Ad Valvas 2008-2009 - pagina 432

6 wetenschap Ad Valvas-redacteur werpt zich op als proefpersoon

Een magneet op mijn hoofd

r d k

U

MMéÉM

Psychiater Odile van den Heuvel en haar team doen onderzoek naar de invloed van een magneet op dwangneuroses. Redacteur Floor Bal meldde zich aan als proefpersoon. TEKST: FLOOR BAL FOTO'S: MC-VU/RIECHELLE VAN DER VALK

formuleerde ze de theorie dat deze patiënten een verstoorde emotieregulatie hebben. Bij gezonde mensen is er een evenwicht tussen het controlesysteem in de hersenen en het limbische systeem dat de angstreactie bepaalt. "Bij mensen met dwang schiet die wisselwerking tekort, waardoor ze sterker op impulsen reageren. Gezonde mensen controleren en onderdrukken hun emoties, dat doen ze meestal onbewust. Patienten met dwangneurose lukt dat niet, zij voelen zich gespannen en die spanning proberen ze met dwangrituelen te bezweren."

Voorhoofdskwab stimuleren Om haar hypothese te staven, maakt Van den Heuvel gebruik van transcraniele magnetische stimulatie (TMS), een magneet waarmee de voorhoofdskwab van de proefpersonen geremd of gestimuleerd wordt. "Bij de patiëntengroep verstevigen we het controlesysteem en zo hopen we de angst te onderdrukken, bij de gezonde proefpersonen doen we het juist andersom." Na de stimulatie moeten de proefpersonen in de MRI-scanner taken uitvoeren waarmee ze hun emoties reguleren. De gedachte is dat mensen met een dwangneurose door de stimulatie daar tijdelijk beter in zijn, terwijl de gezonde deelnemers slechter gaan scoren. Om deze technisch ingewikkelde studie uit te voeren, kreeg Van den Heuvel de prestigieuze Veni-beurs. Hiermee kon ze promovendus en aankomend psychiater Stella de Wit aannemen voor de uitvoering van het onderzoek.

Als deelnemer aan een wetenschappelijk onderzoek word je er niet knapper op. Het is maandagavond halfzeven en ik lig plat op mijn rug in een MRI-scanner van het VUmc. Op mijn gezicht zitten drie bolletjes met visolie als herkenningspunt voor de meting geplakt. Om de opdrachten zonder lenzen te kunnen lezen, draag ik een metaalloze plastic bril en mijn haar zit verstopt in een groen netje. Mijn belangrijkste taak is om een uur niet te bewegen, niet kuchen of even aan mijn neus te krabben. Alleen mijn rechterhand mag in actie komen, daarmee houd ik de knoppendoos vast waarop ik antwoorden voor de taken kan indrukken. Ik Hg hier om een hypothese van psychiater en onderzoeker Odile van den Heuvel te bevestigen. Of, als ze pech heeft, te ontkrachten. Odile van den Heuvel doet al tien jaar onderzoek naar obsessive compulsive disorder (OCD), oftewel Ontremde mensen dwangneurose. Na haar promotieonderzoek Je hersenen met een magneet laten bewerken,

lijkt de meeste mensen in mijn omgeving geen goed idee. Straks is de werking niet meer terug te draaien. AUes voor de wetenschap is een mooi motto, maar dat gaat toch een beetje ver. Het onderzoek van Van den Heuvel roept blijkbaar associaties op met Eternal Sunshine of the Spotless Mind, de film waarin de hoofdpersoon zijn herinneringen aan zijn ex-vriendin laat wissen.

'Het lijkt wel alsof ik twee glazen wijn heb gedronken' "Als we ontremde mensen de straat op zouden sturen, zou het experiment niet door de ethische commissie komen", lacht Van den Heuvel. Dat er niets mis kan gaan, weet zij zeker- ze was namelijk haar eigen eerste proefkonijn. "Zelf had ik het idee dat de magnetische stimulatie helemaal geen effect had. De werldng is eigenlijk alleen op hersenniveau te zien." Sowieso ben ik niet de eerste die de behandeling ondergaat; tijdens de pUotstudie in het najaar gingen twintig proefpersonen mij voor. Neurowetenschapper Ysbrand van der Werf, die ook leiding aan het project geeft, heeft bovendien al

-ÄSj;Ä5ti^*£Bfflfl'J^

jarenlang ervaring met het werken met magnetische stimulatie.

Uitwaaierend koraalrif Toch ben ik wat zenuwachtig wanneer het mijn beurt is. Op mijn voorhoofd zit een apparaatje dat verbonden is met een laptop die naast mij staat. De precieze inhoud van mijn hersenpan wordt daarop weergegeven. Dat is nodig om de exacte plek voor de stimulatie te vinden. Elke kronkel, elk gaatje is te zien. Al zeg ik het zelf, het uitwaaierend koraalrif van mijn kleine hersenen is werkelijk wonderschoon. Een verstokte atheïst zou er nog creationist van worden Hoewel die opwellende emotie van ontzag waarschijnlijk te wijten is aan het feit dat er op dat moment flink met mijn hersenen gerommeld wordt. Stella de Wit houdt de magneet vast die in stevig tempo op mijn schedel tikt. Aangezien het een dubbelblind onderzoek is, heb ik geen idee of de systemen in mijn hoofd echt beïnvloed worden of dat ik met een placebomagneet bewerkt word. Twintig minuten lang blijf ik zo zitten, dan ga ik de MRI in

Hondenpoep Aan het onderzoek doen patiënten met allerlei vormen van dwangneuroses mee. De Wit: "Iedereen herkent wel een deel van de symptomen, maar twee procent van de bevolking heeft er echt overmatig last van. Dat zijn de patiënten die bijvoorbeeld alles controleren of het gasfornuis uit is en de voordeur goed op slot. Mensen met smetvrees zijn weer heel veel met hygiene bezig, die maken continu schoon, wassen extreem vaak hun handen of staan uren onder de douche."

ï

V

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen