Ad Valvas 2008-2009 - pagina 521

Kogelvrij 7

ad valvas 18

De VU heeft twee Irakese gasten in huis, socioloog Lahay Hussain en communicatiewetenschapper Hameed Jaed Muhsin Al-Dulaimi. Drie maanden weg van de chaos in hun thuisland. TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: JORDI HUISMAN

Irakese wetenschappers komen op adem

WAPENSTILSTAND S

ocioloog Lahay Hussain en communicatiewetenschapper Hameed Jaed IVIuhsin Al-Dulaimi zijn in hun thuisland Irak ernstig bedreigd. Al-Dulaimi kreeg een envelop met een kogel bezorgd en een collega van zijn vakgroep is vermoord. Een andere collega werd ook bedreigd. Hussain werd niet direct bedreigd, maar als wetenschapper was ze wel m gevaar. Zo'n driehonderd wetenschappers zijn sinds de Amerikaanse invasie in 2003 vermoord door terroristen. "Natuurlijk ben ik bang geweest", vertelt Hussain in haar werkkamer in het Metropolitan-gebouw aan de Buitenveldertselaan, waar de faculteit Sociale Wetenschappen huist. "Maar ik ben religieus en dat heeft me troost gegeven. Als God besluit datje tijd is gekomen, dan zij dat zo." Al-Duiaimi heeft ook in angst geleefd, maar hij heeft geen geloof om kracht uitte putten. "Ik ben gewoon doorgegaan", zegt hij. En zwijgt verder erover.

kanalen. Sinds 2003 zijn er 250 kranten, 70 televisiestations en 95 radiostations. Maar het probleem is dat er een gebrek aan informatie is. Al die media zijn toch vooral afhankelijk van geruchten en speculaties en van de toevoer uit het buitenland. Zo kun je bijvoorbeeld op televisieprogramma's uit Saoedi-Arabië zien, waardoor je gewoon het salafistische gedachtegoed via de beeldbuisje huiskamer in krijgt!" Het is duidelijk dat Al-Dulaimi vindt dat däär de vrijheid van meningsuiting niet voor is uitgevonden.

Systeem in chaos Beide wetenschappers voelen zich sinds de val van Saddam Hussein niet per se vrijer in hun land. Hun inkomen is er wel enorm op vooruitgegaan, maar Hussain zegt onomwonden nog steeds voorzichtig te zijn. "Ik denk wel twee keer na voordat ik mijn feministische overtuigingen op tafel leg. Dat kan riskant zijn. Je moet niet altijd willen provoceren." Al-Dulaimi zegt dat de bemoeienis van religieuze groeperingen met het openbare leven sinds de val van Saddam onmiskenbaar groter is geworden. "Je kunt geen festival organiseren zonder de bemoeienis te moeten dulden van groepen die bijvoorbeeld eisen dat de mannen van de vrouwen gescheiden blijven." Toch kijken ze uit naar hun terugkeer naar Irak. De situatie is de laatste maanden aanzienlijk verbeterd en er is veel werk voor ze te doen. "Als jij in Irak zou komen, zou je waarschijnlijk alleen maar chaos zien", zegt Hussain. "Maar wij kennen het land natuurlijk goed. Wij zien het systeem in die chaos. En het gaat ontegenzeglijk de goede kant op."

Heerlijk land De twee Irakezen maakten dankbaar gebruik van de mogelijkheid een tijdje aan de VU te verblijven, aangeboden door het Vü-fonds Academische Vrijheid. Dit fonds is opgezet op initiatief van bijzonder hoogleraar Citizen's Involve-

'Ze letten er hier niet op dat je een vreemdeling bent' Ä Ä

ment in war situations Mient Jan Faber. Het is de bedoeling dat wetenschappers uit getroffen gebieden hier op adem komen, hun vakkennis ophalen en daarna weer terugkeren. Toch is de situatie in Irak inmiddels aanzienlijk verbeterd. De bedreigingen zijn afgenomen, het is weer relatief veilig op straat. Daarom hebben Hussain en Al-Dualimi gekozen voor een korter verblijf van drie maanden in plaats van een halfjaar. Buiten giert de wind en slaat de regen tegen het raam. De herfst is er weer vroeg bij dit jaar. Voor Hussain en Al-Dulaimi kan dat de pret met drukken. Ze vinden Nederland een heerlijk land, zeggen ze. "iedereen is zo behulpzaam en tolerant jegens buitenlanders. Ze letten er niet eens op datje een vreemdeling bent", vindt Hussain. Ze geniet van de bloemenvelden - "enorme tapijten" - en van de vele meren en plassen die Nederland rijk is.

Voorbijzoevende Nederlanders Al-Dulaimi vindt het fijn om door de centrale hal van het hoofdgebouw te lopen. "Tussen de jonge mensen, dat voelt heel relaxed. Hoe iedereen naar je lacht, bij wijze van begroeting. In Irak zegt iedereen "Salaam Alelkum" ten teken dat ze je accepteren als mens. Hier lacht iedereen alleen maar." "Nederlanders lopen allemaal zo snel", aldus Hussain. "Ze zoeven je voorbij. Ik sta daar altijd met verbazing naar te kijken, voel me dan al zo oud, met mijn geslof." Al-Dulaimi grijnst en knikt instemmend. Hussain heeft een periode in de Verenigde Staten gewerkt, was nooit eerder in Europa geweest en ze zegt zich nu te realiseren

lWëweten$cbapper Hameed leed Muhsin Al-Dulaimi en socioloog Lahay Hussai

hoezeer de VS uit Europa zijn voortgekomen. De twee voelen zich hier kortom opperbest en ze maken inderdaad een ontspannen indruk. Dat Hussains echtgenoot en Al-Dulaimi's gezin duizenden kilometers van ze is verwijderd, lijkt ze niet heel veel te doen. "We zijn het gewend om maanden achtereen van elkaar gescheiden te zijn", legt Hussain uit. "Drie maanden is in vergelijking daarmee maar kort." Elke tien dagen belt ze haar man. Al-Dulaimi onderhoudt contacten via e-mail.

Rol van vrouwen Hussain deed als genderspecialist onderzoek naar de rol van de vrouw in de islam en nu bestudeert ze de rol van vrouwen in het democratiseringsproces van haar land. Het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Transcultural Nursing publiceert binnenkort een studie van

Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

haar waaruit blijkt hoe moeilijk het is om in Irak te voorzien in de behoefte aan vrouwelijke verplegers. "Veel vrouwelijke patiënten willen niet worden behandeld door mannen, maar het verplegersvak wordt voor vrouwen niet gezien als een eerzaam beroep", vertelt ze. Al-Dulaimi vertelt dat het komt door het eeuwenoude patriarchale systeem in Irak, dat een drempel is voor de maatschappelijke deelname en de emancipatie van vrouwen. "Vrouwen willen zelf niet emanciperen", zegt hij. Hussain geeft hem gelijk. "Voordat er in Irak een doorbraak kan worden geboekt, is er eerst een mentaliteitsverandering bij de vrouwen zelf nodig." In het college dat Al-Dulaimi gisteren gaf, legde hij uit hoe de Irakese massamedia explosief zijn uitgebreid sinds de Amerikaanse invasie. "Vóór 2003 waren er vier kranten, één televisiestation met twee kanalen en één radiostation met twee

VU voor Academische Vrijheid Je kunt geen krant openslaan of je leest erover: mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld, over stelselmatige bedreiging van mensen vanwege hun kennis en gedachtegoed. De VU helpt. Door wetenschappers uit te nodigen een poosje aan de VU te komen doceren of hun onderzoek voort te zetten. De VU biedt hen een tijdelijke positie, collegiale steun en huisvesting. Hiermee wordt de kennis van het land in oorlog behouden, binnen de 'safe haven' van de VU verder ontwikkeld en gedeeld met studenten en collega's. Zodra het land van herkomst veilig is, keren de wetenschappers weer terug om met hun kennis het land te helpen opbouwen. Financiële steun voor het bieden van een tijdelijke positie en onderdak is hard nodig. Doe mee en maak je bijdrage over op het banknummer 48.83.25.978 van de Vrije Universiteit Amsterdam, o.v.v. 'VU voor Academische Vrijheid'. Meer informatie: zie op vu.nl onder alumni.

HERMAN ROOZENBURG 20, eerstejaars bewegingswetenschappen 'Veel vrijheid zit er niet in dit jaar, wont ik zit in de Introductiecommissie van mijn studentenvereniging Unitas in Utrecht. Dat kost me heel veel tijd, vrees ik. Het is ook leuk om te doen. Ik woon in Utrecht, want in Amsterdam is het lastig een kamer te vinden. Moor ik ga nog wel met een groep vrienden naar een villo in Zuid-Frankrijk. Dat geeft mij wel een vrijheidsgevoel. Geen verphchtingen, mijn eigen weg gaan en doen wat ik wil.' (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen