Ad Valvas 2008-2009 - pagina 277

AD VALVAS 29 januari 2009

WETENSCHAP 05

'Het is een karikatuur dat de VU een fabriek is' De menselijke maat moet terug in onderwijs en onderzoel<, benadrul<t collegevoorzitter René Smit al een tijdje. Het kwam hem op veel kritiek te staan van medewerkers en studenten. Zij zien dit niet terug in de praktijk. Tijd voor een reactie. TEKST: MARIEKE SCHILP EN DIRK DE HOOG FOTO: COMVU/YVONNE COMPIER we het belangrijk dat wetenschappers die colleges geven ook een didactisch- pedagogische opleiding doen? Omdat de effectiviteit van die mensen aantoonbaar groter wordt. En we hebben vastgesteld - bijvoorbeeld bij de eerstejaars psychologie - dat je een groter rendement krijgt als goede docenten samenwerken en hun lesmethoden met elkaar afstemmen. Dat is best bewerkeHjk, dus ook daarvoor hebben we in het eerste jaar meer geld vrijgemaakt. Misschien waren er klachten over te massaal, te anoniem onderwijs, maar vanaf nu niet meer. Rechten is het hele curriculum aan het omzetten. Dat mensen het zo druk hebben, ja, dat klopt. We kunnen objectief vaststellen dat we meer doen dan eerder."

Studenten voelen zich een nummer, docenten lijden onder de hoge werkdruk en het ondersteunend personeel is de reorganisaties moe. Kennelijk ziet men die menselijke maat niet zo terug in het beleid... "Ik ben blij dat mensen reageren, blijkbaar spreekt het thema aan. Aartsbisschop Tutu zei het ook bij de installatie van de Tutu-hoogleraren: we moeten een idealistische insteek nemen in het verkeer met andere mensen, en we mogen niet te cynisch, te instrumenteel en te functioneel worden. Maar we zijn natuurlijk geen menselijke organisatie omdat het coUege van bestuur dat heeft afgekondigd. We doen een beroep op iedereen om vorm te geven aan dat ideaal. We zijn een functionele organisatie - we krijgen geld voor onderzoek en onderwijs - maar we hebben ook een vormende opdracht. Dat ideéle kan eigenlijk alleen maar als je iets hebt met de mensen met wie je samenwerkt." Sommigen ervaren wel degelijk een kloof tussen bestuur en werkvloer: het college legt ons van aUes van bovenaf op, maar heeft weinig gevoel voor wat we doen. "Nou ja, dat heb je met idealen: tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. Ik vind dat we een aantal maatregelen hebben genomen die zouden moeten helpen die menselijke maat terug te brengen. "Er zit wel een interessante spanning in die opmerkingen in Ad Valvas. Studenten vinden dat docenten meer moeten presteren, dat hun Engels beter moet en het onderwijs kleinschaUger. TegeUjk zeggen die docenten: hallo, ik moet ook nog aan onderzoek doen. Met het nieuwe financieringsmodel hebben we geprobeerd de onderwijslast te objectiveren. En we hebben meer middelen vrijgemaakt voor het onderwijs aan de faculteiten met veel studenten." Dus krijgen de bètafacidteiten nu minder geld. "De faciliteiten hebben massaal ingestemd met het nieuwe financieringsmodel. Faculteiten met een negatieve uitkomst hebben een overbruggingsbudget gekregen om hun beperkte studenteninstroom aan te pakken. Je moet de maatregelen zien in het Ucht van onze ambities: ons onderzoek is in concurrentie met anderen. Daar willen we goede mensen voor trekken. Vanuit die optiek tref je maatregelen. "Daarnaast moeten we slimmer zijn in het binnenroeien van middelen van buiten. Het is niet zo zinnig om allemaal promovendi via de eerste geldstroom te financieren, daar zijn de tweede en derde geldstroom voor. We proberen meer power te organiseren met de onderzoeksinstituten. Ik kan tien keer op mijn hoofd gaan staan, de realiteit is dat wij ook van anderen afhankelijk zijn. NWO, particuliere fondsen, departementen en bedrijven: je moet ze ervan overtuigen dat we het waard zijn om in te investeren. En daarin zijn wij gemiddeld genomen minder goed dan de anderen." Chris Lorenz en co stellen: universiteiten zijn een fabriek geworden. Alles draait om studiepunten en hoge rendementen. Trekt u zich dat aan? "Nee. Als ze het zo rabiaat stellen, vind ik dat een karikatuur. We hebben wel een probleem: sinds j aar en dag vinden samenleving en politiek dat er niet meer geld per student naar het hoger onderwijs hoeft. We moeten dus beter uitleggen wat we presteren, vandaar het nut van die prestatie-indicatoren. De VU is een organisatie van professionals: mensen mogen veel ruimte nemen, maar er moeten ook dingen gedaan worden. We hébben die studenten op te leiden, we hébben dat goede onderzoek te leveren." Dat suggereert dat we nu onvoldoende doen. Een aantal docenten heeft juist het gevoel dat er niks meer bij kan. "Het is heel belangrijk dat het management goed communiceert met de mensen waarom het a kiest en niet b. Onze universiteit is gegroeid. Financiering loopt altijd achter bij groei, we hebben dus altijd moeite om het been bij te trekken. Dat verklaart de stress. We kunnen vaststellen dat de VU wetenschappehjk meer presteert dan jaren geleden. Meetbaar. Dat is geweldig, en dat doen de mensen in de organisatie zelf. "Soms willen we misschien te veel. Anderzij ds moet j e goed nagaan of je alles wel handig organiseert. Een voorbeeld: waarom vinden

'We moeten slimmer worden in liet binnenroeien van middelen' Kritisclie geluiden 'Het idee dat de universiteit een bedrijfis, Is gebaseerd op misvattingen die catastrofale gevolgen hebben voor de wetenschap.' Wetenschapshistoricus Chris Lorenz {Ad Valvas, 4-12-2008). 'Ik kreeg alleen massale hoorcolleges, met soms wel driehonderd studenten tegelijk. Ik voelde me een nummer.' Nienke Schutte, psychologiestudent en oud-voorzitter van de studentenraad {Ad Valvas, 18-12-2008). 'Perverse prikkels gebaseerd op outputfinanciering leiden tot kwaliteitsvermindering In het onderwijs.' Bert van der Spek, hoogleraar oudheidkunde {Ad Valvas, 16-10-2008). 'Kritisch kijkend kun je concluderen datje onder de huidige financiële randvoorwaarden nooit in staat zult zijn om de onderwijsvisie in je onderwijs door te voeren. Geld voor voldoende docenten en leermiddelen is er namelijk niet.' Michel Groen, medewerker Aard- en Levenswetenschappen {Ad Valvas, 11-12-2008). 'Aardwetenschappen staat in de top tien van opleidingen, dankzij de mensen die er werken en niet dankzij het universitaire beleid.' Bernd Andeweg, voorlichter Aard- en Levenswetenschappen {Ad Valvas, 11-12-2008).

De reorganisatie van de ondersteunende diensten heeft er ook ingehakt. Op de loopbaandag eind vorig jaar werden de kernwaarden van de VU nog even aangehaald: betrokken, ambitieus, zorgvuldig. Er werd toen opgemerkt: het lijkt wel of de ambitie de zorgvuldigheid verdrongen heeft. "Ik ben de eerste om te erkennen dat het niet overal de schoonheidsprijs verdient hoe we dat hebben aangevlogen: soms rommelig, soms ongemakkelijk. Ik heb ontzettend veel waardering voor die mensen die toch actief hebben doorgepakt. Want ik ben ervan overtuigd dat de stappen die we zetten nodig zijn." Nogmaals de kritiek van Lorenz c.s.: de aandacht voor inhoudelijke prestaties verdwijnt. Iedereen roept dat we meer aandacht willen voor levensbeschouwing en academische vorming, maar wat we meten is: hoeveel mensen slagen er? "Je moet inderdaad niet sturen op indicatoren alleen." Maar dat gebeurt wel in hoge mate. "Nee. Niet mee eens. Ik weet zeker dat er genoeg vrijheid is om ook de ideële kant van het hoger onderwijs in te vullen. Het bestuur legt docenten niet op hoe ze hun werk moeten doen. Dat is de verantwoordelijkheid van faculteiten en docenten zelf. "Ik denk dat de kloof tussen college en werkvloer niet zo groot is als jullie suggereren. Ik weet dat er spanning staat op de organisatie. We zijn ambitieus, willen niet aUeen goed onderwijs en goede wetenschap, maar ook bevlogenheid en maatschappelijk engagement. Dat is veel. En daarom is het belangrijk dat mensen ook hun zorgen delen, en dat daarvoor ruimte is. De rector heeft niet voor niks de Societal Impact Award ingesteld. Het is niet voor niks dat we prijzen hebben voor de beste docent en voor wetenschappers die veel naar buiten treden. Maar het is ook niet voor niks dat we proberen scherp te zijn in de bedrijfsvoering. We willen veel, maar we moeten ook veel: we moeten twintigduizend studenten opleiden tot een wetenschappelijke graad." Moeten we dat? Moeten we niet kiezen? Studentenstop? Disciplines afstoten? "Je kunt wel minder studenten toelaten, maar dan krijg je ook minder geld. Als je het bètaonderwijs afstoot, heb je niet ineens meer geld voor de geesteswetenschappen." Volgens de studentenraad zijn er alleen negatieve prestatiepriickels: bindend studieadvies, taaltoets, harde knip... "Leuk. Studenten zeggen van docenten dat het wel een onsje meer mag, maar als we eisen aan hen stellen, zijn ze niet thuis. Wanneer je hier komt heb je toch een soort contract met elkaar: de faculteit spant zich maximaal in voor goed onderwijs, en wij vragen van de studenten dat zij zich ook inspannen." Ze willen eerst beter onderwijs, en dan pas een bindend studieadvies. "Nee, wij doen het tegeUjkertijd. Het eerste studiejaar wordt versterkt: meer contacturen, meer onderwijsvormen, beter opgeleide docenten, remedial teaching, taaltesten, wiskundetesten en bijscholing. Maar we bHjven niet achter studenten aan rennen. Studeren is ook gewoon werken. Veertig uur in de week, veertig weken lang. Heb je geen interesse? Wat zitje dan anderen van hvai werk te houden? We zijn gekke Henkle niet." Reageren'? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen