Ad Valvas 2008-2009 - pagina 91

AD VALVAS 9 o k t o b e r 2008

WETENSCHAP 07

Hoogleraar bestuurskunde Willem Trommel:

'Er is meer dan werk alleen'

> Weetjes Filevrije dag

4

Trommel: 'is dit de samenleving die we willen?'

TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: COMVU/PETER SMITH

Mensen moeten zelf in hun levensonderhoud voorzien. Pas als ze dat echt niet meer kunnen, schiet de overheid te hulp. Dat is het nieuwe paradigma van de verzorgingsstaat in de 21ste eeuw. "Inde vorige eeuw is de verzorgingsstaat ontstaan om mensen sociale zekerheid te verschaffen door uitkeringen te geven bij ziekte, werkloosheid en ouderdom. Dat model wordt steeds meer vervangen door een sociale investeringsstaat. Mensen moeten zelfredzaam worden door te werken en een eigen inkomen te verdienen. Daarom moet de overheid investeren in mensen via scholing, gezondheidszorg en activerend arbeidsmarktbeleid", schetst hoogleraar bestuurskunde Willem Trommel de belangrijke veranderingen in de westerse samenleving en dus ook in Nederland. "Gewoon een bijstandsuitkering aanvragen, is al lang niet meer mogelijk. Daar moet een prestatie tegenover staan in de vorm van scholing of werk", noemt hij als een van de concrete wij-

Voormalig GAK De Stichting instKuut Gak, die 1,8 miljocln euro subsidie geeft voor liet onderzoek van Willem Trommel, is een overblijfsel van de oude verzoii[ingsstaat. Tot zo'n tien jaar geleden beheerden zogeheten bedrijfsverenigingen van werknemers en werkgevers het geld voor werkloosheids- en ziekteuitkeringen. Het Gemeenschappelijk Administratie Kantoor (GAK) was de bedrijfsvereniging voor ambtenaren. De taken van de bedrijfsverenigingen zijn overgenomen door het Uitvoeringsorgaan Werknemers / Verzekeringen (UWV). Een deel van het vermogen van het voormalige GAK is ondergebracht in een fonds dat allerlei projecten op het gebied van sociale zekerheid en arbeidsmarktbeleid financiert.

Druk en onverstoorbaar Als je maar druk genoeg bezig bent met iets ingewikkelds, ben je minder vatbaar voor negatieve gevoelens. Dat blijkt uit het proefschrift waarop psycholoog Lotte van Dillen 17 oktober promoveert. Mensenhersenen hebben maar een beperkte capaciteit, betoogt Van Dillen, zodat de verwerking van de ene soort informatie ten koste gaat van die van andere informatie. Zoals bij een harde schijf van een computer, die trager wordt naarmate er meer programma's tegelijk op draaien. Als mensen bezig zijn met een moeUijke taak, zo bleek uit een serie gedragsexperimenten, krijgen ze minder negatieve gevoelens wanneer ze negatieve informatie krijgen. Niet alleen negatieve gevoelens, maar aUe emotionele reacties worden in de hersenen gedempt bij het uitvoeren van een zware klus. [PB)

;-^jpH5^.v .^,-,.^^..„ .

De klassieke verzorgingsstaat is overal in de westerse wereld aan het veranderen. Hoogleraar Willem Trommel kreeg 1,8 miljoen subsidie om dit te onderzoeken.

Als twintig procent van de mensen hun auto laat staan, sta je tachtig procent minder lang in de file. Dat stelt hoogleraar vervoerseconomie Erik Verhoef deze week in Het Financieele Dagblad. Donderdag 9 oktober organiseren de NS, de ANWB en de Rabobank de filevrije dag. Ze roepen mensen op om die dag massaal de auto te laten staan. Als tien procent van de mensen dat doet, is de weg net zo druk als op een vakantiedag of een vrijdag, vertelt Verhoef Verhoef verwacht niet zo veel van de filevrije dag, omdat er geen verplichting achter zit, zoals met de autoloze zondag. 'En als het regent, is het effect [van minder auto's op de weg, red.] meteen weg', stelt hij. (WV)

zigingen. Dat heeft er inderdaad toe geleid dat minder mensen van de bijstand leven. Niet omdat er zoveel mensen uit de bijstand aan een baan zijn geholpen, maar vooral omdat veel minder nieuwe mensen een uitkering krijgen."

Cultuuromslag Behalve de cultuuromslag naar werk, werk, werk - lachend vertelt Trommel dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw nog de Bond Tegen het Arbeidsethos bestond - verandert ook het bestutir en beleid. Hoe dat werkt, gaat hij de komende vijfjaar onderzoeken. Een tendens is dat de overheid steeds meer zaken uitbesteedt aan de markt. Zo was het aan een baan helpen van mensen in de bijstand, voUedig overgedragen aan private bedrijven. "Dat is deels alweer teruggedraaid. Aan werk helpen van deze categorie mensen is toch een complexe aangelegenheid. Dat kun je niet zonder meer overlaten aan een paar snelle jongens uit het bedrijfsleven. Het kostte vooral klauwen met geld en heeft weinig mensen duurzaam aan een baan geholpen", aldus Trommel.

Bestuurlijke spaghetti Een andere bestuurlijke vernieuwing is de decentralisering van de uitvoering van beleid. De gemeentelijke overheden krijgen steeds meer taken toegewezen, zoals de bijstand. Via de wet MaatschappeUjke ondersteuning volgden ook taken op het gebied van zorg en welzijn. "Bij de klassieke staat gold de regel: gelijke monniken, gelijke kappen. Iedereen in Nederland had dezelfde, precies in de wet vastgelegde, rechten. Dat verschuift. Rotterdam kan ander beleid voeren dan Amsterdam. Is dat terecht? Een goede vraag. Schieten we niet door naar een samenleving waarbij hulp geen recht meer is, maar een gunst?" vraagt de hoogleraar zich a£ Goed bestuur, daar draait het volgens hem om. "Kijk, gemeenten kunnen geld verdienen door weinig bijstandsuitkeringen te geven. Dan kun je zeggen dat dat effectief bestuur is. Maar als je uitgaat van het welzijn van mensen en een ontspannen samenleving nastreeft, kijk je wellicht anders. Veel mensen in de bijstand hebben meerdere problemen tegelijk. Vaak heeft het weinig zin ze de arbeidsmarkt op te schoppen." Die complexiteit van problemen leidt ertoe dat de overheid zich met steeds meer aspecten van het leven van burgers gaat bemoeien en meer instanties bij de uitvoering van beleid betrekt. "We

Willem Trommel

Reukstoornis

Willem Trommel (49) is sinds januari hoogleraar bestuurskunde bij Sociale Wetenschappen. Hij is in 1959 in Den Haag geboren en studeerde tussen 1978 en 1984 sociologie aan de Universiteit Leiden waar hij ook een paar jaar werkte als onderzoeker. Daarna was hij beleidsmedewerker bü het academisch ziekenhuis in Rotterdam. Hij promoveerde in 1994 in Leiden op zqn dissertatie over vervroegd uittreden. Daarna werkte hij aan de Universiteit Twente om in januari 2008 hoogleraar aan de VU te worden.

Mensen met de ziekte van Parkinson hebben vaak in een vroeg stadium van hun ziekte een reukstoomis. Uit het onderzoek waarop Sanne Boesveldt vrijdag 3 oktober promoveerde, bHjkt dat 75 procent van de patiënten moeilijk geuren kan ruiken. Daarnaast blijkt dat zeker 65 procent niet in staat is om geuren te identificeren. Dit kan een belangrijke rol spelen bij een vroege diagnose van de ziekte. Ook bleek dat de hersenactiviteit bij deze patiënten anders is dan bij gezonde mensen. Dit kan een verklaring zijn voor het verschü in reukvermogen. Daarnaast onderzocht Boesveldt welke combinatie van testen het beste is om reukproblemen op te sporen. Dat bleek een combinatie van een identificatietest en een detectietest te zijn. (FB)

moeten uitkijken voor bestuurHjke spaghetti waar burgers niets meer van begrijpen", waarschuwt de hoogleraar.

Privacy Ook wü hij waken voor een doorgeslagen controlestaat. "Moetje echt je hele privacy opgeven als je de overheid om hulp vraagt? In Rotterdam bestaan al interventieteams die ongevraagd je huis binnenvallen en je hele hebben en houden doorhchten. Hoeveel tandenborstels staan er in de badkamer? Waar zijn de verblijfspapieren en de bankafschriften? Ondertussen kijken de controleambtenaren geUjk even of er geen opvoedingsproblemen met de kinderen zijn. Is dat de samenleving die we willen?" Trommel -wil zeker niet alleen de negatieve kanten van het activerende arbeidsmarktbeleid behchten. "Vroeger werden mensen in de bijstand aan hun lot overgelaten. Zij waren in feite maatschappeUjk afgeschreven." Ook is de omvorming van de verzorgingsstaat zeker niet alleen een thema van rechtse politici. "De sociaal-democraten hebben er van harte aan meegewerkt, juist vanuit de gedachte dat door het activeren van mensen de kern van de verzorgingsstaat behouden kon bhj ven, namelijk mensen helpen die het echt nodig hebben." Trommel vindt wel dat beleidsmakers en opinieleiders soms te ver doorschieten. "Arbeid is belangrijk om een zelfstandig bestaan op te bouwen, maar er is meer in het leven dan werk alleen. Als je het minimumloon afschaft, krijgen vast meer mensen een baan. Maar wülen we Amerikaanse toestanden waardoor mensen aan de onderkant van de samenleving twee of drie banen tegehjk moeten hebben om rond te kuimen komen?" Reageren' Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Jantje Beton ijzersterk Jantje Beton is na veertig jaar nog steeds een ijzersterk merk, zegt hoogleraar filantropie Theo Schuyt in het Nederlands Dagblad van 4 oktober. 'Geld ophalen voor kinderen in een achterstandspositie scoort altijd goed. Donateurs hebben een zwak voor Jantje. Tel daarbij op de vooruitstrevende manier van het omgaan met donateurs, en het succes van Jantje Beton is verklaard.' Volgens Schuyt was Jantje Beton een van de eerste goede doelen die verantwoording aflegden aan donateurs. De inkomsten vertoonden de afgelopen jaren een lichte stijging, tot ruim vijf miljoen euro vorig jaar. Hiermee kon een recordaantal van bijna 250.000 kinderen direct worden gesteund. Schuyt verwacht ook tijdens de economische crisis genoeg guUe gevers. 'Mensen vinden het leuk om hun betrokkenheid te laten bUjken.' (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen