pnjs voor beveiligers te betalen. Dat gaat volgens Van Steden ten koste van de kwaUteit. (PB)

Hoge bloeddruk Extra vochttoediening aan zwangere vrouwen met een extreem hoge bloeddruk heeft geen zin Dat blijkt uit het onderzoek waarop AnneHes Rep (VUmc) en Wessel Ganzevoort (AMC) vrijdag 7 september promoveerden Ernstige hoge bloeddruk vroeg in de zwangerschap leidt vaak tot vroeggeboorte. Tot voor kort was vochttoediening een behandelingsmethode hiertegen. Het onderzoek van Rep en Ganzevoort heeft echter aangetoond dat dit vocht geen effect heeft op het verloop van het ziektebeeld, de ontwikkeling van het kind en het herstel van de moeder. Vochttoediening leidde niet tot een langere zwangerschap. Daarbij bleken de te vroeg geboren kinderen uit beide groepen net zo vaak en net zo ernstig ziek te worden. De Nederlandse Vereniging voor Obstetric en Gynaecologie heeft daarom haar richtlijn aangepast. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen