Ad Valvas 2008-2009 - pagina 239

AD VALVAS 8 januari 2009

RECENSIE/WETENSCHAP 09

De hamburgeruniversiteit

>Weetjes Integriteit politici Ambtenaren zijn sceptisch over de integriteit van poUtici. Dat blijkt uit een onderzoek van de onderzoeksgroep Bestuur, Communicatie en Organisatie in samenwerking met het blad Binnenlands Bestuur. De onderzoekers interviewden 671 ambtenaren, bestuurders en politici. Een op de drie ondervraagden vindt dat er sprake is van belangenverstrengeling bij politici. Onderzoeker Karin Lasthuizen zegt daarover in dagblad Trouw dat die belangenverstrengeling vaak met naïviteit of een gebrek aan professionaliteit te maken heeft. Politici worden dikwijls juist gekozen vanwege hun nauwe band met een bepaalde groep. Die betrokkenheid maakt het voor hen soms lastig om hun handen vrij te hebben bij het maken van politieke besluiten. (WV)

Groen-rechts

De universiteit dreigt ten onder te gaan aan managers die denken dat liet een soort fabriek is, stellen .^?^^vijftien auteurs in een recent versclienen bundel. Daarmee missen ze het echte probleem. TEKST: DIRK DE HOOG ILLUSTRATIE: BEREND VONK

Louise Fresco, hoogleraar aan de UvA, sombert in de bundel If you're so smart, why aren't you nch over het einde van de universiteit. "Het doel van onderwijs aan een universiteit is niets anders dan in studenten een levenslange passie te laten ontbranden (....) maar hier vindt het onderwijs plaats in groezelige onderaardse ruimten met schelle buislampen, stapels vertrapte plasticbekertjes en bekraste tafels, door overwerkte docenten die geen tijd hebben voor de grote aantallen studenten die zij onder hun hoede hebben." Die ellende hebben we te danken aan de McDonaldisering van de samenleving, vindt Chris Lorenz, docent geschiedenis aan de VU. De universiteiten zijn namelijk 'gekoloniseerd door het management' en worden gerund alsof het hamburgerketens zijn. "De fundamentele problemen' in het hoger onderwijs worden veroorzaakt door een politiek die ernaar streeft om de universiteiten in bedrijven te veranderen en die het onderwijs primair als een economische markt beschouwt." Volgens Lorenz komt deze benadering voort uit de neoliberale ideologie die in Nederland en de rest van de westerse wereld dominant is. "De voorstelling dat wij ons in een open, globaliserende wereld van elkaar beconcurrerende kenniseconomieën bevinden, vormt de achtergrond van het economische denken over de universiteit." De functie van de universiteit is volgens Lorenz in die voorstelling om de concurrentiekracht van de economie te vergroten, niet op de lange termijn, maar meteen. Dat is in zijn ogen ook de achtergrond van het zogeheten Bologna-akkoord waarin de Europese universiteiten onder meer afspraken de bachelor-masterstructuur in te voeren. "De basisgedachte achter Bologna lijkt het economische idee te zijn dat schaalvergroting automatisch leidt tot grotere efficiency en dus tot kostenreductie en een betere concurrentiepositie op wereldschaal." Dat leidde volgens Lorenz tot de opkomst van de 'ondernemende Mc Universities' met desastreuze gevolgen voor studenten en wetenschappelijk medewerkers. Binnen het onderwijs gaat het niet meer om kwaliteit en het bijbrengen van academische vaardigheden. Onderwijs geven is

gereduceerd tot het produceren en consumeren van studiepunten. De wetenschappelijke staf is zijn professionaliteit en autonomie ontnomen. "De staf is niet langer in staat om zijn eigen inhoudelijke kwaliteitscriteria te hanteren, omdat deze zijn vervangen door kwantitatieve productieparameters, die onder externe controle staan van het management." VU-filosoof Ad Verbrugge betoogt in zijn bijdrage dat het huidige universitaire system ertoe leidt dat de hoeveelheid geld die een onderzoeker binnenhaalt het criterium voor kwaUteit wordt. Daarmee ondergraaft de universiteit haar historisch maatschappelijke betekenis. "Wie of wat zich niet meer goed weet te verkopen, zal mettertijd verdwijnen. Maatschappelijke 'relevantie' wordt economische meerwaarde. De universiteit zal dan niet meer de plaats zijn waar de geestelijke ruimte van onze politieke gemeenschap wordt gecultiveerd. Ze zal geestelijk gesproken irrelevant worden en is dat in zekere zin al - hoeveel er ook wordt gepubliceerd." Publicaties worden door de publicatiedwang namelijk steeds specialistischer en vaak ook trivialer, aldus Verbrugge.

Spijt De auteurs geven vooral een analyse van de huidige situatie, en bieden geen oplossing. Maar ook op die analyse valt wel wat af te dingen. De andere kant van het verhaal is dat de universiteiten er redelijk succesvol in zijn geslaagd steeds meer studenten op te leiden. En dat lijkt mij op zich een groot goed. Bovendien is het een van de expliciete opdrachten van de politiek, namelijk het bieden van hoger onderwijs voor velen tegen gelijkblijvende kosten. Vijftig jaar geleden waren de universiteiten nog ivoren torens waar de maatschappelijke elite werd opgeleid. Nu is het voor bijna iedere vwo'er vanzelfsprekend verder te studeren. De universiteit is letterlijk het verlengstuk van de middelbare school geworden. Lorenz en consorten constateren met spijt dat er nu twee keer zoveel studenten zijn als pakweg twintig jaar geleden, terwijl de universiteiten er in hun budget nauwelijks op vooruit zijn gegaan. En inderdaad heeft vooral het wetenschappelijk personeel daar de prijs voor betaald. Zij zijn een groot deel van hun wetenschappelijke autonomie kwijtgeraakt en moeten nu als leslsoeren door het leven. Daarmee zien de auteurs over het hoofd dat een veel groter deel van de bevolking toegang heeft gekregen tot het hoger onderwijs. Bovendien durf ik de stelling wel aan dat de gemiddelde student nu niet wezenlijk minder leert dan in de goede oude tijd, toen docenten en leerboeken ook lang niet altijd van goede kwaliteit waren. Het grootste probleem is in mijn ogen dat die massificatie is verlopen zonder dat er wezenlijke keuzes zijn gemaakt, bijvoorbeeld welke instelling wat gaat doen. Topstudenten natuurkunde zijn in nagenoeg hetzelfde keurslijf gepropt als

Krijt Krijt, was het Eerste Teken. Al jaren had ik in lezingen en columns gewaarschuwd dat de verwoesting van het onderwijs, na het slopen van de middelbare scholen, op de unwersiteit zou worden voortgezet. En nu, staande voor mijn studenten in een nieuwbouwruine, had ik het bewijs in handen - beter gez^d: niet in handen, want het was er niet. Krijt, dus. Het bord bleek te zijn vervangen door een vel wit plastic, het krijt door een soort viltst'rft-opwaterbasis. Het plastic was veel te klein en niet schuifbaar; ah, de heimwee naar het bord van het Niels Bohr instituut! De stift bleek snel uit te drogen en niet te onderscheiden van gewone viltstift, zodat het witbord al spoedig volstond met onuitwisbare trivia, aangebracht door gehaaste en onwennige docenten. Beiden peperduur chemisch afval in plaats van een paar spo^oedkope krijtstompjes. Dat was voor mij het eerste teken, de aanzet tot de vraag: waar bemoeien 'ze' zich mee? Sterrenkundige Vincent Icke in If you're so smart, why aren't you rich.

De nieuwe groen-rechtse koers van de WD, die zowel gericht is op economische groei als op milieubescherming, werkt niet. Dat zegt politicoloog Bram Buscher. Hij promoveert maandag 14 januari op het beheer van grensoverschrijdende natuurparken in zuidelijk Afrika, maar de conclusies zijn volgens hem ook van toepassing op het denken over miheupolitiek in Nederland. "Het beheer van die parken is gestoeld op de neoliberale gedachte dat je tegelijkertijd de natuur beschermt en de lokale economie stimuleert. Maar mijn onderzoek toont aan dat zo'n win-winmodel in de praktijk niet werkt, omdat de werkelijke situatie veel complexer is dan het model suggereert." (DdH)

Fysiotherapie

Fysiotherapie heeft een gunstig effect op kankerpatiënten die een chemokuur ondergaan. Ze hebben minder last van vermoeidheid en ervaren een hogere kwaliteit van leven, blijkt uit een experiment van het VU medisch centrum, het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis en Motion Fysiotherapie. Kankerpatiënten met een chemokuur hebben vaak een forse achteruitgang in kracht en conditie Een groep van 43 patiënten volgde het speciale programma CjftoFys. Daardoor bleven ze goed in conditie en behielden hun spierkracht. CytoFys (c3?tostatica en fysiotherapie) bestaat uit een op maat gemaakte training waarbij onder leiding van een fysiotherapeut tweemaal per week in groepsverband intensief wordt bewogen. Daarnaast is er ruimte voor advies en uitwisseling van ervaringen. (DdH)

Slaapziekte

mensen die ambitieloos rechten studeren om later ambtenaar te kunnen worden. Dat heeft ook tot een McDonaldisering geleid. De Nederlandse universiteiten lijken als grijze muizen op elkaar en willen allemaal hetzelfde doen. Maak keuzes en beken kleur! Waarom niet alle kleine talen concentreren in Leiden en Rotterdam transformeren tot een topacademie voor aanstaande beleidsmakers en bestuurders. Zolang de universiteiten zich blijven gedragen als logge bureaucratische organisaties die voor alles streven naar het behoud van wat er ooit was, zal er weinig veranderen. Dan is de door Lorenz en co zo gevreesde marktwerking misschien niet eens zo'n slecht idee, maar dan wel met echt geprivatiseerde insteUingen die moeten knokken om de gunst, en de centen, van iedere student. gB9J^4.SHSNÏ4,.a,^;,^,-

if you it> «.t! smalt, ! h) aren 't M7U ruH-'

UNIVERSITEIT MARKT MANAGEMENT

Boom

^

Chris Lorenz (red.) If you're so smart, why aren't you rich"? Universiteit, markt management. Boom, € 24,50, 362 pags

De parasiet die de Afrikaanse slaapziekte veroorzaakt, is te vernietigen. Dat hebben onderzoekers van de afdeling Moleculaire Celfysiologie bewezen. De Trypanosoma hruceiparasiet overleeft in het menselijk bloed door haar specifieke celbouw. De celbiologen ontwikkelden met behulp van computermodellen een manier om die cellen stuk te maken en zo de parasiet te bestrijden. Deze kennis kan tot veiligere geneesmiddelen leiden. Het huidige medicijn is namelijk zo giftig dat de patient het risico loopt daaraan te overlijden. De parasiet, die door een beet van de tseetseevlieg wordt verspreid, maakt in sommige delen van Afrika al meer slachtoffers dan aids. Jaarlijks overlijden meer dan driehonderdduizend mensen aan de Afrikaanse slaapziekte. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen