Ad Valvas 2008-2009 - pagina 187

AD VALVAS 4 december 2008

WETENSCHAP 09

Afscheidssymposium Blaise Pascal Instituut

Dé Nederlander, dé VU Dertig jaar heeft het Blaise it Pascal instituut nagedacht over de ware aard van de VU. Nu het instituut de deuren gaat sluiten, organiseerde het nog eenmaal een symposium over identiteit: van de Nederlander en van de VU.

^if'i'»^

>Weetjes :ïf_;-j;."j5:rfi'i»--'«»'ï*i",V."*~*4-;

Mensen die ooit werkloos zijn geweest, hebben daar de rest van hun carrière last van. Hun loopbaanperspectief wordt blijvend ondermijnd. Dat blijkt uit een onderzoek waarop Irma Mooi-Regi vrijdag 5 december promoveert bij Sociale Wetenschappen. Mooi-Regi analyseerde longitudinale data van de OrganisatievoorStrategischArbeidsmarktonderzoek over de carrières van 13.000 Nederlanders in de periode tussen 1985 en 2000. Uit die gegevens blijkt dat de latere carrière en de hoogte van het salaris sterk negatief worden beïnvloed door een periode van werkloosheid. Recentheid en een hogere frequentie van werkloosheid versterken dit effect nog eens. [WV)

TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: COMVU/MARIEKE WIJNTJES

Het Blaise Pascal Instituut van de VU is dertig jaar geleden opgericht als bezinningscentrum op het gebied van de relatie tussen wetenschap, geloof en samenleving. Die bezinning is hard nodig, omdat de relatie tussen de beoogde christelijke - oorspronkelijk gereformeerde - VU-identiteit, breed wetenschappelijk onderzoek en academische vorming van studenten voortdurend veel discussie en ruzie teweeg brengt Dat was al zo in 1880 bij de oprichting van de VU, toen de universiteit volgens sommigen niet gereformeerd genoeg was, en het debat gaat tot de dag van vandaag door. Toch wordt het Blaise Pascal Instituut opgeheven (zie nieuwsbericht op pagina 2). Nog één keer organiseerde het een symposium, afgelopen vrijdag 28 november. Het ging over identiteit, zowel van 'de Nederlander' als van de VU. 's Morgens gaf de bekende socioloog en colunanist Kees Schu)rt een lezing over de vraag of de Nederlandse identiteit bestaat.

Vreemde t r e k Dé Nederlander bestaat niet, stelde Schuyt in zijn lezing. Mensen hebben altijd meerdere identiteiten tegelijk. "Onze cultuur koestert meer waarden tegelijkertijd, die moeüijk met elkaar zijn te verenigen. Vanwaar dan toch die vreemde trek bij veel mensen om per se te willen horen bij een grote groep? De mens is een sociaal wezen, maar sociaal-zijn is niet hetzelfde als een kuddedier wülen worden." Ambivalente aspecten zie je volgens Schuyt ook in de heersende omrust en onzekerheid over de vermeende teloorgang van de Nederlandse identiteit. "Er is een angst dat onze samenleving onder velerlei invloeden uiteenvalt. Men constateert dan een gebrek aan sociale samenhang, cohesie of hoe je het ook noemen wilt. Het is een angst voor fragmentatie, waarbij de samenleving uiteenvalt in weinig met elkaar te maken hebbende subculturen. Maar tegelijkertijd is er de angst voor de overal aanwezige tendens opgeslokt te worden in een groter geheel. Bijvoorbeeld gekoloniseerd te worden door een almachtige en aEes overziende en overheersende overheid. Of door de sturende media die onze geestelijke bagage, onze minds, op een subtiele doch krachtige wijze in één bepaalde richting stuwen. Het is een ervaring dat we niet vrij zijn om ons eigen leven te bepalen, niet autonoom kunnen worden, maar geleefd en voorgeleefd worden en dat we slechts een onbeduidend radertje bUjken te zijn in een groter geheel."

Schizofrenie De remedie tegen deze innerlijke schizofrenie is volgens Schuyt dat mensen zelf meer ruimte moeten krijgen om hun identiteit en loyaliteit te vormen en te kiezen. Door emancipatie moeten mensen zich bevrijden van opgelegde collectieve identiteiten en kiezen voor een individuele persoonhjkheid. "De emancipatie Hjkt me geslaagd wanneer leden van een groep tot vrije en zelfstandige keuzes kunnen komen over wat ze zelf met hxm leven wUlen, zoals een opvoeding van kinderen naar mijn mening ook pas geslaagd mag heten als de kinderen op een bepaalde leeftijd, zeg tussen het achttiende en het vierentwin-

Werkloosheid

Buikvet Depressieve ouderen hebben meer buikvet dan ouderen zonder depressie. Dat blijkt uit een onderzoek onder bijna 2100 ouderen in de leeftijd van 70 tot 79 jaar. Aan het begin van het onderzoek werden de ouderen gescreend op depressieve klachten. Gedurende de testperiode werden de gewichtsveranderingen en het percentage vet bijgehouden. Na vijf jaar bleek dat ouderen met depressieve klachten, zo'n vijftien procent meer buikvet hadden gekregen. "Chronische stress en depressie kunnen bepaalde hersendelen activeren en leiden tot een verhoogde aanmaak van Cortisol. Dit hormoon stimuleert de opslag van vet in de buikholte", zegt Nicole Vogelzangs, onderzoeker van het VU Medisch Centrum. Een andere verklaring is volgens haar dat depressieve mensen een ongezonde levensstijl ontwikkelen en daarmee een ander eetgedrag. (DdH)

Kees Schuyt tigste levensjaar, zelf him weg mogen kiezen in het leven en niet gebonden zijn aan de keuzes van hun ouders." Dat betekent volgens Schuyt dat de moderne samenleving per definitie pluralistisch is, wat volgens hem de kracht en de dynamiek van de samenleving versterkt. "Het houdt in dat in beginsel niemand gedetermineerd is door maatschappelijke plaats van herkomst of afkomst, noch door etniciteit of huidskleur, noch door opgedrongen sekseroHen. De veelheid van groe-

'We zijn bang om gekoloniseerd te worden door een almachtige overheid' pen in de samenleving vindt zijn weerspiegeling in de samengestelde aard van de persoonlijke identiteit, die nooit samenvalt met een collectieve identiteit. Een persoonUjke identiteit is het antwoord dat een individu zelf ontwikkelt, kiest en geeft op de vraag wie ben ik? wat wil ik?" Daarmee wil Schuyt niet gezegd hebben dat het leven er makkelijker op is geworden. "Men dient zelf zowel de identiteit als de loyaliteit en de nationaUteit te kiezen, terwijl men beseft dat deze keuze mede wordt bepaald door eigenschappen die niet zelf gekozen worden, zoals geslacht, nationaliteit, klasse, hxiidskleur, en tot op zekere hoogte ook godsdienst. Iemands identiteit is altijd vastgekoppeld aan een verleden." De grote vraag voor de toekomst is volgens Schu)rt; dan ook "of die van vroeger meegenomen identiteit ballast, ofjviist bagage is voor onderweg." Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu.nl

Opfietsen

Pluralistisch of protestants? De vu is nu bijna net zo pluralistisch als de rest van de Nederlandse samenleving. Zo'n vüftien jaar geleden zei de toenmalige vooaitter van het college van bestuur Hany Brinkman zelfs dat grote veriialen, zoals het christendom, niet meer eenduidig bestaan. Maar de tijden lijlcen te veranderen, zei theologiehoogleraar Martien Brinkman in de middagsessie over de VU-identiteit. "Er is duidelijk sprake van een nieuwe religieuze assertiviteit. Het 'grote verhaal' lijkt weer in aanzien te stijgen." Hij zei dit nadrukkelijk als voorzitter van de 'regiegroep identiteit van de VU, die in het leven is geroepen om het levensbeschouwelijke blazoen van de universiteit op te poetsen. "De christelijke bron waaiuit de VU is voortgekomen, kan wel degelijk te midden van andere stemmen weer onbeschroomder tot gelding worden gebracht in een continu reflectieproces op het waarom en waartoe van wetenschap, waaraan geen wetenschapper zich kan blijven onttrekken." "Gaan we het protestantse geluid dan weer krachtig horen?" vroeg een aanwezige in de zaal hoopvol. Maar dat ging Brinkman een tikkeltje te snel. "Ik ben al heel blü als er universiteitsbreed weer aandacht komt voor levenbeschouwelijke vraagstukken en reflectie in de breedste zin van het woord. We willen niet terug naar de tijd van verzuiling, maar nu zijn we zo kleurioos geworden, zo grijs, zo akelig algemeen." Dat was de huidige voorzitter van het college van bestuur René Smit uit het hart gegrepen. "We hebben weer idealen nodig", riep hij de aanwezigen op.

Het meisje fietst de straat op. Vormt 'op' in deze zin een zinsdeel met 'de straat', net zoals 'op de straat' een zinsdeel vormt in de zin: het meisje fietste op de straat? Of hoort 'op' bij het werkwoord ('opfietsen') en is 'de straat' een hjdend voorwerp? Taalkundige Maaike Bellen, die op donderdag 4 december promoveert, stelt dat een zinsconstructie als 'de straat op' altijd een beweging naar een resultaat aangeeft (in dit geval is 'op' het resultaat) en dat voorzetsels als 'op' in dergehjke constructies partikels zijn, onderdeel van een scheidbaar samengesteld werkwoord 'opfietsen'. Zij noemt deze constructies dan ook partikelconstructies. Dit klinkt misschien allemaal heel abstract, maar dankzij BeHen is het verschil tussen 'de straat op' en 'op straat' nu ook aan buitenlanders uit te leggen. (PB)

Prenataal onderzoek Prenatale screeningstesten, zoals echo's en een bloedtest, hebben geen nadeUge psychologische gevolgen voor zwangere vrouwen. Dat bUjkt uit het onderzoek waarop psycholoog Anke Kleinveld 2 december promoveerde. Vanaf 2007 krijgen alle zwangeren informatie over de testen. Verondersteld werd dat vrouwen zich extra zorgen zouden maken over afwijkingen bij hun kind of dat ze zich pas na de test aan hun baby zouden gaan hechten. Vrouwen die een goed geïnformeerde beslissing hebben genomen over de prenatale screening, reageren minder emotioneel op het bericht dat zij een verhoogd risico hebben op het krijgen van een Idnd met een aandoening. Bovendien heeft het doen van een onderzoek geen enkele invloed op de hechting van de moeder aan het kind. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen