Ad Valvas 2008-2009 - pagina 341

AD VALVAS 19 februari 2009

WETENSCHAP 7

Darwinquiz in Darwinjaar

'Poepcabine is correct'

> Weetjes Reuma voorspelbaar Bij mensen met een verhoogd risico op reuma kan met behulp van testen toekomstig reuma voorspeld worden. Een geschikte behandeUng tijdens de aanloopfase van de ziekte kan het ontwikkelen van reuma uitstellen of zelfs voorkomen. Dat ontdekte onderzoeker Mark Nielen die daarop vrijdag 27 februari promoveert bij het VUmc. Nielen concludeert dat mensen die reuma zullen krijgen, al jaren voordat ze klachten hebben antistoffen aanmaken Ook zijn er ontstekingsstoffen in hun lichaam aanwezig. Bij patiënten met een verhoogd risico kunnen antistoftesten gebruikt worden om te onderzoeken of ze reuma zullen krijgen. Gewrichtsschade door reumatoide artritis is onherstelbaar, waardoor in een later stadium van de ziekte de kwaliteit van leven van patiënten sterk afneemt. Daarom is vroege opsporing van groot belang. (FB)

Smartengeld

Evolutiebioloog Nico van Straalen organiseert ter ere van het Darwinjaar én zijn gebundelde columns een Darwinquiz. TEKST: FLOOR B A L FOTO: COMVU/PETER SMITH

Bauke Oudega, decaan van faculteit Aard- en Levenswetenschappen, uit strategisch oogpunt laten winnen? De drie andere Darwindeskundigen en biologiestudente Iraes Rabbers piekeren er niet over. In een zaaltje van het Wis- en Natuurkundegebouw strijden deze vijf om de eerste plaats in de Darwinquiz Het begin van het jaar waarin de geboorte van de beroemde bioloog Charles Darwin herdacht wordt, was een mooie gelegenheid voor evolutiebioloog Nico van Straalen om zijn gebundelde columns Het meisje met cdleidoscopsche ogen te presenteren. Ook stelde hij met Ad van Dommelen, directeur van onderzoekschool Sense, een Darwinquiz samen. Wouter Bos-lookalike en quizmaster Van Dommelen begint met een makkelijke vraag. Alle deelnemers hebben tenslotte van tevoren nog even de Wikipedia-pagina over Darwin kunnen nalezen. Waar hij geboren is, is dus een inkoppertje.

Joker afyakken Elke multiplechoicevraag wordt voorafgegaan door een plaatje dat een hint vormt. Wie na het zien van het plaatj e genoeg zelfvertrouwen heeft, kan een joker inzetten. Daarna pas volgt de vraag. Is het antwoord goed, dan verdien je een extra punt. Maar elke fout levert een strafpunt op. Na elke vraag mogen enthousiastelingen uit het publiek (zon dertig mensen) die het antwoord denken te weten, meespelen. Elk goed antwoord levert een consumptiebon op. Op de vraag hoeveel kinderen Darwin had, barst er meteen een discussie los over de vraag of over-

leden kinderen ook meetellen. Dat scheelt drie exemplaren! Er wordt niet vals gespeeld, zelfs niet een beetje. Emeritus hoogleraar geologie Bert Boekschoten wijst jurylid Désirée Hoonhout erop dat hijzelf een strafpunt heeft. "Jammer dat niet alle aardwetenschappers zo zijn", zegt een aanwezige bioloog. Halverwege de quiz gaat hoogleraar methodologie en toegepaste biostatistiek Cor Zonneveld

n welke ruimte op het schip sliep Darwin? aan kop. Hij heeft zo'n voorsprong dat hij zijn joker bij elke vraag op tafel laat liggen. "Laten we zijn joker afpakken", stelt quizmaster Van Dommelen voor.

Roekeloze inzet De quiz vereist niet alleen biologische kennis van de deelnemers, maar ook een fhnk uitgebreide algemene ontwikkeling. Want hoe heette de kapitein van het schip waar Darwin op reisde^ (Hint het was niet kapitein Kirk) en in welke ruimte sliep Darwdn tijdens deze tocht' Waar aUe deskundigen ernaast zitten, weet docent Gerard Driessen in het publiek het antwoord wel. "Hij sliep in de poepcabine. Dat was een grote ruimte waar alleen officiers mochten komen." De roekeloze inzet van zijn joker leidt er uiteindelijk toe dat Zonneveld op de één na laatste plek eindigt. Winnaar is haaienbeschermster Irene Kingma. De coordinator bij het Klimaatcentrum kent niet alleen On The Ongm of Species buitengewoon goed, maar had ook als eerste door dat het juiste antwoord opvallend vaak keuze 3 bleek te zijn.

Darwins holle weg DOOR NICO VAN STRAALEN 18 februari is de geboortedag van Charles ' Darwin, de beroemde Engelse bioloog die leefde van 1809 tot 1882. Toen ik een keer in ZuidEngeland was, besloot ik een bezoek te brengen aan het Darwinmuseum, dat is gevestigd in het huis waar Darwin het grootste gedeelte van zijn leven gewoond heeft. Rondom het museum was ik op zoek naar een fascinerend beeld dat Darwin beschrijft op de laatste bladzijde van zijn beroemde boek Over het ontstaan van soorten. Hij roept daar het beeM op van een tangled bank, dat in het Nederlands wordt vertaald als 'overwoekerde oever*. Die overwoekerde oever is een beroemd begrip onder evolutiebiologen, omdat het model staat voor de natuur als plaats voor de evolutie: allerlei planten groeien door elkaar, insecten fladderen er tussendoor, wormen kruipen door de tradem: in de overwoekerde oever is het een gedrang van jewelste en iedereen vecht om een plaatsje. Elk soort moet zich continu aanpassen en veranderen om dat plekje te behouden, dus is er evolutie. Ik had me v o o i ^ ^ e l d dat Darwin het stukje in zijn boek geschreven had met een of andere situatie in de buurt van zijn huis voor ogen. Darwin was zijn hele leven nogal ziekelijk en nadat hij terugkwam van zijn reizen is hij amper van zijn landgoed af geweest. Het kan haast niet anders of de omgeving van zijn huis speelt op de achtei^rond mee in zijn boeken. Maar hoe ik ook keek rondom Down House, ik kon geen overwoekerde rivieroever vinden. Wat ik wel zag, waren de bekende holle wegen in het landschap van Zuid-Engeland. Een holle weg heeft een steil optopende w^berm die overgroeid is met bk>eiende planten en struiken. Ik denk dus dat de verwondering die hij uitsprak over de tangled bank geïnspireerd werd door de walkanten van de holle wegen, helemaal niet door een rivieroever.

Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu nl Dit IS een ingekorte versie van de column die verscheen in het Noordhollands Dagblad De columns van Nico van Straalen zijn gebundeld IR Het meisje met caleidoscopische ogen. Binnenkort te koop via www boekenvandekrant nl of nico van straaien@ecologyfalwvu nl, € 9,50.

Doe de Darwïnquiz Juryvoorzitter Désirée Hoonliout deelt veel strafpunten uit

Winnaar Irene Kingma krijgt 'Het meisje met caleidoscopische ogen' cadeau

Wat studeerde hü eigenlijk? Welk recept leerde hij zijn vrouw? Test zeH je kennis van Darwin met de Darwinquiz op www.advalvas.vu.nl.

Naaste gezinsleden van slachtoffers van een ongeluk of misdrijf hebben behoefte aan smartengeld. Dit kan het leed van het verlies of ernstig letsel van een gezinslid niet wegnemen, maar wel helpen bij de erkenning van de emotionele gevolgen en helpen bij de verwerking, blijkt uit een studie van het interfacultair samenwerkingsverband Gezondheid en Recht van de VU en het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie. Het probleem is hoe de hoogte van het smartengeld moet worden vastgesteld. Enerzijds vinden slachtoffers dat de hoogte in relatie moet staan met het aangedane leed, anderzijds ervaren ze discussie over het vaststellen van de hoogte van het bedrag als zeer belastend. Daarom stellen de onderzoekers een vast bedrag van tienduizend euro voor. (DdH)

Snelle afweer VUmc-onderzoekers Ramon Roozendaal en Reina Mebius ontdekten samen met collega's van Harvard Medical School een transportsysteem in het lichaam dat werkt als 'een snelweg tegen ziekteverwekkers'. In het menselijke immuunsysteem worden fragmenten van bacteriën of virussen samen met afweerceUen vervoerd. Dit mechanisme kan de basis zijn voor de ontwikkeHng van nieuwe vaccins. Deze bevindingen verschijnen op 20 februari in het tijdschrift Immunity. Met behulp van geavanceerde microscopische technieken bewezen de onderzoekers dat een netwerk van kanaaltjes in lymfeklieren ervoor zorgt dat kleine fragmenten van virussen en bacteriën snel worden aangeboden aan het immuunsysteem. Dezelfde kanaaltjes bevatten ook moleculen die de witte bloedcellen aantrekken die verantwoordelijk zijn voor de productie van antilichamen. Zo kan het lichaam snel de afweer tegen de ziekte op gang brengen. (FB)

Particuliere beveiligers Er moeten heldere richtlijnen komen voor de inzet van particuHere beveiligers, vindt politicoloog Ronald van Steden. Het aantal particuliere beveiligers in Nederland groeit in rap tempo, en steekt het aantal politieagenten op straat naar de kroon. Van Steden schat dat particuliere beveiligingsdiensten zo'n 30.000 mensen op de been brengen De Nederlandse politie telt 53.000 mensen, van wie er 36.000 op straat actief zijn. Van Steden zet vraagtekens bij deze ontv«kkeling, De politie hoort toezicht te houden op de particuHere beveiligers, maar komt daar in de praktijk nauwelijks aan toe Nu houden particuliere beveiligers zich steeds meer bezig met de veiligheid van burgers en trekt de politie zich op dat gebied steeds meer terug om zich bezig te houden met de kerntaken als boeven vangen. (PB) Bron Brabants Dagblad, 14 februan

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen