Ad Valvas 2008-2009 - pagina 31

__ I AD VALVAS 4 september 2008

VU 11

Nieuw financieringsmodel

Voortaan afrekenen per studiepunt Faculteiten krijgen binnenkort een vast bedrag per studiepunt, diploma en promotie. Een groot deel van hun budget wordt afhankelijk van prestaties. Dit komt vooral hard aan bij de kleinere opleidingen.

SfKLDO

TEKST: DIRK DE HOOG EN W E L M O E D VISSER ILLUSTRATIE: BEREND VONK

Vanaf 2009 krijgt een faculteit zestig euro voor elk toegekend studiepunt. En het bedrag dat ze per promotie krijgt, gaat fors omhoog. Wie weinig studenten binnenhaalt, of haar promovendi slecht begeleidt, voelt dat dus direct in haar portemonnee. Wie goed presteert ook. Dit nieuwe financieringsmodel gaat waarschijnlijk tot behoorlijke verschuivingen leiden op de VU. Vooral de faculteiten met veel kleine studies, zoals Letteren, zullen minder te besteden hebben. Johan Sturm, voorzitter van de commissie Financiële en Economische Zaken van de ondernemingsraad en de studentenraad, vindt dat reëel: "Laten we maar eens inzichtelijk maken wat dat kost, zo'n studie Duits met twee studenten. Als we vervolgens gezamenlijk beshssen dat daar extra geld naartoe moet omdat we het belangrijk vinden, dan is dat prima. Maar tot nu werd die discussie niet eens gevoerd en moest Letteren de meerkosten in haar eentje dragen." In het oude financieringsmodel kregen de faculteiten nameUjk een aanzienlijk deel van hun budget direct van het college van bestuur. De onderzoeks- en onderwijsprestaties waren veel indirecter gekoppeld aan de hoogte van dit budget. Toch zijn de meeste faculteiten volgens Sturm juist blij met de verandering, omdat extra inspanningen nu ook meteen iets opleveren. "Werfje meer studenten of haal je meer onderzoeksbeurzen binnen, dan heb je ook echt meer geld te besteden."

Risico Het nieuwe financieringsmodel is bovendien helderder voor de faculteiten, betoogt Sturm. "In het oude systeem wist je nooit

Wat schuift het in 2009? ONDERWIJS Voor elk behaald studiepunt krijgt een alfa- of gammafaculteit 60 euro en een bètafaculteit 90 euro. Daarnaast krijgen faculteiten 1T99 euro voor elke eerstejaars die ze binnenlialen en 2658 euro voor elk bachelor- en masterdiploma dat ze uitreiken. Nog maar 6% van het geld dat de VU voor onderwijs krijgt, wordt onafhankelijk van prestaties aan de faculteiten toegekend, voorheen was dit 30%. ONDERZOEK Voor elke promotie krijgt een faculteit 60.000 euro. Daarnaast wordt het budget dat de VU bijlegt als een onderzoeker tweede- en derdegeldstroomprojecten (onderzoeksgeld van respectievelijk de overheid en het bedrijfsleven) binnenhaalt, substantieel hoger. Bovendien is een deel van het onderzoeksbudget direct afhankelijk van de hoogte van het ondeiwijsbudget per faculteit. De basisfinanciering voor ondeizoek (niet gekoppeld aan prestaties) loopt terug van 57% van het totale budget naar 31%.

hoeveel geld je per student te besteden had. In het nieuwe model zijn de bedragen vooraf duidelijk." Dat komt doordat de VU in haar nieuwe onderwijsbegroting de plafonds heeft afgeschaft. Derk Jan Slagter, projectleider van het nieuwe financieringsmodel, hcht het toe: "In het oude systeem was er een vast budget voor onderwijs. Als alle faculteiten meer studenten hadden geworven, moesten ze dat bedrag delen en werd het dus per student lager. Daar bestond veel onvrede over. We hebben nu een model waarin de bedragen per student en per studiepunt vaststaan." De VU neemt daarmee overigens wel een financieel risico, omdat het budget dat zij van het Rijk krijgt nog niet direct is gekoppeld aan studiepunten en andere prestaties. "In 2011 gaat ook de externe financiering veranderen", vertelt Slagter, "de VU loopt daarop vooruit." En wat gebeurt er dan als de faculteiten in totaal zo veel studenten binnenhalen en studiepunten weggeven, dat het het onderwijsbudget van de VU overstijgt? "Dat proberen we eerst binnen de totale VU-begroting op te vangen, maar als we echt in financiële problemen komen, zullen we het systeem moeten aanpassen", erkent Slagter, "maar daar gaan we niet van uit." Om al deze veranderingen te kunnen betalen, wordt er op andere plaatsen fHnk gesneden: de basisfinanciering, het geld dat faculteiten onafhankelijk van prestaties voor onderwijs krijgen, loopt sterk terug: in 2008 was dat nog dertig procent van het totale onderwijsbudget. In 2009 loopt dat terug tot zes procent.

Meer promovendi Op het gebied van onderzoek vindt een vergelijkbare verschuiving plaats: het vaste budget voor onderzoek, de zogeheten SOC, Strategische Overwegingen Component, wordt bijna gehalveerd. Slagter: "We hebben geprobeerd om deze post helemaal op te heffen, maar dat was te ambitieus. Dan ga je ervan uit dat elke wetenschapper dezelfde kansen heeft om zijn onderzoek aan de man te brengen en dat bleek niet reaUstisch." Facvdteiten krijgen veel meer geld voor promoties: dat was 23.000 euro per promotie in de alfa- of gammahoek en 46.000 euro voor een bèta- of medisch onderwerp en het wordt 60.000 euro voor iedereen. Sturm: "Promovendi zijn belangrijk voor de wetenschappelijke activiteit aan de VU. We willen stimuleren dat er ook bij de alfa- en gammafaculteiten meer promovendi komen." Is het grootste gevaar van dit prestatiesysteem niet dat faculteiten hun studiepunten, diploma's en doctortitels al te gemakkehjk gaan weggeven? "Dat zal zeker weleens gebeuren", erkent Sturm. "Maar niet op grote schaal. Daarvoor zijn de kwahteitscontroles op onderzoek en onderwijs in Nederland te goed geregeld. Bovendien is zulk gesjoemel helemaal geen nieuw fenomeen: toen ik als jong docentje in de jaren zeventig begon, bestonden er ook al genadezesjes." Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Prikkel of mokerslag? Wat merken de faculteiten van het nieuwe financieringsmodel? Vier leden van facultaire onderdeelcommissies geven commentaar.

stuur heeft ambitieuze toekomstplannen. Daar moetje niet op voorhand pessimistisch over zijn, maar we moeten wel de vinger aan de pols houden. Als het tegenzit, hebben we een serieus probleem."

DIRK DE HOOG

Kirsten Bijker, faculteit Bewegingswetenschappen: "Het is zuur dat we op onderwijs worden gekort. In eerste instantie moesten we ruim vier ton inleveren, mede omdat er geld voor onderzoek naar NWO wordt overgeheveld. Die bezuiniging vonden we geen prikkel voor extra inspanning, maar een mokerslag. Gelukkig blijkt dat we nu 'slechts' twee ton hoeven te korten en is de ergste pijn verzacht. Als de faculteit drie extra promovendi per jaar weet te trekken, draaien we quitte. Je moet wel uitkijken voor ongewenste effecten. Kunnen we de kwaUteit van het onderwijs en onderzoek wel handhaven als we meer

Maurice Vliegen, faculteit Letteren: "De VU wil heel graag een klassieke, brede Letterenfaculteit houden. Die moet op een of andere manier worden betaald. Als er geen vaste vergoeding meer is voor opleidingen, worden we erg afhankelijk van schommelingen in studentenaantallen. Duits heeft bijvoorbeeld gemiddeld vijf eerstejaars. Gelukkig hebben we nu in de faculteit het systeem van twee majors, waardoor je bijvoorbeeld Frans en mediëvistiek kunt combineren. Dat samen zorgt toch voor redelijke studentenaantallen. Het faculteitsbe-

studenten aantrekken? Het mag niet zo zijn dat promovendi opdraaien voor extra onderwijstaken." Frans van der Woerd, faculteit Aard- en Levenswetenschappen "Onze grootste vrees was dat de bètatoeslag van vijftig procent in het onderwijs zou verdwijnen. Die is gelukkig bij de studiepunten toch bhjven bestaan. Maar bij andere onderwijsvergoedingen, zoals voor diploma's, verdwijnt die. Het uiteindelijke resultaat is een optelsom van plussen en minnen. Omdat wij bijvoorbeeld veel nieuwe studenten trekken bij de opleiding algemene gezondheidswetenschappen, krijgen we extra geld voor onderwijs. Maar dat maskeert dat we gemiddeld per student juist twintig procent minder krijgen. Positiefis dat succesvolle initiatieven sneller worden beloond. Nu krijgen we ook een toeslag voor ons derde-geldstroom-

onderzoek, wat bijvoorbeeld bij het Instituut voor Milieuvraagstukken heel belangrijk is." Ivo van Stokkum, faculteit Exacte Wetenschappen: "Onze faculteit gaat er structureel tien procent op achteruit. We krijgen vier jaar financiële compensatie. Het zal een hele klus worden om in die tijd meer inkomsten te genereren. Wat vooral pijn doet, is dat de vaste vergoedingen voor het onderwijs verdwijnen. Die zijn bij kleine opleidingen relatief belangrijk. Ik denk niet dat opleidingen als wiskunde, natuur- en scheikunde veel meer studenten kunnen trekken. De vraag is dan hoe groot de sohdariteit is binnen de faculteit tussen afdelingen met grote en kleine opleidingen. Ik vind dat de universiteit als geheel kleine, maar strategisch belangrijke opleidingen zoals wdskunde moet beschermen door extra profielgelden beschikbaar te stellen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen