Ad Valvas 2009-2010 - pagina 357

wetenschap 7

ad valvas i april 2010

Mark van Bommel wint taalprijs

Strafpunten voor jargon

>Kort Zinspatronen

ONDANKS 1>E GOEDE MOTivAriE iivl DEZE FASE VAM Q^S LÊERPRocES SPEELPEN WEN/EELTE \ i A A K N i E T iisl ON-re O R A N I S A T I E . WAAR DOOR ON"ZE HÄNGENDE ^ NiET KoN BRENGEN vJAARvooR H ^ GEHAALD 15.WAT NATUURLEK OOK AFHAN«KEl.viv< iS VAN WAAR STAAT EEN T E G E M S T A N J D E R , EN W i j VEELTE WElNlG AAW viOETBAUEN TOEKOMEN EN DAT LOU AifgT («MOÉTEN HoEvEN J.

De meeste verschillen tussen Engelse en Nederlandse zinnen zijn niet te verklaren door verschillen in de grammatica, maar vooral door verschillen in de 'schrijfcultuur'. Dat blijkt uit onderzoek waarop Lotte Tavecchio 13 april promoveert. Een Nederlander die kennis van de verschUlen in schrijfcultuur heeft, let wanneer hij in het Engels schrijft niet alleen op grammatica en woordkeus. Hij weet dan ook wat hij moet doen om een zin Engels te laten 'klinken'. Tavecchio onderzocht hoe schrijvers de keuze voor grammaticale constructies, informatieverdeling binnen de zin en gebruik van interpunctie op elkaar afstemmen om bepaalde retorische effecten te bereiken. (MT)

Gifstoffen

De best sprekende voetballer van het Nederlands elftal is Mark van Bommel. Dat vindt hetTaalcentrum-VU. Wat maakt hem taalvaardiger dan zijn collega's? TEKST: DAPHNE LENTJES ILLUSTRATIE: BAS VAN DER SCHOT

We moeten als verdedigers zijnde de nul houden. Je moet erstaun. We moeten vol aan de hak. Inprincipe. We moeten honderd procent zijn. Maargoed, wat ik zeg... Natuurlijk kwamen de beoordelaars jargon tegen toen ze de interviews bekeken met 26 spelers uit de Oranjeselectie. De Kieskompas-onderzoekers Maarten van der Gulik, André Krouwel en Rutger Smals letten bij de beoordeling van het taalgebruik van de Oranjespelers vooral op helderheid en argumentatie. Spelers die vervallen in clichématig voetbaljargon en je zeggen wanneer ze ife bedoelen, kregen strafpunten. Maar dat doen toch alle voetballers? "Dat beeld bestaat inderdaad, maar lang niet alle voetballers praten uitsluitend in clichés", zegt onderzoeker Smals. "Zes van de 26 spelers van wie we het taalgebruik hebben geanalyseerd, onder wie Van Bommel, gebruiken zelfs helemaal geen jargon. Smals: "Ik heb trouwens ook een nieuw woord geleerd: ijsen. Dat betekent: ijs op je blessure leggen.'

Handige manipulator Dat Mark van Bommel dit jaar als winnaar uit de bus kwam, heeft hij vooral te danken aan zijn goed ontwikkelde taaitechniek en heldere argumentatie. 'Hij komt ontspannen en assertief over en toont zich bovendien bewust van zijn publiek', valt in het onderzoeksrapport te lezen. Van Bommel blijkt ook een handige manipulator van media. In 2007 bracht hij bijvoorbeeld eigenhandig het gerucht de wereld in dat hij overwoog Duits staatsburger te worden om toe te kunnen treden tot die Mannschaft, aangezien hij door de Nederlandse bondscoach steevast Werd gepasseerd. De opzet was bedoeld om aan te tonen hoe gemakkelijk media onzinberichten Van eikaar overnemen, en daarin slaagde Van Bommel glansrijk.

De grote verliezer van het onderzoek was overigens Klaas-Jan Huntelaar, die uitblonk in het gebruik van stopwoordjes en vaker dan welke speler dan ookje zegt waar hij ik bedoelt. Mogelijk doet hij dat om afstand te nemen van de situatie, suggereert onderzoeker Maarten van der Gulik. "Door te praten in de je-vorm maakt hij zichzelf minder kwetsbaar, dan gaat het niet direct over hem." Een kenmerkend Huntelaar-citaat uit het onderzoeksrapport: 'De trainer zegt: Je kans kom nog wel, maar ja, moet je gediddig voor zijn hè?'

Gezellig Hollands Dictee De uitreiking van de prijs was op 25 maart in het Museum voor Communicatie in Den Haag. Naast de uitreiking van de Duidelijketaalprijs werden zo'n 120 klanten van het TaalcentrumVU getrakteerd op een workshop Foutloos Nederlands en op een GezeUig HoUands Dictee. Het dictee werd gewonnen door Zaid Abdullah, die als eindredacteur werkt voor Wageningen Universiteit. Hem werd een cheque van 1500 euro aangeboden, te besteden aan een cursus naar keuze bij het Taaicentrum. "Mooi, dan kan ik mijn taalachterstand wegwerken", grapte Abdullah, die een Welshe moeder en Irakese vader heeft. Deze zogeheten Spellingspelen werden aan elkaar gepraat door NOS-presentator Tom Egbers. Dat Egbers affiniteit heeft met duidelijke taal bleek al enige tijd geleden tijdens het 'oetlul'-incident. AZ-trainer Dick Advocaat slingerde deze term tijdens een wedstrijd tegen Ajax naar het hoofd van scheidsrechter Bjom Kuipers, en werd voor straf naar de tribune

Duidelijketaalprijs > Het TAALCENTRUM-VU reikt elk jaar de Duidelijketaalprijs uit aan een persoon in het publieke domein die zich door zijn taalvaardigheid onderscheidt van zijn collega's. Vorig jaar werd ALEXANDER PECHTOLD gelauwerd als de meest welbespraakte landelijke politicus. > Dit jaar kreeg de uitreiking een ORANJE TINTJE. "Je ziet dat voetbaljargon erg leeft. Iedereen heeft er ook een mening over, praat JOHAN CRUIJFF na en zo", zegt projectmedewerker Myrthe Bronsdijk. Zie ook: taalcentrum-vu.nl.

gestuurd. Achteraf beweerde Advocaat dat dat onterecht was, aangezien 'oetlul' geen goed Nederlands is. Egbers haalde er tijdens een uitzending van Studio Sport de dikke Van Dale bij en wees Advocaat terecht: 'oetlul' staat daar wel degelijk in. Mark Van Bommel is overigens een terechte winnaar van de Duidelijketaalprijs, vindt Egbers. "Hij is to-the-point, scherp en zelfverzekerd. Mark gaat conflicten ook niet uit de weg, hij zegt waar het op staat. Hij is ook de enige speler die ooit openlijk Johan Cruijff heeft tegengesproken. Dat getuigt van lef, van moed en dat waardeer ik enorm in hem."

Oprecht vereerd De Duidelijketaalprijs was dit jaar een speciaal gemaakte sportcartoon van Bas van der Schot (zie illustratie). Van Bommel kon niet bij de uitreiking zijn vanwege zijn strakke trainingsschema bij Bayern München, de club waarvan "hij aanvoerder is, dus moest een en ander via de telefoon gebeuren. "Dit is de eerste belangrijke

'Van Bommel is de enige speler die ooit openlijk Johan Cruijff tegensprak' prijs die je dit jaar kunt winnen", hintte Egbers. "Ik sta hier met allemaal doorgeleerde mensen in een heel chique zaal in Den Haag en die gaan nu allemaal voor jou applaudisseren." Van Bommel, die net onder de douche vandaan kwam, klonk oprecht vereerd. "Ik wil vooral de onderzoekers bedanken, want het valt natuurlijk niet mee om al die voetballers aan te horen." Inmiddels was gebleken dat het nieuws van Van Bommels Duidelijketaalprijs ook door de Duitse media was opgepikt, en Egbers wilde op de valreep nog wel even weten hoe er daar op gereageerd wordt. Van Bommel- "Ze zijn allemaal verbaasd. Ik vertaal allerlei Nederlandse uitdrukkingen vaak letterlijk in het Duits en dan kijken ze me soms aan van: wat zegt-ie nou?" Reageren'' Mail naar redactie@advalvas vu.nL

De chemische kwaliteit van het oppervlaktewater langs de kust en in riviermondingen lijkt de laatste jaren te verbeteren. De groei van mannelijke geslachtsorganen bij vrouwtjesslakken, veroorzaakt door de giftige stof TBT (tributyltin), en leverkanker bij platvis, veroorzaakt door het kankerverwekkende PAK (polycyclisch aromatisch koolwaterstof), komen steeds minder voor. Maar wordt het milieu wel schoner? Vroeger waren de concentraties van de gifstoffen zeer hoog. Tegenwoordig gaat het vooral om lage concentraties die - in combinatie met andere stoffen - subtielere effecten sorteren. Bijzonder hoogleraar ecotoxicologie van delta- en kustwateren Dick Vethaak belicht in zijn oratie op 1 aprü onderzoeksstrategieën en meetmethoden voor het evalueren van de waterkwaliteit en ecosysteemgezondheid. Ook houdt hij een pleidooi voor meer samenwerking van het vakgebied ecotoxicologie met ecologie, medische biologie en milieueconomie. (PB)

Scheve tanden Een op de tien mensen die om esthetische redenen iets aan hun tanden willen laten doen, heeft een psychisch probleem, schrijft hoogleraar sociale tandheelkunde Ad de Jongh in het vaktijdschrift Quality Practice Tandheelkunde. Ze leiden aan dysmorfobie en denken dat ze lelijk zijn, terwijl andere mensen niets bijzonders aan ze zien. Het recht laten zetten van kiezen of het bleken van tanden heeft bij deze patiënten geen zin. Soms krijgen ze zelfs een negatiever zelfbeeld. De Jongh adviseert tandartsen alert te zijn op deze patiënten en geen onnodige ingrepen te doen. Tandartsen moeten deze mensen adviseren psychische hulp te zoeken. Opmerkelijk is dat dysmorfobie bij ongeveer een op de vijftig mensen voorkomt, maar dat deze groep mensen vijf keer zo vaak naar de tandarts gaat voor gebitsaanpassing dan andere mensen. (DdH) Bron: NRC Handelsblad

Schizofrenie Denkproblemen bij schizofreniepatiënten worden grotendeels veroorzaakt door een verstoorde verwerking van gebeurtenissen binnen bepaalde hersendelen: de hippocampus en parahippocampale regio. Dat blijkt uit een groot onderzoek waaraan Vidi-beurswinnaar Martijn Meeter meewerkte. Deze hersendelen zorgen dat gezonde mensen een gebeurtenis als een samenhangend geheel opslaan en interpreteren. Door subtiele afwijkingen van de structuur van de (para)hippocampale regio worden bij schizofreniepatiënten de onderdelen van een gebeurtenis slecht met elkaar in verband gebracht. Deze structurele afwijkingen lijken al voor de geboorte te ontstaan. De gedachtegang van patiënten wordt daardoor meer geleid door individuele voorwerpen, personen of concepten dan door het verband tussen verschillende stukjes informatie. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen