Ad Valvas 2009-2010 - pagina 395

wetenschap 5

ad valvas 29 april 2010

Arts en verkrachtingsslachtoffers

Verder kijken dan de schaamstreek Hoe een arts bij de opsporing van verkrachters kan helpen zonder het medisch beroepsgeheim te verbreken.

derzoek bij hem kwam. Zodra de echtgenoot de kamer uit was, ontdekte hij de simpele oorzaak van de kinderloosheid bij de vrouw ze had geen baarmoeder meer. "Dan zeg ik ook niet tegen zo'n man. die vrouw van jou is me er ook eentje."

Zoek het spoor TEKST: FLOOR B A L

Medisch gezien is het behandelen van een verkrachtingsslachtoffer niet ingewikkeld. "Je ziet vooral blauwe plekken in de hals, op de polsen en op de dijen waar stevig gedrukt is om de benen uit elkaar te krijgen. Soms zijn er ook schaafwonden, bijvoorbeeld van de vloer", zegt VUmc-gynaecoloog Hans van der Slikke. "Gynaecologische verscheuringen komen weinig voor, de huid op die plek is heel elastisch." Maar met wat verband, een soa-test en eventueel een morning-afterpil is een arts er nog niet. Samen met een forensisch onderzoeker moet er een lichamelijk onderzoek worden uitgevoerd. De arts doet het lichamelijke aspect, de technische rechercheur verzamelt en bewaart het bewijs. "Juist in dit soort zaken zijn artsen bang om hun beroepsgeheim te verbreken", zegt Van der Slikke. "Ze vragen zich af of ze met de politie mogen samenwerken."

slachtoffer of sporen? Wat gaat er eigenlijk voor. het slachtoffer of het sporenonderzoek? Het antwoord is simpel. "De gezondheid van het slachtoffer is het belangrijkst", vertelt Femke HiUe, forensisch onderzoeker bij Politie Zaanstreek-Waterland. "Stel dat iemand neergestoken is, dan doen we alles om diegene te redden. Al moeten we over al het bewijsmateriaal heenlopen." Het inwendig onderzoek bij het slachtoffer wordt altijd door een arts gedaan. In de grote steden doet een forensisch arts van de gemeentehjke gezondheidsdienst dat. Daarbuiten werkt de politie meestal samen met de gynaecologische afdeling van een ziekenhuis. Gynaecoloog Van der Slikke onderzocht in zijn vorige baan in een perifeer ziekenhuis twintig jaar lang verkrachtingsslachtoffers. Dat leverde hem nooit gewetensbezwaren op. "Het is eigenlijk eenvoudig. Je neemt de sporen af en daarna moet de vrouw toestemming geven om het over te dragen aan justitie. Daarvoor moet ze tekenen. Doet ze dat niet, dan gebeurt er niets." Een enkele keer hoorde hij informatie die nuttig voor de politie was. "Eén vrouw vertelde eerlijk dat ze haar ex erbij wilde lappen. De politie voert dan een serieus onderzoek uit terwijl dat niet nodig was. Toch zei ik dan niets, als arts hoor je wel vaker iets watje voor je houdt." Hij vertelt over het echtpaar dat voor een vruchtbaarheidson-

Het allerbelangrijkste van een onderzoek bij een verkrachtingsslachtoffer is dat het met tact gebeurt. "Het is al heel vervelend om zoiets mee te maken. Vervolgens gaat de politie er ook nog eens overheen", zegt Hüle. Ze zegt altijd eerlijk dat het een naar - maar noodzakelijk - onderzoek is. Want zonder bewdjs gaat de dader vrijuit. De dokter kan daarbij helpen. "Een forensisch arts moet verder dan de schaamstreek kijken", zegt Hille. "Het is heel fijn als zij goed naar het verhaal luisteren en meedenken." Zij vertelt over een zaak waarbij het slachtoffer een zak over haar hoofd getrokken kreeg. Omdat de arts daar niet naar keer, werd in eerste instantie een belangrijke vezel in het haar over het hoofd gezien.

Doe-het-zelf-CSI HiUe en Van der Slikke benadrukken dat goedbedoelende hulpverleners moeten opletten dat ze niet per ongeluk bewijs verpesten. Dat speelt vooral als het slachtoffer geen aangifte wil doen en er daarom geen forensisch onderzoeker bij het inwendig onderzoek is. Ook in dit soort zaken verzamelde Van der Slikke altijd het materiaal. Zonder toestemming van het slachtoffer geeft hij dat niet aan de politie, maar bewaart hij het voor als ze alsnog aangifte wil doen. Omdat haren, sperma en huidcellen van de dader met één douchebeurt verdwijnen, moet sporenonderzoek altijd snel gebeuren. Hille hoopt dat onervaren artsen in zo'n geval even contact opnemen met een forensisch onderzoeker. Want één foutje kan grote gevolgen hebben. Als een arts met een wattenstaafje eerst buiten en daarna binnen de vagina veegt, kan het lijken alsof het sperma inwendig is aangetroffen. "Dat is het verschil tussen aanranding of verkrachting, dat scheelt toch vier jaar in de maximale straf" Sporen die niet in aanwezigheid van de politie verzameld zijn, houden niet altijd stand voor de rechtbank. Maar het kan wel. Zo maakte Hille mee dat een jonge vrouw zelf het bewijs veiligstelde. "Ze was door een onbekende oraal verkracht, maar ze wilde pas na een belangrijk examen naar de politie. Met een wattenstaafje bemonsterde zij haar eigen mond. Toen ze daarmee later naar de politie ging, kon de dader alsnog worden opgespoord." Reageren'? Mail naar redactie@advalvas vu nl

Tegen je zin of tegen je wil?

Spannend congres

> SPORENONDERZOEK bij verkrachtingen is belangrijlt om aan te tonen dat de selts tegen de wil van het slachtoffer was. > De WET definieert verlcrachting als 'het met (dreiging van) geweld seksueel binnendringen van het lichaam'. > Dat is iets anders dan seks tegen de zin in hebben. Bij seks tegen je zin kun je elk moment OPHOUDEN. Bij seks tegen je wil niet: dan word je GEDWONGEN. > Forensisch onderzoeker Femke Hille: "Veel meisjes belanden met een jongen in bed en doen iets wat ze uiteindelijk toch niet prettig vinden. Maar als je niet aangeeft dat je niet wiK, hoe moet die jongen dat dan weten? We kunnen hem dan niet vervolgen."

> Medische studentenvereniging MFVU organiseerde 31 maart een congres over FORENSISCHE GENEESKUNDE. Hans van der Slikke en Femke Hille spraken hier over de rol van de arts bij de ONDERSTEUNING van verkrachtingsslachtoffers. > Jaarlijks houdt MFVU een symposium over een onderwerp dat in het curriculum onderbelicht is. "Dit is een spannend onderwerp waarover je veel op tv ziet. Wat het werk inhoudt, weten geneeskundestudenten niet", zegt symposiumvoorzitter Sandra Bonman. "Wij kwamen erachter dat het een heel breed vakgebied is: van LIJKSCHOUWING tot PSYCHOLOGIE."

Vier voorwerpen uit de 'Onderzoeksset zedendelicten' FOTO'S MARGA WOLTERINK/POLITIE ZAANSTREEK-WATERLAND

>Kort Prijs varkensvlees

Schoonmakers

Langer doorwerken

Verslaafde genen

Varkensvlees is te goedkoop. De varkenssector veroorzaakt namelijk anderhalf miljard euro aan maatschappelijke schade per jaar. Dat blijkt uit onderzoek van het VU Instituut voor Milieuvraagstukken, in opdracht van de Nicolaas G. Pierson Foundation. Het instituut onderzocht de werkelijke prijs van varkensvlees als alle maatschappelijke gevolgen worden meegerekend. De onderzoekers keken naar kosten van klimaatverandering, dierenwelzijn, dierziekten en biodiversiteit. Als je die erbij optelt, zou het vlees ongeveer 35 procent duurder worden. Voor een kUo varkensvlees betaal je gemiddeld 6,69 euro. De totale maatschappelijke kosten per kilo bedragen 2,32 euro. In feite zou een kilo dus zo'n 9 euro moeten kosten. Zie het rapport De echte pnjs van vlees op ngpf.nl. (MT)

Stakende schoonmakers zijn in Nederland een historisch fenomeen, vertelt hoogleraar politieke geschiedenis Susan Legêne in de Volkskrant van 24 april. In Amsterdam woedde in 1949 ook een grote staking onder de vrouwelijke werknemers van het gemeentelijk schoonmaakbedrijf Ze eisten dezelfde beloning als hun mannelijke collega's. De vrouwen verdienden 5o cent, de mannen 86. Na een maand werden de vijfhonderd staaksters ontslagen, maar na nog een maand mochten ze weer aan het werk zonder dat hun eisen werden ingewilligd. Uiteindelijk kregen de vrouwen een loonsverhoging van 10 cent per uur. Legêne wilde op 26 aprU hierover een openbaar college geven. Maar omdat de schoonmaakstaking al voorbij was, ging dat niet door. (DdH)

Oudere werknemers zijn vooral gemotiveerd om langer door te werken als zij zinvol en interessant werk doen. Ze vinden het belangrijk dat zij hun kennis en vaardigheden goed kunnen benutten. Dat blijkt uit onderzoek waarop econoom Dorien Kooij 27 april promoveerde. Niet alleen leeftijd bepaalt hoe lang iemand uiteindelijk doorwerkt. Er moet ook gekeken worden naar hoe de werknemer zich voelt. Uit het onderzoek blijkt dat onder meer gezondheid en toekomstperspectief invloed hebben op de motivatie van oudere werknemers. Kooij toonde ook aan dat trainingen en flexibele werktijden een positieve invloed hebben op de motivatie van werknemers. Organisaties kunnen hun oudere werknemers langer behouden door dit soort zaken aan te bieden. (MT)

De kans dat iemand met roken begint én het dagelijkse aantal sigaretten zijn genetisch bepaald. Dat schrijven onderzoekers deze week in het tijdschrift Nature Genetics. Een van die genen ligt op chromosoom 15 in een gebied met genen voor nicotinereceptoren. Er werden ook twee nieuwe genen gevonden die een rol spelen bij de afbraak van nicotine door het lichaam. Deze resultaten maken duidelijk dat genetische aanleg het voor sommige mensen moeilijker maakt om te kunnen stoppen met roken. De VU-onderzoekers van het Nederlands Tweelingen Register en de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst hopen dat hun ontdekking kan bijdragen aan therapieën en medicijnen die het stoppen met roken kunnen bevorderen. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen