Ad Valvas 2007-2008 - pagina 419

AD VALVAS 17 APRIL 2008

C H A P

PAGINA 7

>Weetjes

Intelligente oudsten Oudste kinderen zijn gemiddeld intelligenter dan hun jongere broertjes en zusjes. Dat blijkt uit een studie van de onderzoeksgroep van Dorret Boomsma, hoogleraar biologische psychologie. Vorige week werden de resultaten gepubliceerd in het tijdschrift Intelligence. De onderzoekers maten het IQ_ van ruim zeshonderd tweeUngen en hun broers en zussen op vijf-, twaalf- en achttienjarige leeftijd. Oudste kinderen bleken over de gehele periode intelligenter dan kinderen die de middelste of de jongste in het gezin zijn. Een sluitende verklaring voor dit verschil in intelligentie is er niet. MogeUjk speelt het een rol dat jongere kinderen de aandacht van hun ouders altijd hebben moeten delen. (WVj

Veiliger bevallen

Natuurkundige bouwt een molecuulfontein Geboren 25 december 1972, Harenkarspel Beursbedrag 1,1 miljoen euro Vijf VU-wetenschappers hebben 4,5 miljoen subsidie binnengehaald van de Europese Unie De European Research Council reikte onlangs de zogeheten ERC Starting Grants uit, bedoeld voor financienng van baanbrekend onderzoek Aan wie zijn deze subsidies toegekend'?

TEKST: ROOS VAN RIJSWIJK FOTO COMVU/PETER SMITH

ïn Brussel waren ze poeslief'

"Eerder heb ik voor mijn onderzoek ook een Veni-beurs ontvangen van 200.000 euro en een Vidi-Beurs van 600.000 euro. Over vijfjaar ga ik de ERC Advanced Grant maar eens proberen, ha ha!" Wat gaat u nu precies doen met die 1,1 nüljoen euro? "Ik ga een molecuvdfontein bouwen. Dat is een instrument waarin molecijlen vertraagd, afgekoeld en vervolgens gelanceerd worden. De moleculen leggen dezelfde route af als water in een fontein' eerst gaan ze van onder in de machine naar boven. Eenmaal boven 'vallen' ze weer naar beneden. Normaal bewegen moleculen te snel om nauwkeurige metingen te doen. In de fontein bewegen de moleculen heel langzaam, wat het mogelijk maakt zeer nauwkeurige metingen uit te voeren. "In dit onderzoek gebruiken we ammoniakmoleculen. Ammoniak bestaat uit een stikstofatoom en drie waterstofatomen. Wat we gaan doen is de frequentie meten waarmee de waterstofatomen in het molecuul triUen. Omdat deze frequentie afhangt van de massa van het waterstofatoom, kunnen we kijken of deze verandert. Tot nu toe wordt namelijk aangenomen dat de massa van waterstofatomen altijd hetzelfde is geweest en altijd hetzelfde zal blijven - dit is een van de pijlers van de natuurkunde. Maar Wim Ubachs, die licht onderzocht dat lang geleden door sterren is uitgezonden, heeft bewijzen gevonden die deze bewering kunnen weerleggen. "Het belang van mijn onderzoek ligt op twee gebieden, de fontein zelf en de meting van de massa van waterstofatomen. De fontein zal een belangrijke bijdrage leveren aan de toekomst van het meten van moleculen. Als de uitslag van het onderzoek inderdaad zou zijn dat waterstofatomen de massa veranderen, is dat natuurlijk ongelooflijk. Praktische toepassingen van die kennis zal er dan op korte termijn nog niet zijn, maar de invloed op de verdere ontwikkeling van de natuurkunde zal ongelooflijk groot zijn. Het doel is dat de fontein over eenjaar helemaal werkt, zodat we met de metingen kunnen beginnen." Was u erg nerveus toen u op gesprek ging bij de ERC-conunissie? "Gelukkig zijn we in Nederland over het algemeen goed voorbereid op dit soort situaties. Niet alleen doordat er veel concurrentie van andere wetenschappers is, maar ook omdat de VU je voorbe-

reidt door trainingen en begeleiding. Ik ben op de VU bijvoorbeeld op een proefgesprek geweest. Dat was wel heftig. De vragen waren niet alleen puur wetenschappeUjk, maar ook bedoeld als training om jezelf als wetenschapper te promoten. Daar werd ik op dat moment licht zenuwachtig van. Maar in Brussel waren ze poeslief. De zenuwen vielen wel mee dus, ook omdat ik de procedure al eerder meegemaakt heb met de Verden Vidi-beurs. Bovendien was de voorzitter erg enthousiast over het onderzoek. Dat geeft natuurlijk ook een goed gevoel." Als u geen wetenschapper was geweest, wat zou u dan doen? "Ik zou wel bij de apparaten blijven dan. Het lijkt me wel wat om in een ziekenhuis met medische apparatuur te werken en die te ontwikkelen. Het had trouwens weinig gescheeld als ik geen beurzen had ontvangen, had ik niet als wetenschapper aan de VU gewerkt. De VU kan je namelijk alleen aannemen als je zelfje geld meebrengt. Al die dure onderzoeken zijn te veel om te bekostigen natuurlijk. Ik zou wel verschrikkelijk gefrustreerd zijn als ik nu iets heel anders moest gaan doen. Dat zou betekenen dat mijn rol in het onderzoek dat ik uitvoer zeer onderschat zou zijn door commissies die bepalen vde een beurs krijgt en wie niet. Want het onderzoek is zo belangrijk dat er wel geld voor vrijgemaakt moet worden." Wat is als wetenschapper uw sterkste punt? En uw zwakste? "Als ik zeg dat ik onhandig ben, kom ik misschien niet zo betrouwbaar over in een lab hè? Zonder doUen ik zou theoretisch wel wat sterker willen zijn. Ik ben geen held in wiskunde. Waar ik wél heel goed in ben, is het vertalen van problemen naar de praktijk iets dat te meten valt. Zoals dus de molecuulfontein." Wat zou u - naast natuurkunde natuurlijk - ook een leuke studie vinden? "Voordat ik ging studeren, heb ik erg getwijfeld over geschiedenis of natuurkunde. Ik heb uiteindelijk voor natuurkunde gekozen omdat daar voor mij meer toekomst lag. Het bevalt me inmiddels goed." Reageren'? Mail naar redactie@advalvas vu nl

De monitoring van moeder en kind tijdens de bevalling is veelal onder de maat. Dat stelt Petra Bakker die vrijdag 18 aprü bij geneeskunde promoveert. Volgens haar onderzoek levert de meest gebruikte methode in Nederland, een transducer op de buik van de moeder, alleen onder ideale omstandigheden goede gegevens op. In noodsituaties kunnen de resultaten van deze methode waarbij de hartslag van het kind en de weeën van de moeder geregistreerd worden, onvoldoende zijn om de risico's goed in te schatten. Het ontwikkelen van zuurstofnood bij het ongeboren kind kan daardoor onopgemerkt blijven. De inwendige methode, waarbij een elektrode op het hoofd van het kind geplaatst wordt, levert betere gegevens, maar wordt minder gebruikt. (FB)

Strategische burcht De resten van een burcht uit omstreeks 1050, die VU-archeologen vorige week hebben aangetroffen in Geldermalsen, tonen aan dat het dorp van wezenlijk strategisch belang was. Onderzoeksleider Jan van Renswoude spreekt in De Gelderlander van een spectaculaire vondst: 'We hebben tufsteen gevonden. Dit vulkanische materiaal was toen zeer zeldzaam en duidt erop dat de burcht allure uitstraalde en een belangrijk verdedigingsbolwerk was.' Van Renswoude vermoedt dat de heren van Malsen het kasteel lieten bouwen. Het strategische belang van het middeleeuwse, centraal gelegen Geldermalsen blijkt ook uit het uitgebreide wegennet rond het bastion. Vermoedelijk werd er tol geheven. Dat het gebied na de ontmanteling van de vesting belangrijk bleef, toont een gevonden pauselijk zegel aan. Op deze 'bulla' staat onder meer 'PP XXI'. Van Renswoude 'Dat staat voor Johannes XXI, die in 1276 en 1277 kerkvorst was. De jaartallen wijzen uit dat de omgeving bewoond bleef nadat de burcht verdwenen was.' (PB)

Aantrekkelijke games Jongeren vinden gewelddadige videogames met een leeftijdsindicatie aantrekkeUjker dan videogames zonder leeftijdsindicatie. Dat blijkt uit onderzoek van de communicatiewetenschappers Marije Nije Bijvank en Elly Konijn. Zelfs kinderen van zeven en acht spelen Hever een game met een hoge leeftijdsindicatie. De rating van videogames heeft in dat opzicht een averechts effect. De onderzoekers trekken een vergelijking met verboden vruchten als iets verboden wordt, wordt het extra spannend. Ze stellen ook dat ouders beter zouden moeten opletten welke games hun kinderen spelen. Uit internationaal onderzoek blijkt dat een op de vijf ouders zich niets aantrekt van de leeftijdsindicaties. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen