Ad Valvas 2007-2008 - pagina 243

AP VALVAS 17 JANUARI 2008

E S S A Y / N I E U W S

PAGINA 5

Visies op lichaamscultuur

Het maakbare lichaam 'Indien gij vleselijk leeft, zult gij sterven.' De moeizame relatie tussen christendom en lichamelijkheid. PETER BREEDVELD De stad Ravenna in de Italiaanse provincie Emilia-Romagna wordt door de meeste toeristen genegeerd. Ten onrechte, want Ravenna bulkt van de vroegchristelijke monumenten, onder andere het waanziimig mooie graf van de Romeinse keizerin Galla Placidia. Niet ver daar vandaan staat het Baptisterium van de Arianen, waar een mozaïek is te zien dat de doop van Jezus door Johannes de Doper voorstelt. Jezus staat frontaal naakt afgebeeld, zijn geslacht vrijelijk zwevend in het water van de Jordaan. Jezus is dikwijls naakt in vroegchristehjke afbeeldingen, die ook meestal de doop als onderwerp hebben. Die onbevangen Jezus, die in zijn blootje in het water wordt herboren, staat in schril contrast met de gekruisigde Christus die sinds de Middeleeuwen centraal staat in het christendom. Kronkelend van de pijn hangt hij aan het kruis, op het pimt zijn laatste adem uit te blazen. In die visie is hij pas herboren als zijn lichaam is kapot geranseld, wanneer zijn ziel eindehjk is verlost van die bloederige massa, zoals ook Mei Gibsons relipomofilm The Passion of the Chnst treffend laat zien.

Oppervlakkige kretologie Heeft filosoof Covert Buijs, coordinator van de VU-master christian studies of science and society, gehjk als hij stelt dat de vermeende christehjke afkeer van het hchaam een kwestie is van 'oppervlakkige kretologie'? In het voorwoord van het zeer lezenswaardige boekje Lijf- leven in een lichaamscultuur, schrijft Buijs dat het hchaam in de christelijke traditie juist eerbiedig wordt gevierd. De apostel Paulus schrijft immers dat het lichaam een tempel is van de HeUige Geest, merkt Buijs op. Dat is waar, maar Paulus schrijft ook 'Wij geven er de voorkeur aan uit het hchaam te verhuizen en bij den Heer te gaan wonen' (2 Korintiers 5-8) en 'indien gij vleselijk leeft, zult gij sterven, indien gij door den geest de werken des lichaams doodt, zult gij leven' (Romeinen 8 13) en 'de hchameüjke oefening is tot weinig nut, maar de godzaligheid is tot alle dingen nut' (1 Timoteus 4 8). Dat werpt een ietwat ander hcht op die tempel van de Heilige Geest. Het lichaam behoort God toe en u dient het zo min mogeUjk te bezoedelen met aardse zaken. De fatsoensrakker Paulus leefde zelf celibatair, maar liet zich daardoor niet weerhouden zijn medemens voor te schrijven hoe die zijn seksleven moest inrichten (alléén binnen het huwehjk tussen een man en een vrouw). De al even invloedrijke kerkvader Augustinus onthield zich ook van seks, uit vrees zijn directe lijntje met God te verstoren. Dat de christelijke traditie het lichaam veronachtzaamt, is dus helemaal geen oppervlakkige kretologie. Het staat gewoon in de bijbel. Niet dat er bijbelteksten nodig zijn om die conclusie te trekken. Dat massa's christenen, in navolging van Paulus en Augustinus (en dus niet van Jezus') een moeizame relatie met hun eigen hchaam hebben en dat ze met hun seksualiteit al helemaal geen raad weten, weet iedereen die zijn ogen niet in zijn zak heeft zitten. Zo trekt de EO veel aandacht met een tv-programma waarin christenen zich veertig dagen lang van seks onthouden, een soort van verzet tegen de seksuahsering van de samenleving. Het is blijkbaar alles of niets voor EO-christenen. Óf seksualise-

Jezus staat in zijn blote pielemuis in de rivier de Jordaan, alwaar hij wordt gedoopt door Johannes de Doper, terwijl een heidense god toekijkt. Mozaïek in de koepel van het Baptisterium der Arianen in Ravenna (zesde eeuw)

ring, óf geheelonthouding. De gulden middenweg, een gezonde viering van de eigen seksualiteit, is kenneHjk geen optie.

Naakte animisten Interessant is in dit verband ook het proefschrift waarop antropoloog Janet van der Does de WUlebois een paar jaar geleden promoveerde aan de VU. Bodyworks Dress Demeanour and Worldview in the South ofSenegal is het verslag van het onderzoek dat zij deed naar Uchaamscultuur in een animistisch, een islamitisch en een christehjk dorp in Senegal, slechts enkele kilometers van elkaar verwijderd. Haar bevindingen zijn zeer interessant de naakte animisten zien him hchaam als een deel van hun omgeving. Kleren zouden het contact daarmee verbreken De wijde, losse kleding van de bewoners van het moshmdorp is bedoeld om hun hchaam vrij te houden van stof en vuü, want het moet rein ?ijn om in contact met God te komen. De christenen tenslotte hullen hun hchaam in nauwsluitende kleding, die het hchaam als het ware afsnoert van het hoofd, waar het allemaal om draait. Het christendom is immers een rehgie van het denken, terwijl in de islam de nadruk sterk hgt op hchamehjke handelingen. Kijk maar eens naar de verschillende manier waarop moslims en christenen bidden.

Rake analyses Terug naar Lijf- leven in een lichaamscultuur, waarin behalve Buijs, tevens hoofdredacteur, twaalf andere christelijke wetenschappers (onder wie vier VU-mensen - Buijs, theoloog Ruard Ganzevoort, sportfilosoof Ivo van HUvoorde en bewegingswetenschapper Ruben van der Scheer) schrijven over de christelijke visie op de huidige lichaamscultuur. Dat wil zeggen de heersende obsessie met het 'maakbare hchaam' dat wordt gemarteld in het fitnesscentrum en op de operatietafel van de plastische chirurg om zoveel mogelijk te voldoen aan het ideaal strak, slank, gespierd, regelmatig. Flaporen gecorrigeerd, mtstekende schaamhppen weggesneden. Documentairemaakster Sunny Bergman zwengelde vorig jaar de discussie erover aan met haar film Beperkt houdbaar. Het zijn verdraaid interessante essays, met soms zeer knappe analyses. Theoloog Marco Derks houdt bijvoorbeeld de film Fight

Club tegen het licht, waarin de hoofdpersonen volgens hem naar extreme ervaringen hunkeren omdat ze in de moderne samenleving verstoken bhjven van een essentieel onderdeel van het leven pijn. Sportfilosoof Ivo van HUvoorde beschrijft de 'maakbaarheid van het lichaam', een verschijnsel van aUe tijden, maar door de vermaakindustrie, de media en de commercie totaal uit de hand gelopen. Theoloog Ruard Ganzevoort wijdt een essay aan het 'geschonden lichaam' van Christus, dat het voor de mens mogelijk maakt zich met hem te vereenzelvigen Bewegingswetenschapper Ruben van der Scheer beschrijft de heüzame werking van hchamehjke oefening voor mensen met psychische problemen. So far so good, maar dan de conclusies die sommige schrijvers trekken...' AUes komt goed als we 'het hchaam van Christus her-

Een gezonde viering van de eigen seksualiteit is kennelijk geen optie kennen in dat van de ander', besluit Derks zijn filmbespreking. Psychiater Gerrit Glas zoekt het in de 'relatie tpt God'. 'Het ware lichaam is het hchaam van Christus', meent theoloog Wolter Huitinga. Het zijn onthutsende dooddoeners aan het eind van vaak rake analyses. Govert Buijs e a Lijf- Leven in een lichaamscultuur, een uitgave van het ICS, forum voor geloof, wetenschap en samenleving, december 2007, prijs 12,50 euro, wviw.icsnet nl Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu nl

Inspraakavond renovatie Uilenstede Wat gaat er allemaal veranderen op Uilenstede? En wat vinden de bewoners ervan? ROOS VAN RIJSWIJK "Maar mijn ervaring is juist dat niet-studenten bewust niet gezeUig zijn. Bij mij op de eenheid woont er eentje die het zo voor de rest verpest." Woensdagavond 9 januari een informatie- en -participatiebijeenkomst over de vernieuwingen op Uilenstede. RaadsUd Nachshon Rodrigues Pereira heeft zojuist de steUing 'Uilenstede heeft baat bij een heterogene bewonersgroep' gedeponeerd. De opmerking van de studente leidt tot gelach en grappen; debatleider Rob Doeve, in het gewone leven directeur van het Taaicentrum VU, zal vanaf dit punt spreken over 'studenten' en 'gewone mensen'.

Na meer dan een uixr droge informatie zit de sfeer en nu goed in. Eerder op de avond, om acht uur, verzamelt een groep sprekers zich in de afgeschermde ruimte van Café Uilenstede. "We hopen op ongeveer 25 belangsteUenden, gebruikelijk op een avond als deze", zegt Pereira. Wanneer Sandra van Mierlo, projectleider renovatie Uilenstede, haar Powerpointpresentatie start, zitten er, naast alle sprekers, organisatoren en raadsleden ongeveer vijf studenten in het zaaltje. Vijf oprecht geïnteresseerde studenten ze stellen veel vragen. Want als het de bedoeling is dat er in de toekomst alleen nog maar studenten op Uilenstede wonen, waar gaan al die andere mensen dan heen' Dat is nog niet duidehjk, maar dat er een plek voor ze komt in Amstelveen staat vast. En kan Uilenstede ook uitgebreid worden? Nee, tenzij de regels met betrekking tot Schiphol versoepeld worden. Ook op het verhaal van Jan Ben-

schop, directeur van huisvester Duwo, komen reacties. Vooral het feit dat Duwo en gemeente Amstelveen het niet eens blijken te zijn over het aantal parkeerplaatsen bij Uilenstede zorgt voor verwarring. "Gelukkig is er nog tijd om dat meningsverschil op te lossen", aldus Benschop. Wanneer om ongeveer negen uur iedere spreker

'Bij mij op de eenheid woont er eentje die liet voor de rest verpest' zijn zegje gedaan heeft, deelt Doeve mee dat er gedebatteerd kan worden met de betrokken partijen. Op dat moment komt er een groep van ongeveer vijftien man binnen- het is de bewonersvereniging van Uüenstede. Er wordt inderdaad wat gedebatteerd, vooral over het

feit dat het onduidelijk is wat de plannen zijn met het deel van Uilenstede dat niet gesloopt en herbouwd wordt ("dat is onlangs al opgeknapt") en ook de parkeerplaatsen passeren nog even de revue. Dan wordt de avond door een inmiddels ietwat meHge Doeve afgesloten met de woorden "Drink een drankje met de bobo naar keuze." Uilenstede (Oost) wordt ingrijpend gerenoveerd 724 woningen zullen gesloopt en herbouwd worden Het uiterlijk van het gebied zal opener worden, onder andere doordat het guesthouse gesloopt wordt en komen twee nieuwe woontorens. Door samenvoeging van kleine woningen zullen er 266 grote woningen beschikbaar komen Er komt ruimte voor detailhandel, onderwijs, kantoor en eventueel horeca Het is de bedoeling dat in juni 2009 gestart wordt met het project Wil je weten wat dit voor JOU betekent, of heb je aanmerkingen' Zie. www amstelveen nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen