Ad Valvas 2007-2008 - pagina 295

W E T E N S C H A P

AD VALVAS 7 FEBRUARI 2 0 0 8

PAGINA 7

Portret van Ben Vermeulen

Hartstochtelijke pragmaticus De populairste docent van de rechtenfaculteit Ben Vermeulen wordt lid van de Raad van State. Wie is Vermeulen? 'Ben doet graag alsof hij altijd rationeel en beheerst is.'

Dwangneurose Mensen met een dwangneurose, zoals smetvrees, zouden er baat bij kunnen hebben dat hun hersenen tij delijk in de war worden gebracht met een sterke magnetische spoel. Psychiater Odüe van den Heuvel van het VUmc begon onlangs een onderzoek met veertig patiënten. Bij gezonde mensen reguleert het denkvermogen in het dorsale hersengebied de emoties die in het centrale hersengebied worden verwerkt. Bij patiënten met een dwangneurose is het dorsale gebied veel minder actief. Van den Heuvel wü kijken of het effect heeft om dit gebied te activeren met een magneet voordat mensen in een stresssituatie worden gebracht (bijvoorbeeld bij smetvrees met een plaatje van een vieze wc-brü). Het geactiveerde dorsale hersengebied zou moeten voorkomen dat hun emoties op hol slaan, zoals dat ook bij gezonde mensen gebeurt. (WVj

TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: WIN CASTERMANS

Als rechtenstudent bezocht het kersverse Raad van State-lid Ben Vermeulen eens een s)anposium over de zeventiende-eeuwde rechtsgeleerde Hugo de Groot. Het symposium was georganiseerd door VU-rechtsfilosoof Hendrik van Eikema Hommes (1930-1984) en zijn studentassistent Paul Cliteur. Hommes hield zijn toehoorders voor dat De Groot als eerste de kentheorie van de Franse filosoof René Descartes toepaste in de rechtswetenschap. Maar daar had de jonge Vermeulen wel een paar vragen over. Want was het niet zo dat Descartes zijn kentheorie ontvouwde in Discours de la methode, verschenen in 1637, terwijl De Groot al in 1625 een kentheoretisch-rechtswetenschappelijke verhandeling schreef? Dus chronologisch gezien lag het niet voor de hand dat het De Groot zou zijn die door Descartes was beïnvloed. Over die terechtwijzing van een gerenommeerde wetenschapper door eenjongerejaars rechtenstudentje is na afloop van het symposium nog lang doorgepraat, herinnert Cliteur zich.

Kinderrechten Goede hulpverlening is vaak een betere remedie tegen recidive bij jeugdige criminelen dan op jongere leeftijd straffen, concludeert Don Cipriani in zijn dissertatie Children's Rights And The Minimum Age of Criminal Responsibility, waarop hij woensdag 27 februari promoveert. Om de rechten van het kind en preventie van criminaHteit met elkaar in evenwicht te brengen, is de leeftijd niet het belangrijkste criterium. Het gaat vooral om de behandeling van het kind. Toch is er in veel landen een sterke roep om op jongere leeftijd straf op te kunnen leggen. Bijna alle landen ter wereld hanteren een minimumleeftijd waarop kinderen strafrechterlijk verantwoordelijk zijn voor hun daden. Wat daarbij een optimde leeftijd is, valt moeilijk te zeggen. (DdH)

Conservatief Chteur sprak vorige week dinsdag op een afscheidsfeestje voor Vermeulen, die per 1 februari lid is geworden van de Raad van State. Vermeulen bhjft aan de VU verbonden als hoogleraar staats- en bestuursrecht en aan de Nijmeegse Radboud Universiteit als hoogleraar onderwdjsrecht, maar hij verlaat de onderzoeksgroep migratierecht. Dat is een groot verUes voor het debat, meent Thomas Spijkerboer, VU-hoogleraar migratierecht en samen met Vermeulen schrijver van het standaardboek Vluchtelingenrecht (2005). "Ben is de meest conservatieve deelnemer aan het debat, conservatiever krijg je ze hier niet, en dat betekent dat er nu een groot gat aan de rechterflank is. Zijn vertrek komt het intellectuele discours dus niet ten goede", aldus Spijkerboer. Of Vermeulen inderdaad zo conservatiefis, mag worden betwijfeld. Waar veel conservatieve poHtici en publicisten pleiten voor afschaffing van islamitisch onderwijs, bUjft Vermeulen pal staan voor het recht om bijzondere scholen te stichten, óók voor orthodoxe moslims. En samen met de uitgesproken hnksprogressieve Spijkerboer verzet hij zich tegen de eis aan immigranten om Nederlandse grondrechten als vrijheid van meningsuiting en gelijke rechten voor mannen en vrouwen te onderschrijven. "Het ideologisch opleggen aan anderen van onze individualistische moraal gaat mij te ver, daarmee tast je de wortels van het Uberalisme aan", zegt Vermeulen daarover. Aan de andere kant strijkt hij progressief Nederland tegen de haren in door geen stelling te nemen tegen het beleid van de SGP om vrouwen uit bestuursfuncties te weren, zoals het een fatsoenlijke progressief betaamt. "Het verschil met een partij die zwarten zou weigeren, is dat de vrouwen binnen de SGP hun uitsluiting zelf onderschrijven", zei hij op zijn afscheidssymposium. Een verontwaardigd rumoer steeg op. En al hekelt hij de huidige sociaal-culturele inburgeringseisen die de overheid aan immigranten stelt, Vermeulen vindt wel dat een land zijn immigratiebeleid mag afstemmen op economisch eigenbelang. Eisen dat een immigrant de Nederlandse taal goed beheerst, mag dus wel van Vermeulen. Ook bepleit hij terughoudendheid van de overheid als het gaat om scholen die mensen uitsluiten op basis van hun grondslagen. Een christelijke school zou in Vermeulens visie wel degehjk een islamitische wiskundeleraar mogen weigeren. Een rechtbank mag van een griffier eisen dat ze geen hoofddoek draagt tijdens rechtszittingen, omdat het beginsel van rechterHjke onpartijdigheid volgens Vermeulen moet prevaleren. Dat betekent dat Vermeulen nogal eens tegenover de progressieve Commissie Gehjke BehandeHng staat, die vaak beshst in het voordeel van werk-

>Weetjes

Mohammed Ali-effect Ben Vermeulen

nemers die uitzonderingsposities eisen op grond van hun reUgieuze overtuiging. Maar conservatief ? Een uitgesproken pleitbezorger van de bescherming van het joods-christehjke cultuurgoed is Vermeulen in elk geval niet. In zijn essay Vrijheid, Gelijkheid, Burgerschap (2007), over het minderhedenbeleid in Nederland, spreekt hij zich uit voor een 'bescheiden overheidsbeleid dat niet is gebaseerd op een

'Zijn vertrek komt het intellectuele discours niet ten goede' specifieke publieke moraal'. Pragmatisme is het sleutelwoord, 'niet de morele instemming met Nederlandse normen en waarden'. Daarin streeft Vermeulen dus zelfs een partij als GroenLinks in progressiviteit voorbij.

Geloof en wiskunde Vermeulen is niet consequent, vindt Ashley Terlouw (vanaf 1 maart hoogleraar rechtssociologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen) van de Commissie Gelijke Behandeling. "Aan de ene kant levert hij kritiek op degenen die zeggen dat immigranten de grondbeginselen van de rechtsstaat moeten onderschrijven, maar aan de andere kant eist hij van een islamitische leraar wiskunde wel dat hij de grondslag onderschrijft van de christelijke school, waar hij werkt." Terlouw ziet het recht op vrijheid van godsdienst als een privacyrecht en daarom bij uitstek het domein van de wet GeUjke Behandeling. Een

christelijke school mag daarom in haar ogen die vnskundeleraar niet weigeren, omdat hij niet in de weg staat van het verwezenlijken van de christelijke grondslag. In de wiskunde is 1 +1 immers altijd 2, weUc geloof de wiskundige ook mag aanhangen. Terlouw bewondert Vermeulens essay. "Het is een dun boekje, maar alles staat erin. Compact en glashelder geschreven." Vermeulen is zeer grondig onderlegd op veel verschillende gebieden, aldus Terlouw. Misschien dat dat hem, in combinatie met zijn didactische talent, twee achtereenvolgende jaren, 2006 en 2007, de titel 'docent van het jaar' aan zijn faculteit heeft opgeleverd. Elk jaar organiseert de facultaire studentenraad een verkiezing onder de studenten. Vermeulen was twee keer goed voor een kwart van de stemmen. "Hij kan uitstekend uitleggen", aldus een student. "Met een flinke dosis droge humor", vult iemand anders aan.

Solide erfenis "Soms heeft hij een beetje maf taalgebruik", meent zijn coUega Spijkerboer. "Zelfs als hij praat, zegt hij bijvoorbeeld 'zulks'." Maar dat is ook een deel van zijn charme. "Hij kan ook erg lang van stof zijn. Maar hij heeft een ongelooflijke hekel aan prietpraat. Daar wordt hij erg ongeduldig van." "Een beetje ijdel is hij wel", vertelt Terlouw. Spijkerboer: "Ben houdt graag het beeld in stand dat hij altijd rationeel en beheerst is, maar daar is absoluut niets van waar. Hij is een bijzonder gevoelig en hartstochteHjk mens." Spijkerboer betreurt Vermeulens vertrek uit de onderzoeksgroep migrantenrecht, "maar zijn vertrek is wel te overleven." Dat komt juist doordat de professor zo'n solide bijdrage heeft geleverd, aldus Spijkerboer. "Hij laat een erfenis achter die zonder hem in stand ïslijft." Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl

PvdA-coryfee EveUne Herfkens, die als VNmedewerker de integriteitsregels aan haar laars lapte, is psychologisch het slachtoffer van het Mohammed Ali-effect. Dat zegt hoogleraar sociale psychologie Paul van Lange in de Volkskrant van 2 februari. Dat effect gaat over het feit dat iemand zich moreel verheven voelt boven anderen. Onderzoeken bewijzen het: 'Als mensen zichzelf met anderen moeten vergelijken, dan willen ze best erkennen dat die ander wat handiger is dan zijzelf, maar zodra het gaat over de eigen eerlijkheid en betrouwbaarheid, dan is hijzelf altijd beter dan die ander', aldus Van Lange. Dat PvdA-leider Wouter Bos zo hard op Herfkens reageerde, past in de psychologie van het groepsgedrag. Van Lange: 'Groepen zijn sterk gericht op een positief zelfbeeld. Ze zijn daarom meestal vrij actiegericht tegen degene die het imago van groep ondermijnt.' (PB)

Nazorg nodig Een opname op de intensive care (ie) kan uitmonden in psychische, fysieke en sociale beperkingen voor patiënten. In de ergste gevallen kan een patiënt zelfs een posttraumatische stressstoornis krijgen. Dat schrijft intensivist AnneUes Tacx in Medisch Contact van 1 februari. Zij onderzocht de reacties tijdens de VUmc-patiéntendag voor ex-icpatiënten in 2003. Patienten die enige tijd op de intensive care doorbrachten, hebben behoefte aan nazorg, net als hun naasten. Veel voorkomende klachten zijn angsten en dromen. Beademing kan soms zorgen voor krachtverhes, waardoor patiënten soms langdurig moeten revahderen. Uitstel van deelname aan het arbeidsproces kan vervolgens weer aanleiding zijn voor psychische klachten. De nazorg moet volgens Tacx worden verleend door een intensivist, een ic-verpleegkundige en een psycholoog. Het VUmc wil binnenkort zo'n nazorgpoli starten. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen