Ad Valvas 2008-2009 - pagina 471

^

ad valvas 14 mei 2009

rit

Boven: De bezetters hadden de Katholieke Hogeschool Tilburg omgedoopt in Karl Marx Unwersiteit Rechts: De 'Ho Chi Minh-route', een loopbrug tussen de aula van de UvA en het Maagdenhuis

nauw betrokken bij de democratiseringsacties aan de Katholieke Hogeschool Tilburg, overschat Kennedy de progressiviteit van de elite en al helemaal die van de Brabantse. "Kennedy gaat niet in op de vraag waarom de studentenacties in 1969 in Tilburg oplaaiden, terwijl de studentenbeweging in de rest van het land er eigenlijk geen gat meer in zag. De Tübvirgse studenten waren in een hevige krachtmeting verwikkeld met de regenten van hun hogeschool. Die waren bepaald niet progressief."

lie naiaienscnap Je hoogleraar midden in zijn betoog een vraag stellen. Docenten bij hun voornaam noemen. Het Amsterdamse Maagdenhuis bezetten om eigens tegen te protesteren (vier jaar geleden voor het laatst). Het is allemaal te herleiden tot de studentenprotesten van 1969. Maar is er meer ovei^ebteven dan een paar utteriljke veranderingen en wat protestfolkore? Belangrijker is waarschifnlijk de onderwijsvernieuwing; ook een relict uit die tijd. Studenten wilden zelf nadenken en onderzoek doen. De docent moest hen niet meer bij de hand nemen, maar het zeMstandige denken aanwakkeren. Sedaar In een notendop het probleemgestaiurd onderwijs, waar de Universiteit Maastricht groot mee is gewonl«i en dat op veel plaatsen in allerlei varianten is ingevoerd. En waar studenten en scholieren weer tegen te hoop lopen ais ze naar hun idee te weinig 'contacturen' hebben. Ook de studentenbeweging stamt uit de jaren zesiSg. De in 1963 opgerichte Studentenvakbew^ing ging kort na de bezettingen in 1969 ten onder aan radicalisering. De activiteiten werden voortgezet door het Landelijke Overleg Grondraden en vanaf 1983 door de Landelijke Studentenvakbond. Het interstedelijk Studenten Overleg (aanvankeiyk 'interuniversitair'} werd in 1973 opgericht. De Studentenclubs overleggen met de minister en fungeren als dooiseefluik: ze horen de klachten van bun achterban en kneden er een visie van. In het algemeen ageren ze tegen alle o p g e l ^ e beperkingen (geen harde knip, geen tenqiobeurs, geen beursverlagtng voor de OVjaarlraart, geen week- en weekendkaart...) en zijn ze vóór participatie: meer inspraak, meer evaluatie, meer bestuursbeurzen. Maar hun achterban voelt steeds minder voor medeze^enschap en bestuurswerk. Met z'n allen naar het Binnenhof reizen om een democratisch feesije te vieren is leuk, maar het corvee van het alledaagse bestuurswerk wekt aanzfenlijk minder enthousiasme. Dat is al jaren zo en de kwaal lijkt ie verei|[eren. De bonden pleiten voor extra bestuursbeurzen om dit motwatieprobleem op te lossen.

De kathoUeke bovenlaag in Brabant streefde weHswaar naar vernieuwing van de economie en de infrastructuur, maar hield hardnekkig vast aan de traditionele cultuur en maatschappijstructuur. Kuypers "Daardoor misten ze de aansluiting en moesten ze uiteindeHjk wijken voor een nieuwe elite van managers en technocraten. De Tübvirgse studenten richtten hun pijlen te veel op de oude gezagsdragers. Ze zagen niet dat er in de coulissen een nieuwe elite klaarstond om de macht over te nemen. Het in de WUB vastgelegde medebesHssingsrecht bood daaraan uiteindeHjk geen tegenvncht." De WUB-democratie functioneerde inderdaad niet, al zou het nog tot 1997 duren voordat ze definitief ten grave werd gedragen. Volgens Kennedy was dat onvermijdelijk "Het medebeslissingsrecht van medewerkers en studenten vooronderstelde een sterk betrokken, gepolitiseerde populatie, die altijd in de bres zou springen voor haar belangen en een actieve bijdrage zou leveren aan het universitaire leven. Dat is niet gebeurd. Met al die lege raden lag het voor de hand dat de wet zou worden herzien." Wat Kennedy wel heeft verbaasd, is het verdampen van de Nederlandse roep om inspraak.

'Nederlandse wetenschappers zijn sowieso niet erg theoretiscli bevlogen' Het valt hem op "hoe weinig democratisch het toegaat aan de universiteiten". In vergelijking met de Amerikaanse universiteiten vindt hij de Nederlandse zelfs "uiterst niet-democratisch".

Enorm c o n f o r m i s m e De democratiseringseis van de actievoerende studenten was - zeker in Nijmegen en Tilburg - nauw verbonden met de behoefte aan een andere wetenschapsbeoefening, verbeeld m het ideaal van de 'Kritiese Universiteit'. Daarin zouden verschUlende wetenschapsopvattingen met elkaar geconfronteerd kunnen worden, en onderbelichte maatschappelijke thema's aan de orde komen in nieuwe studierichtingen als vrouwenstudies. De Kritiese Universiteit kwam vorig jaar opnieuw ter tafel toen de Groningse filosoof René Boomkens haar terugkeer bepleitte. Er is volgens hem bedroevend weinig tegenwicht over, tegen het positivisme dat de huidige wetenschap domineert "Het valt niet eens meer op Het mar-

xisme is vrijwel verdwenen, maar ook stromingen als de fenomenologie, de hermeneutiek en het Franse structuralisme en poststructuraHsme zijn veel marginaler geworden. Het vak politicologie is nagenoeg gereduceerd tot bestuurskunde en internationale betrekkingen, en dus tot een toegepaste wetenschap. De sociologie is haar historische benadering kwijtgeraakt en de kwantificerende, positivistische sociologen, die veel beleidsgeorienteerd onderzoek doen, hebben de overhand gekregen. De slag is verloren." Van de huidige universitaire wereld verwacht Boomkens geen heil. "Ik zie een enorm conformisme. En zelfs defaitisme als het erom gaat ook maar een begin te maken met iets als kritische wetenschapsbeoefening." Al driejaar probeert hij gelijkgestemde geesten uit Vlaanderen en Nederland bij elkaar te krijgen om een initiatief voor een nieuw soort Kritiese Universiteit te beproeven. Tot nog toe zonder succes.

Geen luchtfietsers Ook Kennedy ziet weinig kritische reflectie "Ik denk dat we wat dat betreft terug bij af zijn. Nederlandse wetenschappers zijn sowieso niet erg theoretisch bevlogen. We zijn geen land van luchtfietsers. De insteUing is zeer pragmatisch. Amerikaanse wetenschappers bijvoorbeeld verkeren vaker in een soort chronische staat van vervreemding. Die is niet altijd vruchtbaar, maar leidt vaak wel tot een zekere tegendraadsheid, die je ook wel bij Duitse wetenschappers ziet. Ik vermoed dat die burgerlijke betrokkenheid en tegendraadsheid bij hen al van vóór het studentenverzet stammen en daardoor langer standhielden. In landen als Nederland kon het studentenverzet niet voortbouwen op zo'n kritische traditie." Breed opgezette alternatieve vakken als vrouwenstudies, die eindjaren zeventig, beginjaren tachtig van de grond kwamen, raakten gemarginaliseerd. En ook bezettingen raakten langzaam maar zeker uit de mode de laatste bezetting van de VU vond plaats op 25 november 1997 toen ongeveer zeventig studenten de bestuursvleugel in het hoofdgebouw bezetten uit protest tegen de wet modernisering universitair bestuur. De studenten verlieten aan eind het van de middag vrijwillig het gebouw. Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu nl.

James Kennedy : Geboortejaar 1963 : Amerifcaans-Nederlands historicus : Promoveerde in 1995 aan de University of Iowa op het proefschrift Building new Babylon: euäural change in the Netlierlands during the 1960s, in Nederland gepubliceerd onder de titel 'Nieuw Babyton in aanbouw: Nederland in de jaren zestig*. : Hoogleraar contemporaine geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam (2003-2007). : Sinds 2007 hoogleraar in de geschiedenis van Nederiand aan de Un wersiteit van Amsterdam.

René Boomkens

: Geboortejaar 1954 : CultHurSlosoof : Medeoprichter van het fitosofische tijdschrift Krisïs : Promoveerde in 1998 aan de Rijksunhrersiteit Groningen op het proefschrift 'Een drompelwereld. Moderne ervaring en stedelijke openbaarheid.' : Bijzonder hoogleraar popmuziek aan de Unhrersiteit van Amsterdam (1998-2002) : Sinds 1999 hoogleraar sociale en cuttuurfilosoSe aan de Rijksunhrersitert Groningen. : Sinds 2006 lid van de Raad voor Cultuur.

Paul Kuypers

: Geboortejaar 1929 : Publicist en cultuurcriticus : In de jaren zestig en zevent^ directeur van het Provinciaal Qpbouwoi^aan Noord-Brabant : Was betrokken bij de democratiseringsacties eind jaren zest'^ als vooratter van de sbructuarcommissie van de Katholieke Hogeschool Tribui%. : In de jaren negentig directeur van De Balie in Amsterdam. : Mede-auteur van een boek dat tater dit jaar verschijnt over de stndentenbew^ng in Tilbui^.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen