Ad Valvas 2009-2010 - pagina 464

6 UIT HET INSTELLINGSPLAN

ad valvas 17 juni 2010

Masteronderwijs: selectief en zelfstandig De VU groeit, maar niet per se de goede kant op. Met man en macht werkt de universiteit aan nieuwe plannen. Waar moet het heen met onderwijs en onderzoek?

Onderweg naar morgen ^ Het instellingsplan

Masteropleidingen moeten echt los komen te staan van de bachelor en ze moeten minstens twintig studenten hebben. TEKST: DIRK DE HOOG ILLUSTRATIE: BEREND VONK

CfcAlle masters zullen in de toekomst selectief zijn en serieuze toelatingseisen aan studenten stellen", zei collegevoorzitter René Smit kort geleden. "Uitgangspunt is dat de master echt een nieuw keuzemoment wordt en er geen automatische doorstroming van bachelor naar master meer bestaat." Voorlopig kan dit ideaal nog maar deels reahteit worden want er staan wettelijke regels in de weg. ledere student heeft het recht een master te volgen aan dezelfde universiteit als waar het bachelordiploma is gehaald. 'Het wettelijk recht van VU-studenten op doorstroom in ten minste één master aan de VU wordt gerespecteerd' staat dan ook in het verslag van de werkgroep die voor het instellingsplan naar het masteronderwijs keek. De formulering maakt duidelijk dat deze optie blijft omdat het moet, maar dat gaat niet van harte. "Dat klopt", zegt de secretaris van de werkgroep, Ad Verkleij. "Veel masters dragen nog de sporen van het vroegere ongedeelde doctoraalonderwijs. We willen echt een cultuuromslag maken. De master moet een nieuw keuzemoment voor de student zijn en die opleiding hoort voor de student ook een duidelijke meerwaarde te hebben. Daarbij hoort in ieder geval een harde knip. ledere student moet eerst de bachelor afgerond hebben voordat die aan de master kan beginnen."

Minstens twintig studenten De studentenraad is altijd tegenstander geweest van de harde knip. Maar de student in de werkgroep, Ruben Vorsmeer, ervaart de knip als een voldongen feit. "Als er maar voorkomen wordt dat je veel tijd verliest, valt ermee te leven. Dus creëer waar mogelijk een tweede instroommoment of zorg ervoor dat studenten alvast bepaalde vakken kunnen volgen." Op zich is Vosmeer blij met de uitgangspunten van de werkgroep. "Dat het masteronderwijs aantrekkelijk moet zijn voor studenten, is natuurlijk prima", zegt hij. "Maar de VU denkt vooral aan het welzijn van studenten uit financiële motieven."

Dat staat ook expliciet in het verslag van de werkgroep. 'Met de verwachting dat de komende jaren de kosten van masteropleidingen voor de student aanzienlijk zullen toenemen, dienen deze opleidingen een voor de student aantoonbare toegevoegde waarde te hebben ten opzichte van de bacheloropleiding. Ze sluiten daarom gericht aan bij de verschillende segmenten van de nationale en internationale arbeidsmarkt', schrijft de werkgroep. Momenteel bestaat nauwelijks zicht op wat de verschillende masters kosten, vertelt Verkleij. Uitgangspunt in het nieuwe instellingsplan is dat masters minstens kostendekkend worden, wat inhoudt dat ze minstens twintig studenten moeten hebben.

'Arbitraire norm' De helft van de huidige 86 masters aan de VU heeft minder studenten. Die moeten of meer studenten trekken, of ze worden samengevoegd of opgeheven. "De tijd is voorbij dat een hoogleraar nog even een masteropleiding ernaast doet voor een of twee studenten. Zulke pro-

Masters moeten minstens kostendekkend worden gramma's kosten veel geld. Niet alleen vanwege de tijd van docenten, maar bijvoorbeeld ook in de accreditatie - de procedure om een opleiding goedgekeurd te krijgen, de voorlichting en de hele organisatie eromheen. Dat verdien je zelfs met flink hogere collegegelden niet terug." Verkleij vindt het ook vanuit onderwijskundige principes belangrijk dat de instroom van een master een bepaalde omvang heeft. "Studeren in een groep geeft meerwaarde boven een individueel programma. Studenten leren veel van elkaar." Vosmeer vindt de norm van twintig arbitrair.

De discussiepunten > > > > > >

Harde knip tussen bachelor en master Per master minimaal twintig studenten Naast researchmasters ook academie masters De markt bepaalt het opleidingsaanbod Masters ook in deeltijd aanbieden Minimaal 25 procent internationale instroom

"Het wordt voorgesteld alsof zo'n groepsgrootte nodig is voor de kwaliteit van het onderwijs, maar de echte reden is natuurlijk dat elke opleiding kostendekkend moet zijn. Laat zulke zaken aan de faculteit over. Als die kleine masters in stand wil houden naast grote, waarom niet?" Bovendien vraagt hij zich af hoe je de kosten precies kunt berekenen. "Ik studeer farmacochemie en draai mee met een onderzoek. Misschien lever ik wel meer op dan mijn onderwijs kost. Zeker als ik ook nog ga promoveren."

Masters voor managers Om meer studenten te trekken komt er een gevarieerd aanbod aan masteropleidingen, niet aUeen gericht op wetenschappelijk onderzoek, maar vooral ook op vragen van de arbeidsmarkt. Werkgevers zullen naar verwachting namelijk steeds vaker gaan meebetalen aan de masteropleiding van hun medewerkers. Daarvoor moeten er zogeheten academie masters komen. Die leiden niet op tot een baan in de wetenschap, maar bijvoorbeeld tot beleidsambtenaar of manager in een bedrijf Nu al bestaat er bij de bètafaculteiten een masteropleiding voor management. "Het moeten hoogwaardige opleidingen zijn waar academische vorming en denkniveau centraal staan." Verkleij vergelijkt deze masters met al bestaande opleidingen voor artsen, juristen, leraren en psychologen. Ze moeten er komen voor een breed scala aan beroepen. Dat de universiteit nieuwe doelgroepen wil aanboren voor het masteronderwijs vindt Vosmeer verstandig, maar hij waarschuwt wel de eigen bachelorstudenten niet te vergeten. "Ik ben tegen een te grote scheiding tussen het bachelor- en masteronderwijs. Stop ze bijvoorbeeld niet in aparte gebouwen, wat her en der al gebeurt. Ikzelf heb heel veel geleerd van ouderejaarsstudenten."

Deeltijdmasters Een idee is om masteropleidingen ook in deeltijd aan te bieden. Dan kunnen mensen beetje bij beetje een mastertitel bij elkaar sprokkelen en de kosten over meerjaren uitsmeren, want je betaalt per gevolgd vak. En voor studenten die het echt niet kunnen betalen, moet er een fonds komen met geld van buiten de universiteit. Verkleij: "Dat is echt niet alleen bedoeld voor arme studenten uit de derde wereld. Maar ook voor studenten uit Nederland en de rest van Europa, voor de studenten die je graag in je opleiding wilt hebben, maar die het zonder beurs niet kunnen betalen." Het streven is ook om veel meer studenten uit het buitenland te trekken dan nu het geval is.

> In het instellingsplan staan de belangrijkste BELEIDSVOORNEMENS voor de periode 20112015. Het wordt gemaakt in opdracht van de MINISTER VAN ONDERWIJS. > WERKGROEPEN van medewerkers én studenten hebben ideeën aangedragen over NEGEN THEMA'S, zoals de toekomst van het bachelor- en masteronderwijs, het onderzoek, internationalisering en talentbeleid. > De VOORSTELLEN zijn in allerlei overleggen besproken. Deze zomer komt het college van bestuur met een CONCEPT-instellingsplan. Dat wordt opnieuw aan allerlei gremia voorgelegd. > VOOR SEPTEMBER moeten de ondernemingsraad, de universitaire studentenraad en het college van bestuur het eens zien te worden over een DEFINITIEVE TEKST > In oktober buigt de RAAD VAN TOEZICHT zich over het instellingsplan.

Minimaal een kwart zou een internationale achtergrond moeten hebben, twee keer zo veel als nu. Daarom moeten de masters echt aansluiten bij het toponderzoek, vindt de werkgroep, want daarmee kan de universiteit zich mondiaal profileren. Houdt dat in dat de onderzoeksinstituten de onderzoeksmasters gaan aanbieden in plaats van de faculteiten? Verkleij geeft een diplomatiek antwoord. "Onze werkgroep doet geen uitspraken over de organisatie. Structuur volgt inhoud, is ons motto. Wel ligt het voor de hand nieuwe samenwerkingsvormen te zoeken met andere instellingen. Zo hebben de bèta's een gezamenlijke graduate school met de UvA. En de economen hebben al jaren het Tinbergen Instituut waar de VU, UvA en de Erasmusuniversiteit samen een researchopleiding aanbieden. Zulke verbanden zullen steeds vaker ook internationaal worden." En dus gaan bijna alle masters in het Engels: 'Tenzij er gegronde redenen zijn om van deze norm af te wijken' staat in de uitgangspunten voor het instellingsplan te lezen.

Eerlijke voorlichting Goede prestaties, slagen voor de Engelse taaltoets plus een goedgevulde portemonnee zullen in de toekomst belangrijke toelatingscriteria zijn voor de topmasters. Over de strengere selectie maakt Vosmeer zich zorgen. Hij pleit voor een volwaardig masteraanbod voor alle studenten. "Aan alleen een bachelordiploma heb je niet zo veel. Werkgevers zoeken dan nog eerder iemand met een beroepsopleiding. Dus wat mij betreft moet elke bachelor een master kunnen volgen zonder al te grote barrières zoals hoge collegegelden. En de universiteit moet eerlijk zijn. Als op een bacheloropleiding geen master meer volgt, moetje dat studenten vooraf bij de voorlichting vertellen." SUGGESTIES? BEDENKINGEN? Wij leggen je vragen voor aan collegevoorzitter René Smit. Na de zomer zal hij op de belangrijkste opmerkingen Ingaan. Mali naar: redactle@advalvas.vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen