Ad Valvas 2008-2009 - pagina 27

AD VALVAS 4 september 2008

WETENSCHAP 07

De broze identiteit van de l^antoormedeweri^er I

'Ontsnappingsfantasieën zijn kantoormensen eigen', vertelt antropoloog en cultuurhistoricus Remco Ensel, die een kleine cultuurgeschiedenis schreef van het kantoorleven.

Er was eens De schrijver Vergüius maakte in zijn epos Aeneis (1= eeuw v. Chr.) gebruik van de verschillende werkwoordsvormen die het Latijn kent, om zijn verhaal kracht bij te zetten. Aeneis is het epos over de Trojaanse held Aeneas en de ontstaansgeschiedenis van het Romeinse volk. Suzanne Adema promoveert dinsdag 9 september op het gebruik van de verschillende tijden in dit epos. 'Er is een stad geweest' kHnkt bijvoorbeeld heel anders dan 'Er was eens een stad.' VergiHus schrijft nu eens vertellend, dan weer becommentariërend, maar laat vooral zien wat er gebeurt. Daarvoor gebruikt hij de tegenwoordige tijd, zodat het verhaal zich voor de ogen van de lezer afspeelt, stelt Adema. (WV)

TEKST: WELMOED VISSER FOTO: JORDI HUISMAN Als wetenschapper zitje vooral op kantoor. Is uw boek uit particuliere interesse ontstaan? "Voor mijn promotie heb ik een klassiek antropologisch onderzoek gedaan in een Marokkaans dorp. Toen ik daarna postdoc werd bij organisatieantropologie aan de VU, was dat wel even omschakelen: ineens zat ik op kantoor. Wegens ruimtegebrek kwam ik samen met drie collega's in een apart gebouw terecht. Dat maakte de overgang nog groter. Ik merkte al snel dat de cultuurhistorische kant van het vak me trok en ging lezen wat andere wetenschappers en schrijvers al over het kantoorbestaan hadden geschreven. Dat dit samenviel met mijn eigen ontwikkeling als kantoormens, maakte veel dingen erg herkenbaar."

Kunstlens Mensen met staar hebben in de toekomst geen bril meer nodig na een operatie. Dat komt door de flexibele kunstlens die Erik Hermans van het VU medisch centrum ontwikkelde. Kunstlenzen die nu bij staaroperaties worden gebruikt, hebben een vaste sterkte. Daarom hebben mensen na een operatie een bril nodig om te kunnen lezen en in de verte te zien. Met de flexibele kunstlens is het net als met het natuurhjke oog mogelijk zowel dichtbij als veraf te zien. De kunstlens is met succes uitgeprobeerd in varkensogen. Daarbij bleek het mogelijk tot wel zestien centimeter dichtbij scherp te zien. Het zal nog enkele jaren vergen om een lens te maken die implanteerbaar is bij mensen. MogeHjk willen dan ook brildragers zo'n kunstlens. Hermans promoveerde 3 september. (DdH)

Het beroep van wetenschapper is er niet glamoureuzer op geworden, vindt u. "De wetenschap is bureaucratischer geworden. Je moet een vastgesteld aantal artikelen per jaar produceren, meedraaien in onderzoeksprogramma's die elk jaar veranderen en een hele papierwinkel invullen als je subsidie aanvraagt. Het is hard gegaan met de kantoordiscipHnering in de wetenschap. Er is steeds minder ruimte voor individuele belangstelling. Dat is een groot probleem." Echte mannen werken niet op kantoor, schrijft u. "Echte mannen weten hoe ze zich moeten redden in de natuur. Toen vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw steeds meer mannen werk vonden op kantoor, werd dat gezien als onmannelijk. Het is dan ook niet voor niets dat deze kantoormannen in him vrije tijd juist allerlei stoere buitensporten gingen beoefenen, zoals bergbekUmmen. Toch wonnen veel van die mannen ook aan status door hun kantoorbaan. Ze verdienden beter en het werk was schoner en minder zwaar dan fabrieksarbeid. Bovendien hadden ze op kantoor de kans om hogerop te komen, maar dat was tegehjk ook weer een bron van frustratie, want dat gebeurde natuurlijk lang niet altijd." En dat geeft een deuk inje ego? "Kantoormensen hebben een veel brozere identiteit dan arbeiders. De groep is minder homogeen. Ze hebben nauwehjks groepstrots. Het besef dat ze kunnen stijgen op de sociale ladder maakt dat ze zich eerder met hun bazen identificeren dan met htm directe collega's, vals klassenbewustzijn noemde Marx dat. Veel boeken en films gaan over de identiteitscrisis van kantoormensen, de eenzaamheid en gefnuikte ambities."

>Weetjes

Schone landbouw

Remco Ensel: 'Veel boeken en films gaan over de identiteitscrisis van kantoormensen, de eenzaamheid en gefnuikte ambities' anders over dachten, zoals Christopher Morley die in 1939 Kitt\j Foyle schreef, over een plattelandsmeisje dat carrière maakt op een kantoor in Manhattan en daar gelukkig is. Maar dat zijn de uitzonderingen. Het glazen plafond beschouw ik vooral als een beeld. Daarmee zeg ik niet dat het niet bestaat, maar ik vind het interessant om het te vergehjken met de frustratie van veel mannen op kantoor die ook geen carrière maken."

kantoorgebouw waar het licht uitgaat als j e langer dan tien minuten stilzit. Dat gebeurt mij regelmatig, omdat je als wetenschapper nou eenmaal veel zit te lezen. Dat is een vervelende confrontatie met je eigen kantoorbestaan. Maar gelukkig heb ik veel vrijheid bij het indelen van mijn werk. Ik kan thuiswerken wanneer ik wil en ik houd me bezig met onderwerpen die me interesseren: zo ben ik nu bezig met een onderzoek naar het beeld van Nederland in de fotografie. Maar ik zal niet En uit diefrustratie ontstaat de wens te ontsnappen? ontkennen dat er bureaucratische nadelen kleven Blijft er voor kantoormannen nog iets over waarmee "Inderdaad. Dat hoeft trouwens niet eens een aan mijn werk als wetenschapper." ze toch hun mannelijkheid kunnen bewijzen? werkeUjke ontsnapping te zijn. In boeken en fUms "In de serie Debiteuren-Crediteuren zie je dat de ontsnappen kantoormensen ook vaak doordat Maar mensen kunnen nu toch ook met een laptop mannen wanhopig proberen van hun kantoor ze met hun hoofd ergens anders zijn. Dat is een thuiswerken. Zal het kantoor uitsterven? een mannenbolwerk te maken: Jos gooit elke dag van de manieren waarop de kantoormens verzet "Ik denk het niet. Je ziet dat het kantoorwerk demonstratief de boterhammen van zijn vrouw pleegt. Die ontsnappingsfantasieën zijn wijdver- juist toeneemt omdat veel beroepen geinstituweg, juffrouw Jamde moet het altijd ontgelden breid. Veel mensen hebben het gevoel dat ze op tionaliseerder raken. Denk bijvoorbeeld aan het en Storm gedraagt zich als commandant in oor- kantoor buiten het echte leven staan. Daarom zie maatschappelijk werk en de zorg. Kantoorwerlogsgebied. Dit zijn natuurHjk karikaturen, maar je dat escapisme in bijna aUe boeken en films te- kers die met hun laptop overal kunnen werken, ze spelen in op het stereotiepe beeld dat kantoor- rug: Het bureau, The Office enBeingJohn Malkovich. blijven voorlopig een kleine minderheid en ik werk onmaimelijk is." Maar ook in het echt: ik vind het altijd opvallend vraag me af of het een gunstige ontwikkeling hoe veel belangstelling mensen hebben voor is: we gaan langzamerhand weer toe naar een En vrouwen dan? Die klagen vadk dat ze niet verder een collega die wel die camping in Frankrijk is systeem waarin je niet wordt betaald voor de tijd begonnen. Veel mensen houden hun kantoorbe- die je werkend hebt doorgebracht, maar voor je komen vanwege htt glazen plafond. "Hoewel kantoorwerk als onmannehjk werd staan vol doordat ze ergens in hun achterhoofd output, een nieuwe variant van het stukloon. Bij gezien, waren er in het begin wel alleen maar het idee hebben: op een dag ontsnap ik. Die ont- thuiswerken bestaat die tendens omdat de baas mannen op kantoor. Pas in het begin van de snappingsfantasieën zijn ook ambivalent, al was alleen de resultaten kan controleren. Die ontwiktwintigste eeuw kwamen er ook vrouwen op het maar omdat ze vaak zijn opgeschreven door keling is lang niet altijd in het voordeel van de kantoor. Die gingen het werk doen dat het laagst mensen die toch op dat kantoor bleven werken, werknemer." in aanzien stond en uit simpele, repetitieve han- zoals Voskuil en Nescio." delingen bestond. Als je trouwde, dan hield je op >Remco Ensel, Alleen tijdens kantooruren, met werken. Dat was in die tijd nog vanzelfspre- En uzelf? Uitgeverij Vantilt, 176 pag. € 14,95. kend. Hoewel er wel schrijvers waren die daar "Ik werk nu op de Radboud Universiteit in een >Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Omdat er geen goede internationale regelgeving is voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw, zijn het in rijke landen vooral private partijen die de regels bepalen. Boeren- en milieuorganisaties, supermarktketens en voedingsproducenten hebben gezorgd voor aanvullende regelgeving en keurmerken op het gebied van duurzame landbouw en voedselveiligheid. Hierdoor is een complex patroon van publieke en private regels ontstaan. Juriste NicoHen van der Grijp, die op 16 september hoopt te promoveren op haar proefschrift over regels voor pesticidengebruik, ziet de opkomst van die private regelgeving als een vooruitgang, maar op mondiaal gebied is veel meer nodig, zo stelt zij. Op deze manier ontstaat er ongelijkheid wat betreft de bescherming van mens en milieu: de armere landen zijn slechter af Nationale regeringen moeten daarom sterker de regie in handen nemen en internationale afspraken maken, waarbij zij op een slimme manier gebruikmaken van private initiatieven. (RB)

Sporten helpt niet Sporten helpt niet tegen depressies en angsten. Dat schrijft promovendus biologische psychologie Marleen de Moor in het augustusnummer van Archives of General Psychiatry. De Moor gebruikte informatie uit het Nederlands Tweelingen Register. Hieruit bleek dat wanneer de ene helft van een identieke tweeHng veel sportte en de ander niet, beiden toch dezelfde angst- of depressieklachten hebben. Verder bleek dat de personen die met de jaren meer aan sport gingen doen, niet minder angstig en depressief werden. Dat regelmatige sporters gemiddeld minder angstig en depressief zijn dan niet-sporters, komt vooral door andere erfelijke factoren. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen