Ad Valvas 2008-2009 - pagina 201

AD VALVAS 11 december 2008

WETENSCHAP 07

De oplossing voor het fileprobleem In de spits met de auto naar je werk en toch nooit in de file staan. Het kan, zegt hoogleraar Erik Verhoef. Alleen: daar moetje wel voor betalen.

Strandreservaat

1^

Een stuk bestaand strand moet omgezet worden in een natuurreservaat, bepleitte bij zonder hoogleraar bij Aard- en Levenswetenschappen Gerard Janssen donderdag 4 december in zijn oratie. De komende decennia zal de kustlijn en het nu bekende strand drastisch veranderen door allerlei zandsuppleties. Hoewel het strand een ecologisch dood gebied lijkt, is er juist volop leven. Er is sprake van een waardevol ecosysteem. Hoe dat precies in elkaar steekt, is nog niet volledig in kaart gebracht. Het instellen van een reservaat kan onderzoek naar het zandleven veiligstellen. Janssen vindt dat veel te weinig bekend is over de mogeUjke milieugevolgen van de ophoging van de stranden in de strijd tegen de zeespiegelstijging. Zo is het belangrijk plekken waar zand gewonnen gaat worden, zorgvuldig te kiezen om ecologische schade te voorkomen. (DdH)

TEKST: FLOOR BAL FOTO: COMVU/PETER SMITH

De file in de spits oplossen zonder dat één automobilist uit zijn auto moet. Het lijkt een utopie, maar volgens hoogleraar ruimtelijke economie Erik Verhoef is het mogelijk. Begin november hield hij hierover een presentatie voor Amsterdamse bestuurders en ambtenaren op de bijeenkomst Kennis voor de stad.

Spraakherkenning

De oplossing voor de jfiles is toch dat iedereen met het openbaar vervoer gaat? "Als tien procent van de autogebruikers overstapt op de trein, verdubbelt bij wijze van spreken het aantal treinreizigers. Dat kan het spoornet helemaal niet aan, dus werkt het niet. Veel mensen denken dat de file er staat doordat er te veel auto's op de weg zijn. Daarom worden automobilisten gestimuleerd om hun wagen te laten staan Maar zo laatje de grootste kans om de fiJe op te lossen liggen. De echte klap maak je wanneer mensen niet uit de ochtendspits wegblijven, maar wanneer ze zich binnen de spits beter verspreiden." Hoe werkt dat? "In de spits kent een file twee fasen. Het eerste deel is de periode waarin de toestroom van auto's op een knelpunt groter is dan de capaciteit ervan. Die tien küometer aan auto's ontstaat niet van het ene op het andere moment, maar wordt opgebouwd. Je kunt het vergelijken met een trechter als je het water uit de kraan sneller laat lopen dan het erdoor kan, stijgt het waterpeü. In de tweede helft wordt de rij steeds korter, doordat er per minuut minder auto's achter de file aankomen dan dat er door het knelpunt kunnen. Zo verdwijnt defitleuiteindehjk. Nobelprijswinnaar Wüliam Vickrey bedacht dat wanneer de toestroom van auto's tijdens de eerste helft van de spits lager en in het tweede deel hoger is, er in dezelfde tijd net zoveel auto's door het knelpunt rijden. Maar de files zijn dan opgelost." Dan vertrekt iedereen later van huis en staan we alsnog in de jfile. "Nee hoor, sommige mensen zullen hun vertrektijdstip meer aanpassen dan anderen. Ze kiezen op basis van een aantal argumenten voor een tijdstip van vertrek. Bijvoorbeeld omdat hun baas boos wordt wanneer ze te laat zijn of omdat ze anders vroeger hun nest uit moeten. Dat soort nadelen wegen ze af tegen de reistijd. Door dat evenwichtsmechanisme past nu niemand zijn vertrektijd aan. Met een prijsprikkel kun je dat veranderen. Dat kan door mensen een kilometerheffing te laten betalen voor het tijdstip waimeer ze binnen de spits reizen. Wie precies om negen uur op zijn werk wU zijn, staat op het drukste moment van de spits voor het Coenplein. Daar betaal je meer voor. MTie eerder of later vertrekt, krijgt een lagere heffing. Die prijsvariantie binnen de spits is het belangrijkste. Anders wordt het vooral een dure manier om de benzineaccijns te verhogen." Rekeningrijden, daar heeft toch niemand zin in? "Aüsschien wel als mensen op hetzelfde moment op hun werk kunnen zijn en er toch minder files staan. Op dit moment 'betalen' mensen met extra reistijd om in de spits te rijden. Wanneer ze met geld betalen, komt dat bij de overheid terecht en die kan er leuke dingen mee doen. Dat is veel effectiever reistijd gaat verloren, geld niet. EigenHjk is het logisch dat je meer betaalt wanneer je tijdens de drukke momenten rijdt. Bij een hogere schaarste van een product stijgt de prijs

> Weetjes

slechthorenden hebben baat bij automatische spraakherkenning, al is het systeem nog niet perfect Dat blijkt uit het onderzoek waarop Adriana Zekveld dinsdag 9 december promoveerde. Automatische spraakherkenning is een techmek waarbij spraak automatisch wordt omgezet in tekst die meegelezen kan worden. Momenteel werkt het systeem nog niet foutloos. "De potentie is er, maar het gebruik kost de proefpersonen nog veel moeite", vertelt Zekveld. Voor de slechthorende is het tegeHjk op spraak letten en de incorrecte tekst volgen erg moeilijk. Maar ze kunnen het toch gebruiken om te controleren of ze iets goed gehoord hebben."(PB)

Incontinentie

Verhoef: 'Veel mensen denken dat de file er staat doordat er te veel auto's op de weg zijn'

ervan. Dat geldt voor hotelkamers en mobiele telefoons, maar nog niet voor het gebruik van de weg." Is uitbreiding van het wegennet niet een veel betere oplossing? "Dat gebeurt al decennialang en die files staan er nog steeds. Juist in stedelijke gebieden met veel files is er helemaal geen ruimte voor meer asfalt. De knelpunten kun je vaak niet verbreden. Tenzij

Medewerkers uit de auto De VU is een van de koplopers In de r ^ o in het terugdringen van autogebruik door werknemers, vertelt hoogleraar ruimtelijke economie Erik Verhoef. Collegevoorzitter René Smit ondertekende 11 november een convenant waarin hij beloofde dat het aantal autokilometers van medewerkers in vier jaar tiJd met tien procent zal afnemen. Met de nieuwe reiskostenregeling voor het personeel is al een slag gemaakt: zeventig procent van de ov-kosten wordt veigoed. Ook is er een carpoolregeling. Automobilisten die minimaal tien kilometer van de VU vandaan wonen en carpoolen, komen in aanmerking voor een reiskostenvergoeding en een parkeerplaats. Wie een bijrijder zoekt, krijgt hulp van de VU. Aanvragen kan via intranet> hrm> arbeidsvoorwaarden> fbnnulieren> vervoercarpoolen.

je alle toegangswegen van de stad breder maakt, zoals ze met de Wibautstraat hebben gedaan. Dan zou bijvoorbeeld de Utrechtsestraat er nu ook zo uitzien en dat willen we niet. Daarnaast is er veel latente vraag- automobUisten die zich laten ontmoedigen door de file. Op het moment dat die verdwijnt, zuUen zij razendsnel terugkeren op de weg. Wanneer de capaciteit van een route vergroot wordt, wordt volgens een grove vuistregel het aantal gebruikers binnen vijfjaar weer honderd procent van de nieuwe capaciteit. En dan staan die files er weer." Is het niet logischer om iedereen een vast vertrektijdstip te geven. Datje een sms'je krijgt wanneer je weg mag? "Dat werkt inderdaad goed voor luchthavens waar elke anderhalve minuut een vliegtuig vertrekt. Warmeer er 2500 auto's per uur over een rijstrook rijden, zou er elke anderhalve seconde een auto moeten vertrekken. Dat kan geen automobüist zo uitmikken. En hoe moetje controleren of hij zich daar aan houdt'' Het prijssysteem werkt beter en heeft hetzelfde effect." Wetenschappelijke theorieën zijn leuk, maar komt dit er ook daadwerkelijk? "Er komt de komende jaren een aantal projecten, waaronder in Amsterdam, waarbij gekeken wordt naar de invloed van prijsprikkels op verkeersgedrag. De mensen die daarmee bezig zijn, weten ons te vinden. Of we zo het fileprobleem in heel Nederland kunnen oplossen of in elk geval verminderen, hangt er onder meer van af of men in Den Haag goed naar ons wil luisteren." Reageren'? Mail naar redactie@advalvas vu.nl.

Veel ouderen worden pas incontinent als ze een paar maanden in een verpleeghuis verbhjven. In drie maanden tijd raakt een vijfde van de verzorgden incontinent, staat in het proefschrift waarop verpleeghuisarts Paul van Houten vrijdag 12 december promoveert. Een belangrijke oorzaak van het ontstaan van de incontinentie is het achteruitgaan van de vaardigheden om zelf naar het toilet te gaan. Dat kan komen door bijvoorbeeld een botbreuk, een beroerte of algehele achteruitgang van de cognitie. Dan is het voor het personeel vaak lastig mensen naar het toilet te helpen en biedt de po uitkomst. Toch is het zelf naar het toilet gaan een belangrijke factor in het voorkomen van incontinentie. Van Houten pleit er dan ook voor bewoners van verzorgingshxiizen te bUjven trainen in het naar de wc gaan. (DdH)

Puberproblemen stampend de trap op om vervolgens op je kamer te bUjven nukken. Dat is voor pubers niet de juiste manier om met emotionele problemen om te gaan. Ouders bHjven een belangrijke rol spelen bij het reguleren van emoties van hun kinderen, ook als deze in de adolescentiefase komen. Dat concludeert Agnes Willemen in haar onderzoek waarop ze donderdag 11 december promoveert. Hieruit blijkt dat jongeren die na stresssituaties hun emoties met hun emotioneel betrokken ouders bespreken, beter in staat zijn hun stressreactie te reguleren. Jongeren met psychische problemen die stressvolle situaties meemaakten, kregen daar in de loop van de tijd steeds meer last van. Jongeren die een goede relatie met him ouders hebben, kregen deze toename in problemen niet, ondanks de stressvolle gebeurtenissen die ze meemaakten. Willemen pleit er daarom voor dat er in de hidpverlening aan jongeren ook aandacht wordt besteed aan de kwaliteit van de relatie met hun ouders. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen