Ad Valvas 2008-2009 - pagina 263

AD VALVAS 22 januari 2009

IN HET NIEUWS 03

Mirjam van Veen schrijft boel< over calvinisme Uit het boek 'Een nieuwe tijd, een nieuwe kerk' van tiieoioog IVJirjam van Veen blijkt dat het calvinisme veel minder calvinistisch is dan mensen denken. TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: MARIJN ALDERS Boeken over de geschiedenis van het calvinisme, zijn die er al niet genoeg? "Eigenlijk niet, nee. Het calvinisme, dat in de jaren vijftig van de zestiende eeuw niet veel voorstelde, was vijfendertig jaar later heel dominant in het religieuze Nederlandse landschap. Ik heb een antwoord gezocht op de vraag hoe het erin is geslaagd zo'n voor zijn tijdgenoten aansprekende identiteit te ontwikkelen." Wat is het geheim van dat succes? "Het was de juiste beweging op het juiste moment Het calvinisme heeft geprofiteerd van een aantal trends, zoals de opkomst van de volkstaal en het humanisme, met zijn nadruk op brononderzoek - de reformatie bepleitte een terugkeer naar de bron van het christendom, de bijbel - en er was al sinds de Middeleeuwen kritiek op de overdaad aan rituelen in de rooms-kathoHeke kerk. Het calvinisme haakte daarop in en was, indien nodig, ook heel pragmatisch ten aanzien van trends en gebruiken die niet in overeenstemming met de calvinistische leer waren, maar waar ze weinig tegen kon doen." Welke trends en gebruiken, bijvoorbeeld? "Het calvinisme was tegen begrafenisdiensten, omdat dat een soort verering van de overleden persoon was, maar het heeft die nooit kunnen uitbannen. En de rooms-kathoUeken kenden de nooddoop, waarbij een pasgeboren Idnd, als dat dreigde te overlijden, door een priester thuis nog snel even werd gedoopt. Gereformeerden vinden dat bijgeloof, maar dominees bleven toch kinderen aan huis dopen. Feestdagen als kerst en hemelvaart zijn ook gebleven." Het calvinisme heeft in het begin moeten wedijveren met tal van andere stromingen, blijkt uit uw boek. Wat heeft de doorslag gegeven? "De lutheranen hadden zichzelf gediskwalificeerd, omdat een volk volgens de leer van Luther niet in opstand mocht komen tegen de overheid, en dus niet tegen de Spanjaarden. Dopers kwamen steeds in opspraak wegens hun naaktloperij en veelwij verij en dergelijke, en door de catastrofe in Munster, waar ze hun eigen stadsstaat hadden

gesticht. De rooms-katholieken waren te veel verbonden met het Spaanse gezag, die werden voortdurend gewantrouwd. Het calvinisme was precies waar mensen op dat moment behoefte aan hadden rechtlijnig, alles draaide om het woord van God, de bijbel stond centraal." De kranten hebben de afgelopen tijd vol gestaan met loftuitingen op het calvinisme. Is dat niet wat overdreven? "Soms wel. Premier Balkenende deed het in een stuk in Trouw voorkomen alsof we democratie en tolerantie aan het calvinisme te danken hebben. Nu is het calvinisme een ontzettend belangrijke factor in onze cultuur, maar dat is echt te veel eer. Calvijn kende bijvoorbeeld geen scheiding van kerk en staat en de Nederlandse tolerantie is niet te danken aan de predikanten, maar aan de verschillende overheden. Nu hebben de Nederlandse ordehandhavers in de zestiende eeuw altijd heel coulant de wet toegepast, ook uit economische en pragmatische motieven, en dit tot grote ergernis van de hoogwaardigheidsbekleders in de protestantse kerk, die er regelmatig op aandrongen om de rooms-katholieken eens wat harder aan te pakken." Calvinisme is synoniem voor soberheid en rechtlijnigheid... "Sinds de jaren zeventig, en ik denk dat dit te danken is aan het succes van schrijvers als Jan Wolkers en Maarten 't Hart, die zich tegen hun gereformeerde opvoeding afzetten. Tot die tijd stond het woord calvinisme gewoon voor de leer van Calvijn. Die calvinistische soberheid is een onterecht cliché. VU-stichter Abraham Kuyper lustte bijvoorbeeld graag een borrel en zei ook 'Bij de water- en melkkaraf kweekt met geen geslacht van kloeke calvinisten.' Hoe calvinistisch bent u zelf? "Niet erg, volgens de calvinismetest van Trouw en de VU. Qua geloof calvinistisch; qua levensstijl katholiek. Er zijn aspecten van de calvinistische spiritualiteit die me erg aanspreken." En in die nieuwe, post-Jan Wolkers definitie van het calvinisme? "Helemaal niet. Ik houd van de goede dingen des levens. Ik durf soms van mezelf te zeggen dat ik goed kan koken." Dat is weer heel calvinistisch, die schroom waarmee u iets positiefs over uzelf zegt. "Misschien, maar daar is helemaal niets mis mee. Ik houd niet zo van die mensen die met hun duimen in hun vestzakken tevreden met zichzelf lopen te zijn." >IVlirjam van Veen, Een nieuwe tijd, een nieuwe kerk Uitgevenj Meinema, Zoetermeer, 2009. >Reageren'? Mail naar redactie@advalvas.vu nl

'Ik durf soms van mezelf te zeggen dat ik goed kan koken'

Leuke bijbaan

Personal assistant van Jort Kelder Miss Nederland Deniz Akkoyun, die rechten aan de VU studeert, is sinds twee weken de personal assistant van Jort Kelder. PETER BREEDVELD "Een parttime baan, dus prima te combineren met mijn studie", aldus Akkoyun. Kelder, de voormalige hoofdredacteur van het zakenblad Quote die tegenwoordig Jort Kelder van beroep is, zat in de jury van de Miss Nederland-verkiezing, en de twee hebben elkaar sindsdien niet meer uit het oog verloren. "Hij heeft me interviewtechnieken geleerd, en hoe ik met de media moet omgaan; daar is hij natuurHjk een expert in." Akkoyun wü niks kwijt over de sollicitatieprocedure. "Een lang verhaal, helemaal niet interessant voor

JTillie." Zijn de twee vrienden geworden? "Hij is mijn baas", antwoordt Akko3run. "En nee, er is verder idets tussen ons."

Gebbetje Op Kelders site (jortkelder.nl) wordt de indruk gewekt dat de rollen zijn omgedraaid en dat Kelder de assistent is van Akkoyun, maar dat is dus een gebbetje. "Hij is geen gewone baas, inderdaad, en hij heeft veel humor." Akkoyuns werk bestaat uit het beheer van Kelders agenda, het voorbereiden van presentaties en ze is ook zijn chauffeur. Eén dag per week is ze op zijn kantoor aan de Herengracht, waar de redactie huist van zijn website 925.nl. De rest van de tijd werkt ze thuis. Intussen wordt ze gevraagd voor van aUes en nog wat, van ceremoniële openingen tot zittingen in jury's. Voor vUegmaatschappij Gorendon heeft ze net een reclamefilmpje gemaakt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen