Ad Valvas 2008-2009 - pagina 470

8 geschiedenis Veertig jaar na de 'Kritiese Universiteit'

Roep om inspraak is verdaml

1969, demonstratie van studenten tijdens de jaarvergadering van de VU-vereniging HISTORISCH DOCUMEIMTATIECENTRUM

In het voorjaar van 1969, een jaar na de studentenrevolte in Frankrijk en Duitsland, brak er een hevig tumult los in het Nederlandse hoger onderwijs. Studenten eisten een plaats in het bestuur en bezetten hun universiteit. Wat is er over van de achterliggende idealen? TEKST: FRANS GODFROY (HOP) EN DIRK DE HOOG FOTO: RIEN SIERS

Marius Emsting HISTORISCH DOCUMENTATIECENTRUM

'Goede morgen mannenbroeders, al nagedacht over het Vrije van de VU?' Met een spandoek met die tekst viel een groep studenten op 19 juni 1969 de jaarvergadering van de VU Veremging in Assen binnen. De studenten wilden meer medezeggenschap. Een van hun woordvoerders was Marius Emsting, die het later nog tot Tweede KamerUd voor de Communistische Partij Nederland heeft geschopt. Een paar maanden eerder, in apnl 1969, waren de studentenprotesten in Nederland opgelaaid met de bezetting van de Katholieke Hogeschool Tilburg (later universiteit) Ook deze studenten eisten 'medebeslissingsrecht van aUe geledingen op alle niveaus'. Het spektakel duurde negen dagen en veroorzaakte een kettingreactie elders, uitmondend in de geruchtmakende bezetting van het Maagdenhuis, het bestuurscentrum van

de Universiteit van Amsterdam. Medebeslissingsrecht was de centrale eis, maar de onvrede zat dieper De studenten wilden ander onderwijs en ander onderzoek. De universiteit moest niet langer in dienst staan van het bedrijfsleven en het zogenoemde 'militairindustrieel complex' - het verzet onder jongeren tegen de Vietnamoorlog nam steeds grotere vormen aan - maar maatschappelijk relevant onderzoek doen, ten dienste van de ontwikkeling en emancipatie van achtergestelde groepen Om dat te bereiken, moesten de bestaande machtsverhoudingen worden doorbroken. In Nijmegen omarmden studenten het idee van de 'Radenuniversiteit'. Daarin werd de macht herverdeeld over alle leden van de universitaire gemeenschap studenten, hoogleraren en medewerkers. De studentenbeweging zette het idee van de Radenuniversiteit m als alternatief voor de plannen die de overheid uitbroedde Daarin zou alle verantwoordelijkheid voor het beheer van de universiteit, het onderwijs en het onderzoek m handen worden gelegd van een klein coUege van beroepsbestuurders. De VU IS van alle Nederlandse universiteiten waarschijnlijk het vaakst bezet. Vooral de gebouwen van de faculteit Sociale Wetenschappen, toen nog aan het Vondelpark, zijn vele malen het doelwit geweest van studentenacties. Ook het hoofdgebouw is diverse malen door studenten bezet verklaard, zoals m september 1972 toen het nog niet eens officieel was geopend.

Uitgeholde positie Niet alleen studenten, maar ook veel hoogleraren waren ontevreden ze dreigden tot gewone werknemers te worden gedegradeerd Ondanks de sjfmpathie van een deel van de hoogleraren voor het streven van studenten naar medezeggenschap was er omgekeerd weinig begrip voor

de zorg van de hoogleraren om hun positie. Onder druk van de acties stelde onderwijsminister Veringa de plannen bij. In 1971 presenteerde hij de Wet Universitaire Bestuurshervorming (WUB), waarin was opgenomen dat studenten en medewerkers een vertegenwoordiging in de universiteitsraad en de faculteitsraden konden kiezen. Ook op het niveau van de vakgroepen kregen studenten en medewerkers inspraak. Veel radicale studenten wantrouwden de WUB. Ze zagen er - in de terminologie van de Frankfurter Schule-filosoof Herbert Marcuse - een vorm van 'repressieve tolerantie' in ze mochten wel hun zegje doen, maar de echte beslissingen zouden toch in de binnenkamer van het college van bestuur worden genomen. De hoogleraren kwamen er helemaal bekaaid af Hun positie was door de centralisering van het bestuur uitgehold Tegelijk moesten ze zich de kritiek en verwijten laten welgevallen van studenten die ineens mochten meepraten.

Uiterst niet-democratisch De Amerikaans-Nederlandse historicus James Kennedy geldt als kenner van de sneUe maatschappelijke veranderingen in het Nederland van de jaren zestig en zeventig De roep om medebeslissingsrecht was volgens hem 'een heel vergaand recept, dat eigenUjk geen gestalte kon krijgen'. Dat er desondanks een wet kwam die dat ideaal dicht benaderde, schrijft hij toe aan de meegaandheid van de autoriteiten Telkens als het erop aankomt, toont de Nederlandse elite zich van zijn progressieve kant en beweegt ze mee met wat onontkoombaar lijkt De wettelijke invoering van medebeslissingsrecht van medewerkers en studenten in de WUB is voor hem een schoolvoorbeeld van die aanpassingsbereidheid Maar volgens pubHcist Paul Kuypers, destijds

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen