Ad Valvas 2008-2009 - pagina 454

8 studenten/wetenschap De lijsttrekkers Bij de studentenraadsverkiezingen l<un je kiezen tussen twee partijen: SR VU en Vuso. Wat is liet verscliil? TEKST: DIRK DE HOOG FOTO'S: ROB BOMER

Onderzoek naar fotosynthese

Wil de efficiëntste alg nu o Algen zijn missclnien een oplossing voor ons energietekort. Biofysici van de VU proberen deze kleine energiefabriekjes te begrijpen en efficiënter te maken. Voor hun onderzoek ontvingen ze onlangs prestigieuze subsidies. TEKST: WELIVIOED ViSSER FOTO'S: VU-MC/PETER VALCKX EN XXXX

SRVUI Bobby Mc Faul (21), derdejaars criminologie. Ervaring voorzitter studievereniging, Hd facultaire studentenraad "De SRVU-fractie is onderdeel van de grote SRVU-vakbondsorganisatie, met allerlei commissies en meer dan honderd leden. Al die kennis zorgt ervoor dat wij goed beargumenteerde standpunten hebben. Via allerlei contacten en door acties kunnen we echt zaken voor elkaar krijgen. We zijn niet voor niets de grootste fractie in de studentenraad. Tachtig procent van de studenten wil vooral studeren. De universiteit moet de student centraal zetten door goed en betaalbaar onderwijs aan te bieden. En we ijveren voor een groene en duurzame campus."

VUegmaatschappij KLM kondigde een paar jaar geleden aan dat ze in 2010 deels op biobrandstof uit algen wü vliegen. Of ze dat gaat halen is nog maar de vraag, maar het geeft in elk geval aan dat de KLM algen ziet als serieus alternatief voor kerosine. Algen zijn hot. Ze zouden weleens de oplossing kunnen zijn voor ons energieprobleem. De belangstelling van investeerders is dan ook groot. "Over eenjaar of tien is biodiesel uit algen een algemeen gebruikte brandstof", verwacht hoogleraar biofysica Rienk van Grondelle, die zelf al 35 jaar onderzoek doet naar fotosynthese, het principe waarmee algen en planten energie maken. Van GrondeUe heeft met het nijpender worden van het energieprobleem de belangstelling voor algen en andere biobrandstoffen zien toenemen. Zelf werd hij een paar weken geleden door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) aangesteld als Akademiehoogleraar. Die benoeming is een erkenning van zijn kwaUteit als wetenschapper, maar ook een teken dat de KNAW zijn onderzoek naar fotosynthese relevant vindt.

Gratis energie Algen zijn goedkoop, gemakkelijk te kweken en hebben voor de fotosynthese - net als planten overigens - alleen water, koolstofdioxide en licht nodig om energie te leveren. Maar ze hebben een belangrijk voordeel ten opzichte van planten, je kunt algen in tanks houden, waardoor je geen landbouwgrond kwijt bent en ze als brandstof dus niet hoeven te concurreren met voedselgewassen voor mensen of dieren. Die tanks zetje op het dak van een flatgebouw of ergens anders in de zon en de algen produceren 'gratis' energie. Maar die energieproductie kan efficiënter dan de natuur het al uit zichzelf doet. Van GrondeUe "Planten zetten maximaal drie procent van het

Vuso I Yu Lin Rombout (20), tweedejaars gezondheidswetenschappen Ervaring hd facultaire studentenraad "Als je de programma's vergelijkt, Idopt het dat beide partijen veel gemeenschappelijke doelen hebben. Maar we verschillen wél in de manier van werken. De Vuso staat voor een pragmatische aanpak Protesteren heeft weinig effect Door middel van constructief overleg proberen we het VU-beleid zoveel mogelijk te bemvloeden ten behoeve van de student. Wij streven naar het creëren van een omgeving waarin alle studenten de mogelijkheid hebben om zich naast hun studie te verrijken met nevenactiviteiten Choose to he part of the solution, not part of the problem " Voor de facultaire en de universitaire studenten raad kun je van 1 1 t / m 15 mei kiezen via www. verkiezingen.vu.nl.

Hoe krijg je de energie weer uit de alg? Je l(uiit algen op twee manieren als enei^evoorziening gebruiken: allereerst door de algen zelf te verbranden of vergassen. Onderzoekers zijn daarom op zoek naar manieren om algen veel brandstof, zoals vetten en zetmeel te laten opslaan, waardoor hun biomassa groter wordt. Het nadeel van deze methode is dat je telkens weer nieuwe algen moet kweken. Daarom is het is efficiënter als de algen een product uitscheiden dat je als brandstof kunt gebruiken, waterstof bijvoorbeeld, of butanol, een alcoholachtige stof. Dit wordt vaak biodiesel genoemd. Onderzoekers zijn bezig om algen te ontwikkelen die veel energierijke stoffen uitscheiden. Van Grondelle: "Die algen bestaan al, maar ze worden nog niet op grote schaal gekweekt."

Fotosynthese voor gevorderden Met de foimule voor de fotosynthese ben je er niet. De grote vraag is hoe de enei^e van het licht precies in de enei^ecentra van planten of algen terechtkomt om daar glucose te vormen. Biofysicus BART VAN OORT (foto) kreeg een Rubicon-subsidie van onderzoeksfinancier NWO om een deel van deze vraag uit te zoeken. Een Rubicon-subsidie is er om jonge onderzoekers de kans te geven een jaar lang ondenoek te doen aan een andere (meestal buitenlandse] unhrersiteit. Van Oort koos er na zijn promotie in Wageningen voor om de beurs aan te vragen voor een onderzoek aan de VU. "Dit is voor mij op dit moment de beste groep. Ik zie niet in waarom ik naar het buitenland zou gaan." Van Oort is druk bezig zijn onderzoeksopstelling uit te zoeken. Metingen doen kan dus nog niet. Hij kan wel uitleggen wat hij wil onderzoeken: "De energie die door een lichtantenne in bijvoorbeeld een blad wordt dooi^egeven, gaat in de vorm van een overspringend elektron op weg naar een enei^iiecentrum waar het wordt omgezet in glucose. Dat moet je je voorstellen als een soort biljart: het ene elektron stoot een andere aan en dat weer een volgende totdat de enei^e wordt opgenomen door het enei^ecentrum. Mijn onderzoek gaat om de vraag hoe ver die enei^e kan komen. Een plant heeft heel veel energiecentra, maar als die in de buurt toevallig bezet zijn, omdat er net een ander elektron zijn energie heeft al^egeven, zou het goed zijn ais de energie niet verloren gaat, maar verder 'reist' naar een vrji eneisiecentrum." Een probleem bij dit onderzoek is dat wat er gebeurt te klein is om zo met een lichtmicroscoop te kunnen zien. Daarvoor moet Van Oort enkele trucs uithalen, bijvoorbeeld door verschillende kleuren licht te gebruiken.

invallende zorJicht om in energie De rest wordt afgevoerd. Dat heeft als evolutionaire reden dat de het organisme zich beschermt tegen een teveel aan hcht, maar als je planten of algen gaat gebruiken voor de energieproductie is dat niet nodig en zeker niet handig, want je verhest daarmee een groot gedeelte van de potentiële energie."

Middelbare-schoolscheikunde Wereldwijd zijn wetenschappers daarom bezig de efficiëntie van de fotosynthese te verbeteren, of proberen ze deze zelfs helemaal kunstmatig na te maken. Sommigen werken vanuit de biologie en de genetica. Anderen, zoals de biofysici aan de VU, willen het fysische proces van de fotosynthese tot in de details doorgronden. De formule van de fotosynthese is met middelbare-schoolscheikunde te snappen 6H^O + 6C0^+ Ucht C^^O^ (glucose) + 60jzuurstof), uit water en koolstofdioxide wordt onder invloed van licht glucose, zuurstof en water gemaakt. De formule is al sinds 1800 bekend. Maar het proces is complexer dan het op het eerste gezicht lijkt. Want hoe zet licht de reactie in gang'' Wanneer gebeurt dat? En wat gebeurt er dan precies in die planten, bacteriën en algen? Die vragen zijn nog niet zo gemakkelijk te beantwoorden, groten-

'l««*'

deels omdat de veranderingen die plaatsvinden zo klein zijn en zo snel gaan dat ze met gewone microscopen niet te zien zijn. De onderzoeksgroep biofysica probeert een generiek model te maken van de fotosynthese door het proces stapje voor stapje te ontrafelen. In 2007 toonden de onderzoekers in een Naturepublicatie aan hoe de antennes in bladgroenkorrels de overmaat aan fotonen (lichtdeeltjes) afvoeren als de plant teveel licht opvangt, wat bijvoorbeeld gebeurt bij directe blootstelling aan zonlicht.

Afvoeren of doorvoeren chemicus Jan Dekker, werkzaam bij biofysica. "Het groen van een plant bestaat voor 99 procent uit die antennes. Als het licht daarop valt, maakt het systeem een keuze voor afvoeren of doorvoeren naar de energiecentra van de cel Wij hebben precies de structuur van de eiwitten die dat regelen, in kaart gebracht en daarvan aangetoond wanneer het een gebeurt en wanneer het ander." Deze fundamentele kennis zou je uiteindelijk kunnen gebruiken om de fotosynthese efficiënter te maken de volgende stap is om uit te zoeken welke genen verantwoordelijk zijn voor de beslissing om hcht af te voeren of door

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen