Ad Valvas 2008-2009 - pagina 43

AD VALVAS 18 s e p t e m b e r 2008

WETENSCHAP 07

God onder de microscoop

>Weetjes Sukkelaars 'We bestempelen steeds meer jongeren als sukkelaars (fie hulp nodig hebben.' Dat stelt Stijn SieckeHnk, promovendus onderwijspedagogiek, in dagblad Trouw, 16 september 2008. In een ingezonden stuk plaatst hij kanttekeningen bij de almaar groeiende groep jongeren die op de een of andere manier met hidpverlening in aanraking komt. 'Het adagium iedereen-heeft-recht-op-een-behandeling is uitgemond in een geloof dat hulpverlening pas professioneel is als het iedereen weet te bereiken.' Volgens SieckeHnk zeggen de groeiende cijfers meer over de dominante zienswijze binnen de jeugdhulpverlening dan over de werkelijkheid. De kwahteit van de hvdpverlening wordt afgemeten aan het aantal chenten dat wordt bereikt en dat werkt in de hand dat jongeren wellicht onterecht als probleemgeval worden gezien. (WV)

Levenslang ouders

Religie en wetenschap gaan niet samen, gelooft nog menig verstokt rationalist. Maar is dat wel zo? Het was juist de zoektocht naar God die de moderne wetenschap op gang heeft gebracht. TEKST: PETER BREEDVELD ILLUSTRATIE: NICO DEN DULK Dat rehgie en wetenschap altijd aartsvijanden zijn geweest die steeds pontificaal tegenover elkaar hebben gestaan, is een wijd verbreide misvatting. Niet religie en wetenschap, maar kerk en wetenschap botsten regelmatig en ze stonden niet zozeer tegenover elkaar, er was eerder sprake van rivahteit. AUebei waren ze streng reUgieus, allebei zochten ze naar het antwoord op dezelfde vraagstukken. AUebei meenden ze het monopolie te bezitten op een rechtstreekse Hjn met God.

Geheime politie Die rivaliteit tussen kerk en wetenschap werd voor het eerst goed duidelijk in het proces van de rooms-katholieke kerk tegen de sterrenkundige GaUleo Galilei in 1633. Galilei beweerde in zijn boek Dialogo dat de zon niet om de aarde draaide, maar andersom. Officieel was dit een ketters denkbeeld, in tegenspraak met de algemene opvatting dat de aarde geen gewone planeet was, maar het centrum van het heelal. Maar Nicolaas Copernicus had een eeuw eerder al een dergelijke theorie gepubliceerd zonder dat hij in de problemen kwam. Sterker nog, Urbanus VIII die paus was toen Galilei het aan de stok kreeg met de geheime politie van het Vaticaan, de Inquisitie, was als kardinaal een vurige verdediger geweest Van de copernicaanse theorie. Hij had helpen voorkomen dat Copernicus' boek De revolutionihus orhium coelestium op de zwarte lijst van het Vaticaan terechtkwam. Maar GalUei dreef de zaken op de spits. Waar bij Copernicus nog sprake was geweest van een onbewezen theorie, speurde Gahlei met een Nederlandse telescoop de hemel af naar bevnjzen voor wat volgens hem de onweerlegbare realiteit was.

Ouders blijven zich levenslang met him kinderen bemoeien, concludeert Eva Maria Merz in haar onderzoek waarop ze maandag 15 september promoveerde. Zelfs als kinderen al veertig, vijftig jaar zijn, blijven ouders adviezen geven. Ouders vinden het blijkbaar moeilijk hun ouderrol op te geven. Pas als vader en moeder ouder en hulpbehoevend worden, beginnen de roUen om te draaien en gaan de kinderen voor hun ouders zorgen. Hoewel de intensiteit van de emotionele band toeneemt met het kümmen der jaren, neemt de kwaliteit van het contact niet altijd toe. Op volwassen leeftijd beseffen veel mensen dat hvm kindertijd niet alleen maar rozengeur en maneschijn is geweest. Hun ouders waren niet aUeen maar die geweldige onfeUbare mensen zoals ze lang dachten. (DdH) Galüei dwong de theologen hun bijbel te herzien en vormde zo een bedreiging voor hun macht.

Macht van de kerk En er was nog iets anders: GalUei was een van die mensen die op eigen houtje op zoek gingen naar God, door zijn handwerk te bestuderen in de schepping, in de tastbare wereld om hen heen. Daarbij konden ze de priesterklasse missen als kiespijn. En rechtstreeks contact leggen met God was evenzeer een aantasting van de macht van de kerk. Na GalUei volgde een leger van wetenschappers wier voornaamste drijfveer de zoektocht naar God was, zonder bemiddehng van een gewijde priesterklasse. Drie belangrijke grondleggers van de moderne wetenschap, Isaac Newton, John Locke en John Ray, waren aUen zeer toegewijde amateurtheologen. Natuurkundige Newton ontdekte God in de universele wetten van de zwaartekracht, filosoof Locke vond Hem met

Slechts tweehonderd jaar geleden was wetenschap een puur religieuze aangelegenheid

naar het goddelijke copyright. Het meest expliciet kwam dat naar voren in de Vemunfirehgion van Immanuel Kant. Rehgie was volgens Kant en zijn navolgers volstrekt redelijk, zolang de wereld maar wel gekend werd zonder priesters, altaar en sacrament. Gods aanwezigheid openbaart zich door middel van de rede en de wetenschap, hier en nu, onder de sterren en in de natuur, niet achter de koorhekken en in het sombere geprevel van de kerkeHjke hoogwaardigheidsbekleders. God was in de visie van de verstandsrehgieuzen ook niet de manipulator uit de bijbel, zonder wiens instemming geen mus van het dak valt. Hij houdt zich niet persoorJijk bezig met elk afzonderlijk natuurfenomeen, maar laat Zich kennen in abstracties, in de grote algemene natuurwetten, die de mens kan achterhalen door aandachtige bestudering van de wiskunde. Doorgewinterde atheïsten die menen dat de wereld aUeen kan worden gekend via de zuivere wetenschap, Hjken vaak te vergeten dat die wetenschap slechts tweehonderd jaar geleden een puur rehgieuze aangelegenheid was. WetenschappeHjke geschriften hadden hetzelfde doel als de schrijvers van de oude Psalmen: de mens oog in oog brengen met Elohim. De ironie van dit verhaal is dat de mens zich door de wetenschappelijke revolutie afwendde van de kerk, maar tegeHjkertijd God weer vond in de natuur.

Wonderlijke mechanismen

Goddelijk cop3rright

Dezelfde ironische wending is te zien in de geschiedenis van de Vrije Universiteit. De oprichting daarvan was het slotstuk van de wereldwijde, wetenschappeHjke revolutie die begon met de geschriften van Galüei. De VU werd door gereformeerd hoogwaardigheidsbekleder Abraham Kuyper opgericht om vrij van kerk en staat wetenschap te kunnen bedrijven. Daarmee werd tevens de emancipatie en ook de ontkerkelijking van het gereformeerde bevolkingsdeel in gang gezet. Maar dat betekende niet dat God uit beeld verdween, integendeel. Zoals een islamitische studente biomedische wetenschappen enige tijd geleden tegenover Ad Valvas verklaarde: 'Tijdens mijn studie is mijn geloof juist versterkt, omdat ik steeds weer te maken krijg met de wonderüjke mechanismen van de natuur, die volgens mij door God gestuurd zijn.'

Ook tijdens het hoogtepunt van de VerHchting was wetenschap eerst en vooral een zoektocht

Reageren? Mail naar reclactie@advalvas.vu.nl.

het empirische onderzoek en de zintuiglijke ervaring, en natuurvorser Ray (die predikant was) las de taal van de Schepper in de flora en fauna die hij onderzocht. De drijfveer van deze drie zeventiende-eeuwse wetenschappers was onmiskenbaar religieus. Newton, tussen twee haakjes, die exponent van het rationalisme, verdeed zijn vrije tijd aan het lezen van occulte verhandelingen en de ontwikkeling van de Steen der Wijzen, waarmee lood in goud zou kunnen worden veranderd.

Hoofddoek trekken De meeste, zo niet aUe mosHma's vatten het op als belediging als er aan hun hoofddoek wordt getrokken. Dat stelt cultureel antropoloog Edien Bartels in het deskundigenrapport dat ze maakte naar aanleiding van een rechtszaak in Dordrecht, waar een man aan de hoofddoek van een vrouw zou hebben getrokken. De rechter sprak hem deze week toch vrij. De man kreeg ruzie met de vrouw toen zijn hond aan haar schoenen Ukte. De ruzie hep uit op een handgemeen, waarbij de man aan de hoofddoek van de vrouw trok. Een getuigenverklaring bevestigt dat. De rechter achtte het trekken aan de hoofddoek weliswaar bewezen, maar oordeelde dat niet vaststond dat de man dit bewust heeft gedaan om de vrouw te kwetsen ofte beledigen. (WV)

Dikke kinderen Kinderen met zeer ernstig overgewicht hebben afwijkende patronen van hersenactiviteit. De communicatie tussen de verschillende hersengebieden is anders dan bij hun slanke leeftijdsgenoten. Dit blijkt uit onderzoek van de afdehngen Idnderendocrinologie en klinische neurofysiologie van VU medisch centrum. Hiermee wordt bevestigd dat ernstig overgewicht aantoonbaar invloed heeft op de hersenfunctie. Fors overgewicht houdt op latere leeftijd verband met veranderingen in de hersenen en achteruitgang van de hersenfunctie. Het onderzoek zet een belangrijke stap door aan te tonen dat veranderingen in hersenactiviteit al op jonge leeftijd aanwezig zijn, ver voor de latere achteruitgang. Hiermee wordt het belang onderstreept om al op jonge leeftijd te beginnen met de aanpak van dit gezondheidsprobleem. (RL)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen