Ad Valvas 2009-2010 - pagina 85

wetenschap 9

oog

Senior genomineerde Henk Vroom

Niet bij couscous alleen 'Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen ­ u bent allen één in Christus Jezus.'

Toeristentheologie Martien Brinkman en Wim Janse, respectie­ velijk de voormalige en de huidige decaan van de theologische faculteit, hebben Vroom voorgedragen voor de Senior Societal Impact Award. Volgens hen heeft Vrooms proefschrift veel invloed gehad op een geruchtmakend kerkelijk rapport God met ons, over de aard van het Schriftgezaß. Dat maakte in 1980 veel discus­ sie los in in de oecumene en wereldwijd onder gereformeerden. "Die was volop in beweging", aldus Vroom, die zelf aanmerkelijk bescheidener is over zijn rol in het debat. "In de jaren vijftig zwengelde de VU­bioloog Jan Lever de discussie over de evo­ lutietheorie aan, in de jaren zestig ging het over vrouwelijke predikanten en daarna kwamen de discussies over homoseksualiteit, kernbewape­ ning, enzovoort. De contacten van kerken hier met kerken in het Oostblok hebben sterk bijge­ dragen aan het afbreken van het vijandsbeeld in het Westen en het Oostblok." Vroom was een van de aanjagers van wat men de intrareligieuze dialoog noemt, de dialoog tussen verschillende zienswijzen binnen dezelfde religieuze stroming. De interreligieuze dialoog, de dialoog tussen verschUlende religies en levensbeschouwingen, begon met zijn studie 'Religies en de waarheid' (1988). Met Anton Wessels, godsdienstwetenschapper en islam­ deskundige, en andere collega's realiseerde hij eenjaar later het project Dialogue en Syncretism: het begin van een internationale reeks inter­ religieuze en interculturele publicaties waarvan vorig jaar het 36ste deel verscheen:7esus as Gum. "In 1989 begonnen we ook het tijdschrift Studies in Interreligous Dialogue, nu het toonaangevende tijdschrift op dit gebied." Maar Vroom is er de man niet naar om bij die interreligieuze dialoog de lastige vragen te vermijden: "Als het bezoeken en kennismaken met elkaar niet verder komt dan het eten van couscous en het luisteren naar wereldmuziek, wordt het toeristentheologie", zei hij afgelopen zomer op een symposium van de Raad van Kerken en de Protestantse Kerk.

Dood in de pot

'Je krijgt geen mens aan je kant door te zeggen dat ze iets móéten denken'

/elke de t zijn. [ke ;pi et­ il kan

s­ n

He itest iel. roe­ ;roe­ laat de

eve

en en, n.

eten 1

Godsdienstfilosoof Henk Vroom specialiseert zich in de interreligieuze dialoog, maar daarbij mogen de lastige vragen niet worden vermeden, vindt hij. TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: MC­VU/RIECHELLE VA N DER VALK

De Gereformeerde Kerken Nederland hadden al in 1979 verklaard homoseksuele relaties 'in liefde en trouw' te aanvaarden. Vanwege deze Bijbelinterpretatie werden ze hard aangevallen door de internationale gereformeerde wereld. Ruim tien jaar later, in 1992, zat godsdienst­ filosoof Henk Vroom (64) in een subcommissie van de Reformed Ecumenical CouncU die toen m Athene vergaderde over het conceptrapport Üermeneutics and Ethics. Kort gezegd: hoe gaat men verantwoord met Bijbelteksten om? In de slotparagraaf werden homoseksuele relaties veroordeeld. "Een Griekse afgevaar­ digde was faliekant tegen elke discussie over homoseksualiteit en wilde dat stuk eruit heb­ ben", vertelt Vroom. "Ik wilde die paragraaf er ook niet in hebben, omdat met mensen uit alle delen van de wereld een echt gesprek verder onmogelijk zou zijn. Dat lukte, en uiteindelijk

aanvaardde de Raad een visie op Bijbeluitleg die dicht bij de onze kwam."

Slaven of vrijen Waarom pleitten de Nederlanders dan niet opnieuw voor aanvaarding van zulke relaties? "Omdat het onderwerp dan de emotionaliteit zou worden ingetrokken", aldus Vroom. "De hele kwestie zou alleen nog maar gaan over vóór en tégen homoseksualiteit. Je krijgt geen mens aan je kant door te zeggen dat ze iets móéten denken. Je kunt homoseksualiteit, maar ook kwesties als vrouwenemancipatie, beter benaderen vanuit fundamentele noties: liefde, trouw, rechtvaardigheid. Van daaruit kun je bespreken wat het betekent dat homoseksua­ liteit geen grU is, maar een geaardheid en dat die geaardheid in de tijd van de Bijbel niet als zodanig bekend was. Je kunt iemands aard niet veranderen. Van Kooten en De Bie namen die opvatting eens mooi op de hak door voor een gasstelletje met een pannetje en een keteltje te bidden dat het pannetje alsjeblieft een keteltje zou worden." Vroom gelooft niet in provocaties, want dan zetten mensen de hakken in het zand. "Als je gelijk denkt te hebben, moetje het ook nog zien te krijgen. Bijbelinterpretatie is altijd subjectief en afhankelijk van de context, maar er liggen basisinzichten aan ten grondslag die hele systemen onderuit kunnen halen." Ter illu­ stratie citeert hij Galaten 3: vers 28, in 1870 in Amerika uitgesproken door de eerste, officieel bevestigde vrouwelijke hervormde predikant:

"Alleen maar zoeken naar de overeenkomsten tussen boeddhisme en christendom, christendom en islam is de dood in de pot", meent Vroom. "Ik wü meer; ik wü weten hoe de wereld eruitziet als je zenboeddhist bent, of de Koran als leidraad neemt. Natuurlijk is het belangrijk om te zien welke aspecten we delen. Maar het is minstens zo belangrijk te weten met welke aspecten we moeite hebben. Als je net doet of er alleen maar overeen­ komsten zijn, word je ongeloofwaardig. Alleen al als je de televisie aanzet, zie je iets heel anders." Dit is ook de hjn van de kerkehjke dialoog. En die benadering is typerend voor de islami­ tische opleiding, ingebed in de studierichtig Religie en Levensbeschouwing, waarvan Vroom coordinator is. Hier worden studenten getraind te denken in de context van de multilevensbe­ schouwelijke maatschappij. "Op college gods­ dienstfilosofie laten we studenten een stelling verdedigen van een andere levensbeschouwing dan die van henzelf. De eerste keer zeiden behoudende christenen: dat kunnen we niet. Enkele moslims zeiden: dat mógen we niet en een paar atheïsten zeiden: dat wülen we met." Levensbeschouwingen en religies spelen een enorme rol in het leven van mensen en dus in de samenleving. De overheid kan dat niet negeren. "Op z'n bondigst. religie raakt het hart; de over­ heid regelt het leven ­ het een kan niet zonder het ander. Elke staat is ingericht op basis van waarden, en dus van levensbeschouwingen." Kom dus bij Vroom niet aanzetten met protes­ ten dat de scheiding van kerk en staat in gevaar komt door de rol van religie in het publieke domein (of de wetenschap) te erkennen. "De scheiding tussen kerk en staat is geen scheiding tussen staat en religie. Waarom zou je religies geen positieve rol geven?" Reageren'? Mail naar redactie@advalvas vu nl.

>Kort Thuiswonende dementerenden Thuiswonenden met dementie vinden dat ze onvoldoende hulp krijgen. Dat blijkt uit onderzoek van Henriette van der Roest van het VUmc. De dementerenden klagen erover dat ze niet goed geïnformeerd worden over hun aandoening en dat ze te weinig hulp krijgen bij geheugenproblemen. Daarnaast willen ze meer gezelschap en een passende dagbesteding. Het was het eerste grootscha­ lige onderzoek naar zorgbehoeften onder thuiswonende dementerenden. Op basis van de resultaten ontwikkelde Van der Roest een digitaal hulpmiddel: de DementieWijzer. Hiermee kunnen mensen met dementie en mantelzorgers snel persoonlijk advies krijgen. Gebruikers bleken adequater om te kunnen gaan met zorgbehoeften en mantel­ zorgers voelden zich ook beter in staat om zorg te bieden aan hun naaste. De Demen­ tieWijzer is nog niet voor het grote publiek beschikbaar. (FB)

Nieuw mensensoort Er moet een soort internationale organisatie komen, met een stevige inbreng van de wereldreligies, die namens de mensheid over een opvolger voor homo sapiens kan beslis­ sen. Dat bepleit theoloog Jan Anne Bos in zijn proefschrift Roeien voor het leven. De feerfe en een nieuwe hommide. Bos stelt dat het chris­ telijke visie op de schepping te statisch is. De bijbelteksten laten volgens hem ruimte voor een dynamischer interpretatie: Gods schep­ ping in het bijbelboek Genesis stopt niet bij de homo sapiens. Ook de wetenschappelijke visie op de evolutie is te beperkt. Bos vindt dat het de taak is van alle religies om op te komen voor de rechten van de nieuwe men­ sensoort. {PB)

Broeikasi<oeien Koeien de wei uit, kan helpen tegen het broeikaseffect, blijkt uit het proefschrift waarop Dimmie Hendriks 15 oktober promoveert. Verlaten veenweidegebieden waar de waterstand wordt verhoogd, blijken broeikasgassen op te nemen. In agrarische veenweidegebieden stoot de bodem juist gas uit. Dit komt doordat onder natuurlijke omstandigheden veengebieden grote hoe­ veelheden atmosferische koolstof opnemen, maar bij het verlagen van de waterstand treedt decompositie van het veen op, waarbij veel koolstofdioxide vrijkomt. Het sommetje is overigens niet zo eenvoudig als het lijkt. Bij verhoging van de waterstand groeit het veen weer aan, maar daarbij komen methaan en lachgas vrij, die een heel sterk broeikaseffect hebben. Maar aUes meegewogen heeft het verhogen van de waterstand in veengebieden een positief milieueffect. De Nederlandse bodem bestaat voor ruim elf procent uit veen. [Ddü)

Chronisch! kanker In de toekomst zal kanker niet langer een terminale ziekte zijn. Het moet lukken om de ultieme bloedvatgroeiremmer te ontdekken, zodat kanker een chronische ziekte wordt. Dat stelde hoogleraar angiogenese Arjan Griffioen in zijn inaugurale rede. Tumoren kunnen alleen groeien als zij via bloedvaten zuurstof en voedingsstoffen krijgen. De laatste vijfjaar worden er daarom verschil­ lende middelen ingezet om via een bloedvat­ groeiremmer de tumorgroei te stoppen. Deze methode is alleen nog niet erg succesvol. Daarom gebruikt Griffioen een andere strategie dan tot nu toe gebruikelijk was. Een nieuw geneesmiddel op basis van deze methode is bijna geschikt om op mensen te testen. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen